Από που αντλούν ψήφους, ο ρόλος των κομματικών μηχανισμών και η επόμενη μέρα
Τρεις μήνες απομένουν μέχρι τις βουλευτικές εκλογές και το εκλογικό περιβάλλον εξακολουθεί να είναι απρόβλεπτο και ρευστό. Τα συνεχή σκάνδαλα διαφθοράς και η ακρίβεια φαίνεται πως πυροδοτούν μεταξύ άλλων την αγανάκτηση και την απαξίωση των πολιτών. Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο η επιδείνωση του τοξικού κλίματος. Είναι η σημαντική υποχώρηση των ποσοστών των παραδοσιακών κομμάτων και η δυναμική είσοδος νέων σχηματισμών που παρουσιάζονται ως το αντισύστημα. Το ερώτημα πλέον που εγείρεται είναι κατά πόσο τα κόμματα του λεγόμενου αντισυστημικού μπλοκ έχουν αντλήσει από όπου είχαν να πάρουν και δεν αναμένονται περαιτέρω εκπλήξεις. Ερώτημα βεβαίως είναι αν στην τελική ευθεία τα παραδοσιακά κόμματα θα ενεργοποιήσουν πλήρως τις μηχανές τους για να μειώσουν όσο μπορούν τις διαρροές τους προκαλώντας αναπόφευκτα πλήγμα στα νεοφανή αυτά κόμματα.
Σε στασιμότητα
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Αν κάτι κατέγραψε πάντως η δημοσκόπηση που διενήργησε η RAI Consultants Ltd για λογαριασμό του Alpha και δημοσιοποιήθηκε την περασμένη Πέμπτη, είναι ότι το ΕΛΑΜ διατηρεί την τρίτη θέση (10,7%) αυξάνοντας 0,4% τα ποσοστά του από την δημοσκόπηση του περασμένου μήνα. Το ΑΛΜΑ ακολουθεί με ποσοστό 6,5% και παραμένει στάσιμο σε σχέση με την προηγούμενη ενώ η Άμεση Δημοκρατία του Φειδία Παναγιώτου έχει μία μικρή πτώση από το 6,3% που κατέγραφε ένα μήνα πριν, στο 5,2%. Δημιουργείται έτσι η αίσθηση πως αυτό ενδεχομένως να είναι το πιο ψηλό ποσοστό αυτών των κομμάτων και το ενδεχόμενο πλέον να ξεκινήσει η πτώση αν οι κομματικοί μηχανισμοί εξακολουθούν να είναι αποτελεσματικοί. Ενδιαφέρον πάντως προκαλεί το γεγονός ότι σε αντίθεση με άλλα χρόνια που η αποχή ήταν μεγάλη, ένα μεγάλο ποσοστό της τάξης του 76% λέει πως σίγουρα θα πάει να ψηφίσει ενώ το 16% μάλλον πως θα πάει να ψηφίσει. Το υψηλό ποσοστό που δηλώνει έτοιμο να πάει στην κάλπη σε συνδυασμό με το υψηλό ποσοστό έλλειψης εμπιστοσύνης στα κόμματα 84% ενδεχομένως να λειτουργεί υπέρ των αντισυστημικών κομμάτων.
