ALPHA της Κυριακής
Πως έχει αποδειχθεί η αχίλλειος πτέρνα της κυβέρνησης Χριστοδουλίδη
Το Υπουργείο Γεωργίας έχει αποδειχθεί η αχίλλειος πτέρνα της κυβέρνησης Χριστοδουλίδη. Αντικρύζουμε τα ίδια πρόσωπα να ψελλίζουν «εξηγήσεις» για το τι πήγε λάθος σε μείζονα θέματα των οποίων έχουν την ευθύνη. Βέβαια, αυτό που θεωρούν «εξήγηση» είναι, ουσιαστικά, προσπάθεια αυτο-δικαίωσης και επίρριψης των ευθυνών αλλού. Ομολογουμένως, συμβαίνουν αυτά στην πολιτική. Αλλά αν έχουμε στο μυαλό μας ένα πρότυπο ορθολογικής πολιτικής δεν θάπρεπε να συμβαίνουν.
Η καταστροφική πυρκαγιά στην Ορεινή Λεμεσό, το περασμένο καλοκαίρι, συνέβη υπό την πολιτική ευθύνη του Υπουργείου Γεωργίας. Ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Γεωργίας κ. Γρηγορίου, ο οποίος είχε οριστεί από το Υπουργικό Συμβούλιο υπεύθυνος συντονιστής του εθνικού συστήματος κατάσβεσης πυρκαγιών, είχε μεταβεί σε εθιμοτυπικό ταξίδι στην Αυστραλία, στην καρδιά του καλοκαιριού! Είναι σα να φεύγει ο διευθυντής από την ξενοδοχειακή μονάδα, στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου. Στη συζήτηση που ακολούθησε στη Βουλή αναδείχθηκε μια εικόνα ανευθυνοϋπευθυνότητας, όπου κανείς δεν γνώριζε ποιος, τελικά, ήταν ο συντονιστής. Όλοι έσπευσαν να καλύψουν τα νώτα τους, πρωτίστως η υπουργός Γεωργίας.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ο αφθώδης πυρετός απειλεί να καταστρέψει την κτηνοτροφία μας. Ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Γεωργίας, κ. Γρηγορίου, παρεμβαίνοντας στη σχετική συζήτηση στη Βουλή, μας διαβεβαίωσε ότι «γίνονται συντονιστικές συναντήσεις για μείωση της διασποράς». «Είμαστε εδώ και διαχειριζόμαστε την κρίση, παρά τα προβλήματα», πρόσθεσε καθησυχαστικά. Θα θέλαμε πολύ να τον πιστέψουμε αλλά δεν είναι εύκολο. Όχι μόνο γιατί δεν μας έπεισε ότι πήρε στα σοβαρά το ρόλο του ως συντονιστή κατάσβεσης πυρκαγιών, το περασμένο καλοκαίρι, αλλά και γιατί μας προβλημάτισαν οι δηλώσεις του διευθυντή των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών κ. Πίπη. Εξέπληξε ο αμυντισμός που επέδειξε.
Πιεζόμενος από τον βουλευτή κ. Κουλία να εξηγήσει γιατί δεν διενεργήθηκαν προληπτικοί έλεγχοι στις φάρμες που γειτνιάζουν με τη φάρμα που πρώτη μολύνθηκε στα Λιβάδια, ο κ. Πίπης είπε το αμίμητο: «Αν εν πελλός ο άλλος, τι θέλετε να κάνω εγώ, γιατί δεν ενημέρωσε;». Είναι σα να λες «γιατί δεν ενημέρωσαν οι εργαζόμενοι την εργοδοσία για τις επικίνδυνες συνθήκες εργασίας;». Ναι, θα ήταν υπέροχο να υπήρχε η ενημέρωση, αλλά, από τη σκοπιά της διοίκησης, το ερώτημα παραμένει: τι συστήματα προληπτικού ελέγχου υπάρχουν και πώς λειτουργούν;
Με λίγα λόγια, αν δούμε τη διεύθυνση ενός συστήματος με όρους κυβερνητικής, αυτό που μας ενδιαφέρει είναι η ικανότητα ελέγχου που έχει ο regulator του συστήματος. Αυτή η ικανότητα δεν βασίζεται στην τυχαιότητα της κάτωθεν ενημέρωσης, αλλά στη θεσμοποιημένη ικανότητα άνωθεν ελέγχου. Πώς αντιλαμβάνεται ο κ. Πίπης τον ελεγκτικό του ρόλο, φάνηκε από την παρομοίωση της κατάστασης με το ΓΕΣΥ: «Δεν πάνε οι κυβερνητικοί γιατροί σε κάθε νοσούντα, αλλά οι ασθενείς στα νοσοκομεία», είπε. Σε άλλο σημείο, δε, του διαλόγου του με βουλευτές, ανέφερε: «είναι ευθύνη των κτηνοτρόφων να πάρουν μέτρα και όχι των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών».