Το… κληριδικό ΕΛΑΜ
Το ΕΛΑΜ παρουσιάζεται από πολλούς ως αντισυστημικό κόμμα, ωστόσο από την εκλογή του στο κοινοβούλιο μέχρι σήμερα αποδεικνύει πως είναι μέρος του συστήματος. Έχει εκλέξει Πρόεδρο της Βουλής, έχει -για πολλούς, περίεργους- δεσμούς με την Εκκλησία, διατηρεί εδώ και καιρό έναν δίαυλο επικοινωνίας με το Προεδρικό, κτίζει σχέσεις με επιχειρηματίες ενώ έχει πολλές φορές ξεκαθαρίσει πως θέλει να γίνει κόμμα εξουσίας. Είναι αναμφίβολα μία διαφορετική προσέγγιση από το αρχικό αφήγημα που είχε κτίσει. Μπορεί όμως αυτή του η συστημική μετατόπιση να του στοιχίσει; Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την αλλαγή του ΕΛΑΜ είναι τα εξής:
- Πόσο μπορεί να αντλήσει από τον ΔΗΣΥ
- Πόσο μπορεί να αντλήσει από την αντισυστημική ψήφο
- Πόσο μπορεί να χάσει από τα αντισυστημικά κόμματα
Ήδη, σύμφωνα με την δημοσκόπηση του Alpha, το ΕΛΑΜ αποκτά όπως είχαν τα ιστορικά κόμματα κάποτε σκληρή ψήφο, αν ληφθεί υπόψη το 69% συσπείρωσής του αλλά και το ότι το 62% των ψηφοφόρων του δηλώνει ικανοποιημένο από τις πολιτικές του και θα το ξαναψηφίσει. Έχει βεβαίως εκροές προς το Κίνημα Άλμα και την Άμεση Δημοκρατία, καταδεικνύοντας πως ψηφοφόροι που το ψήφισαν για να τιμωρήσουν το σύστημα και όχι γιατί συμφωνούν με την ιδεολογία του, έχουν πλέον και άλλες εναλλακτικές εκτός από το ΕΛΑΜ. Και εδώ ακριβώς προκύπτει το ερώτημα, αν πρέπει το ΕΛΑΜ να επικεντρωθεί στην αλίευση Συναγερμικών ψήφων και κατ’ επέκταση στην διεμβόλιση του ΔΗΣΥ. Άλλωστε ο ΔΗΣΥ έχει διαρροή προς το ΕΛΑΜ της τάξης του 12%. Καθόλου τυχαίο συνεπώς που ο Χρίστος Χρίστου έκανε αναφορά στα «25 Λεπτά» και τον Ιάκωβο Ιακώβου για τον κληριδισμό, προκαλώντας τις αντιδράσεις του ΔΗΣΥ. Είναι βεβαίως ένα μεγάλο ρίσκο, δεδομένου ότι εκτός του ότι με αυτή την κίνηση χάνει ανισυστημική ψήφο, η Συναγερμική ψήφος δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Αφενός γιατί ο κομματικός μηχανισμός μπορεί να δουλέψει την υστάτη όπως και άλλες φορές και αφετέρου γιατί το ενδεχόμενο πρωτιάς του ΑΚΕΛ μπορεί να ενεργοποιήσει τα αντανακλαστικά του κομματικού πατριωτισμού τους, οδηγώντας τους σε αναδίπλωση και κατ’ επέκταση πίσω στην κομματική τους στέγη.
Άλμα στο ρίσκο
Το Άλμα δεν έχει τα συστατικά ενός αντισυστημικού κόμματος, αν ληφθεί υπόψη πως ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης είναι πρόσωπο που ανελίχθηκε επαγγελματικά και έφτασε στις πιο υψηλές βαθμίδες της δημόσιας υπηρεσίας. Τον περιβάλλουν πρόσωπα που έχουν διανύσει κομματικά χιλιόμετρα, αλλά και πρόσωπα που έχουν αναμετρηθεί σε προηγούμενες εκλογικές μάχες. Βάσει των δημοσκοπικών ευρημάτων φαίνεται να διεμβολίζει τα κόμματα του ενδιάμεσου χώρου, αυτά δηλαδή που τον στήριξαν μετά την παύση του από την ελεγκτική υπηρεσία. Με αυτό ως δεδομένο εγείρονται τα εξής ερωτήματα:
- Πόσο μπορεί να αντλήσει από την αντισυστημική ψήφο και την αποχή
- Πόσο σκληρή είναι η ψήφος του στους ψηφοφόρους του Ενδιάμεσου
- Πόση δυναμική μπορεί να φέρει μαζί της η Ειρήνη Χαραλαμπίδου
Αξίζει πάντως να σημειωθεί πως το ποσοστό του παρέμεινε το ίδιο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα και πως η δημοσκόπηση διενεργήθηκε κατά την διάρκεια της αποχώρησης της Ειρήνης Χαραλαμπίδου από το ΑΚΕΛ. Είτε οι ψηφοφόροι της περιμένουν την επίσημη προσχώρησή της στο Άλμα για να εκδηλωθούν είτε το 8% που λαμβάνει από ΑΚΕΛικούς ψηφοφόρους στην τελευταία δημοσκόπηση θα είναι το ταβάνι των ΑΚΕΛικών εισροών. Ενδιαφέρον βεβαίως είναι αν οι κομματικοί μηχανισμοί των κομμάτων του Ενδιάμεσου θα παίξουν με το χαρτί του κομματικού πατριωτισμού και της ανάγκης επιβίωσης. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, πως το ΔΗΚΟ, έστω και σε μικρό βαθμό κατάφερε αυτή τη φορά να αυξήσει το ποσοστό του και να ανακόψει κάποιες από τις διαρροές. Με δεδομένο ότι οι κεντρώοι ψηφοφόροι δεν είναι αντισυστημικοί, ενδεχομένως να επηρεαστούν και από τις ολομέτωπες επιθέσεις που κάνει ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης όχι μόνο σε εκπροσώπους θεσμών, αλλά και σε άλλα σύνολα, δίδοντας την αίσθηση της ανέλεγκτης ροπής στην σκανδαλολογία. Το στοίχημα για τον κ. Μιχαηλίδη είναι αν θα καταφέρει να ενεργοποιήσει την αντισυστημική ψήφο και τους ψηφοφόρους που επέλεγαν την αποχή, με το αφήγημά του καταπολέμησης της διαφθοράς. Παρότι οι ερωτηθέντες δεν φαίνεται να πείθονται με τις θέσεις του κ. Μιχαηλίδη, ακόμη και για το ζήτημα πάταξης της διαφθοράς, διαπιστώνεται πως προσελκύει το 5% αυτών που απείχαν στις βουλευτικές του 2021 και το 7% από ψηφοφόρους εξωκοινοβουλευτικών κομμάτων.
Το άγνωστο τοπίο του Φειδία
Η μικρή πτώση που παρουσιάζει η Άμεση Δημοκρατίας σε αυτή τη δημοσκόπηση συγκριτικά με τα δημοσκοπικά ευρήματα του περασμένου μήνα δίδει σε πολλούς την αίσθηση πως η Άμεση Δημοκρατία ενδεχομένως να αποτελεί ένα πυροτέχνημα που ξεφούσκωσε. Είναι όμως έτσι; Πρόκειται για έναν πολιτικό σχηματισμό χωρίς θέσεις και αυτό αντανακλάται από τα ανύπαρκτα νούμερα που καταγράφει σε σχέση με τις θέσεις του. Είναι το κατεξοχήν κόμμα συνεπώς της τιμωρητικής ψήφου ή της διακωμώδησης της εκλογικής διαδικασίας. Το ερώτημα συνεπώς είναι το εξής:
- Θα συγκρατήσει τις εκροές του από τα παραδοσιακά κόμματα;
- Θα καταφέρει να φέρει στην κάλπη την αποχή;