Με τέτοιες αντιλήψεις περί θεσμικού ελέγχου, δεν είναι περίεργο γιατί εξαπλώθηκε ο αφθώδης πυρετός. Το steering capacity των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών δεν φαίνεται να είναι υψηλό. Δεν μιλώ για την εργατικότητα και το φιλότιμο των λειτουργών των υπηρεσιών, αλλά για την ικανότητα ελέγχου του συστήματος, η οποία είναι συνάρτηση, κυρίως, της ποιότητας διοίκησης και της επάρκειας τεχνολογικών και ανθρώπινων πόρων.
Το Υπουργείο Γεωργίας δεν το διοικούν οι λειτουργοί του αλλά η αρμόδια υπουργός. Αυτή είναι πολιτικά υπεύθυνη και αυτή λογοδοτεί για τις πράξεις και παραλείψεις του υπουργείου της. Δεν ξέρω τι γνώριζε περί γεωργίας η φιλόλογος δρ. Μαρία Παναγιώτου πριν αναλάβει το κρίσιμο πόστο της, αλλά δεν μας εξέπληξε ευχάριστα με τις διοικητικές ικανότητές της. «Το υδατικό πρόβλημα», μας είπε πέρυσι, «δεν είναι σημερινό, είναι διαχρονικό, από την Αγία Ελένη»! Τον Μάρτιο 2024, ανακοίνωσε βαρύγδουπα «ένα ολοκληρωμένο, κοστολογημένο και με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα πρόγραμμα, η υλοποίηση του οποίου είναι ήδη σε εξέλιξη και το οποίο δίνει για πρώτη φορά μόνιμη επίλυση στο υδατικό πρόβλημα, με πλήρη απεξάρτηση της Κύπρου από τις καιρικές συνθήκες για κάλυψη των αναγκών ύδρευσης». Σήμερα κινδυνεύουμε να μείνουμε χωρίς νερό!
Στα τέλη Ιουνίου 2025, η αξιότιμη υπουργός ανακοίνωσε ότι «ξεκινήσαμε εδώ και μήνες τη μάχη της φετινής αντιπυρικής περιόδου με σηκωμένα τα μανίκια. […] Για πρώτη φορά στην ιστορία του, το Τμήμα Δασών, διαθέτει τον μεγαλύτερο αριθμό σε επίγεια και πτητικά μέσα, ενώ το ανθρώπινο δυναμικό έχει ενισχυθεί ουσιαστικά τόσο σε αριθμούς όσο και σε εκπαίδευση και ετοιμότητα». Λίγες μέρες μετά κάηκε η Ορεινή Λεμεσός.
Σήμερα η κ. Παναγιώτου προΐσταται υπηρεσίας, η οποία, εκ των πραγμάτων, απέτυχε να αναχαιτίσει τον αφθώδη πυρετό, με καταστροφικές συνέπειες για την κτηνοτροφία και την οικονομία γενικότερα. Παρ’ όλα αυτά, η κ. Παναγιώτου δεν ένοιωσε ότι έκανε κάτι λάθος, έτσι ώστε να υποβάλλει την παραίτησή της. Ούτε ο Πρόεδρος της ζήτησε να παραιτηθεί, προτιμώντας, περιέργως, να εισπράξει το πολιτικό κόστος.
Είναι γεγονός ότι κρίσεις συμβαίνουν παντού, ακόμη και στις καλύτερα οργανωμένες χώρες. Αυτό που, μεταξύ άλλων, διαφοροποιεί εμάς είναι η άρνησή μας να μάθουμε. Ξέρουμε επισήμως πώς διαχειρίστηκαν την πυρκαγιά στην Ορεινή Λεμεσό οι αρμόδιες υπηρεσίες; Όχι. Οι Αμερικανοί εμπειρογνώμονες μας είπαν πώς άρχισε η πυρκαγιά, όχι πώς τη διαχειριστήκαμε. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ζήτησε εκθέσεις από τους τέσσερις κρατικούς φορείς για τη διαχείριση της πυρκαγιάς. Τι πήρε; Τέσσερα αυτο-δοξαστικά πορίσματα, με σχολαστική καταγραφή γεγονότων και ενεργειών και γενικόλογες αναφορές καθηκόντων, σχεδίων, και εισηγήσεων από κάθε φορέα. Τι δεν ζήτησε να πάρει; Μια ανεξάρτητη συνολική αποτίμηση της διαχείρισης της πυρκαγιάς. Το ίδιο, πιθανότατα, θα συμβεί και με τη διαχείριση του αφθώδους πυρετού. Μέχρι την επόμενη κρίση, με ή χωρίς υπουργό την κ. Παναγιώτου.