Ήδη, ενώ ο Φειδίας Παναγιώτου είχε τον περασμένο μήνα εισροές από το ΑΚΕΛ της τάξης του 8%, αυτές μειώθηκαν σήμερα στο 3%. Αυτό καταδεικνύει πως το κόμμα της Αριστεράς άρχισε να εργάζεται μεθοδικά για τον επαναπατρισμό ψηφοφόρων. Ερώτημα είναι αν θα τα καταφέρει με τον ίδιο τρόπο ο ΔΗΣΥ, δεδομένου ότι αυτή τη στιγμή η Άμεση Δημοκρατία έχει εισροές από τον ΔΗΣΥ της τάξης του 5%. Αν ληφθεί υπόψη πως όσο κοντεύει η μέρα των εκλογών, τόσο αυξάνεται και το ενδιαφέρον σε πολιτικές και θέσεις, δεν αποκλείεται αυτό να λειτουργήσει αρνητικά για την Άμεση Δημοκρατία. Ερώτημα βεβαίως είναι αν θα φθαρεί μέχρι το τέλος της εκλογικής διαδικασίας, δεδομένου ότι ειδήσεις που αφορούν το γραφείο του στην Κύπρο, τον τρόπο λειτουργίας στο ευρωκοινοβούλιο και το περιβόητο app «Αγορά», έχουν ήδη προκαλέσει σκιές στο προφίλ του. Την ίδια στιγμή όμως, η μαζική επίθεση για όλα αυτά από κόμματα και εκπροσώπους θεσμών, η απαγόρευση της πλατφόρμας, ενδεχομένως να τον ηρωοποιήσουν και να σκληρύνουν την ψήφο του. Το σίγουρο πάντως είναι πως αν κάτι έπληξε το προφίλ του ήταν η ατυχής έκφρασή του περί «πελλούς» όταν αναφερόταν σε άτομα με νοητική αναπηρία και αυτό φάνηκε και στα δημοσκοπικά ευρήματα. Στοίχημα για τον ίδιο είναι αν θα καταφέρει να φέρει στην κάλπη το μεγάλο αυτό ποσοστό των ψηφοφόρων που απείχαν μέχρι σήμερα. Βάσει της δημοσκόπησης πάντως, λαμβάνει 10% από αυτούς που απείχαν από την κάλπη στις βουλευτικές εκλογές του 2021 και 11% από εξωκοινοβουλευτικά κόμματα.
Η περίπτωση του Volt
Το κατά πόσο το Volt είναι ένα αντισυστημικό κόμμα, είναι κάτι που συζητείται εντόνως. Με έμφαση στην πάταξη της διαφθοράς, την ανάγκη εκσυγχρονισμού του κράτους, την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και με πολύ συγκεκριμένη θέση για την ανάγκη επίλυσης του κυπριακού, το Volt φιλοδοξεί να επαναφέρει δυσαρεστημένους ψηφοφόρους που τα τελευταία χρόνια επιλέγουν την αποχή. Βάσει της δημοσκόπησης της RAI Consultants Ltd που διενήργησε για λογαριασμό του Alpha, το Volt δίνει την μάχη και έχει πολλές πιθανότητες να μπει στην βουλή. Το ερώτημα είναι αν έφτασε το ταβάνι του ή αν έχει ακόμη να αντλήσει ψήφους. Μία ματιά στα δημοσκοπικά ευρήματα δείχνουν ότι το νεοσύστατο κόμμα λαμβάνει 3% από το ΑΚΕΛ, μόλις 1% από τον ΔΗΣΥ ενώ η κύρια πηγή εισροών του είναι οι Οικολόγοι δεδομένου ότι πέραν της Αλεξάνδρας Ατταλίδου συμμετέχουν κι άλλα πρώην στελέχη στο ψηφοδέλτιο. Λαμβάνει ένα 19% από ψηφοφόρους εξωκοινοβουλευτικών κομμάτων, όπως το Αμμόχωστος για την Κύπρο και 4% από την αποχή. Στόχος του Volt φαίνεται να είναι η αντισυστημική ψήφος. Αυτή δηλαδή που θέλει αλλαγή και πάταξη της διαφθοράς. Η δημοσκόπηση έγινε πριν την παρουσία του ψηφοδελτίου και δεν αποκλείεται να υπάρξει ένας ανταγωνισμός της ψήφου που ζητά πάταξη της διαφθοράς με το Άλμα του Οδυσσέα Μιχαηλίδη δεδομένου ότι στην κούρσα μπαίνει πλέον και ο Μακάριος Δρουσιώτης.
