Το οργανωμένο έγκλημα στην Κύπρο ποτέ δεν είχε τη μορφή μεγάλων μαφιόζικων διεθνών δικτύων με αυστηρή δομή και παρακλάδια σε διάφορα κοινωνικά στρώματα και τάξεις, όπως αυτά που υπήρξαν και υπάρχουν σε άλλες χώρες, βλέπε Ιταλία, Ρωσία κτλ.
Ωστόσο αυτό που θα μπορούσαμε ενδεχομένως να χαρακτηρίσουμε οργανωμένο έγκλημα στην Κύπρο, είναι τη δραστηριοποίηση χαλαρά οργανωμένων ομάδων και κύκλων ατόμων (φατρίες) που δρούσαν και δρουν σε τοπικό επίπεδο και γύρω από συγκεκριμένες δραστηριότητες, όπως είναι τα ναρκωτικά, ο παράνομος τζόγος, η πορνεία, οι απάτες, οι κλοπές, και που συνήθως τα μέλη των ομάδων αυτών συνδέονται με δεσμούς φιλίας ή ακόμη και συγγένειας.
Η δράση των εν λόγω ομάδων αν και δεν είχε τα βίαια αποτελέσματα και το βαρύ έγκλημα που βλέπουμε στο εξωτερικό, φαίνεται να ευθύνεται για αριθμό εγκληματικών ενεργειών, που στο βωμό της επικράτησης, έχουν φτάσει ακόμη και σε δολοφονίες.
Τα λεγόμενα μαφιόζικα χτυπήματα του υποκόσμου δεν είναι τωρινό φαινόμενο στη χώρα μας, αλλά πάει πίσω στον χρόνο, με τη δεκαετία του ’90 μάλιστα να ξεχωρίζει γιατί ήταν μια περίοδος κατά την οποία ο πόλεμος μεταξύ φατριών – ιδιαίτερα τα έτη 1995-1998 – είχε οδηγήσει την κοινωνία στο να είναι θεατής ενός ανελέητου κύκλου αίματος, με εκατέρωθεν χτυπήματα που έφταναν από απλούς εμπρησμούς μέχρι συμβόλαια θανάτου.
Στο σήμερα -τρεις δεκαετίες μετά – νέες ομάδες αναπόφευκτα έχουν βγει στο προσκήνιο, με την ακήρυχτη διαμάχη επικράτησης να παρουσιάζει περιόδους ύφεσης, αλλά και έξαρσης.
Τα τελευταία τριάντα χρόνια η κυπριακή κοινωνία να έχει υποστεί αλλαγές, τοσο σε επίπεδο σύνθεσης και κουλτούρας, όσο και σε επίπεδο εξωτερικών ερεθισμάτων και ανάπτυξης. Από τις αλλαγές δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστο το έγκλημα που στο κάτω-κάτω δεν είναι τίποτε άλλο, παρά ένα μικρό κομμάτι της κοινωνίας, το οποίο επιλέγει να υπάρχει και να κινείται εκτός νόμου.
Το οργανωμένο έγκλημα στα 90s και το οργανωμένο έγκλημα σήμερα
Τη δεκαετία του ’90 η Κύπρος άρχισε να γνωρίζει σημαντική οικονομική ανάπτυξη με την άνθηση του τουρισμού και άλλων τομέων της οικονομίας, ενώ ταυτόχρονα έθετε τις βάσεις για την μετεξέλιξή της σε σημαντικό χρηματοοικονομικό κέντρο. Άλλωστε, πάντοτε η θέση μας στο χάρτη ανάμεσα σε Ανατολή και Ευρώπη ευνοούσε την ανάπτυξη, αλλά και το πάντρεμα δραστηριοτήτων εκτός συνόρων.
Η ανοδική αυτή οικονομική πορεία, όπως συμβαίνει σε όλες τις χώρες που ευήμερουν, δημιούργησε ευκαιρίες και για παράνομες δραστηριότητες.
Ο παράνομος τζόγος με τις υπόγειες χαρτοπαικτικές λέσχες που βλέπαμε τη δεκαετία του ’90, έδωσε τη θέση του σε ένα πιο διακτριτικό και δυσκολότερα αντιληπτό έγκλημα διαδικτυακού τζόγου μέσω παράνομων πλατφόρμων που άπλετα προσφέρει η σημερινή τεχνολογία.
Η κραυγαλαία εμπορία ανθρώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση στα κακόφημα καμπαρέ που άνθιζαν σε διάφορες τουριστικές περιοχές της Κύπρου, σήμερα έχει αντικατασταθεί από ένα «ήσυχο» human trafficking που διαπράττεται πίσω από κλειστές πόρτες, και πάλι με τη βοήθεια και ανωνυμία που προσφέρει το διαδίκτυο.
Η σμίκρυνηση των αποστάσεων από την άλλη έφερε κοντά και το έγκλημα, που από καθαρά τοπικό και εγχώριο πριν 30 χρόνια, πλέον φαίνεται να επεκτείνεται εκτός συνόρων, με περισσότερη οργάνωση, αυστηρότερη δομή, χτυπήματα ακριβείας και δυσκολότερη επομένως ανίχνευση από τις διωκτικές αρχές. Ένα τέτοιο χτύπημα ακριβείας ήταν και η δολοφονία του Αλέξη Μαυρομιχάλη, άλλως Αλεξούι, τον Οκτώβριο του 2023 στη Λευκωσία, όπου έπεσε νεκρός νύχτα από σφαίρες ελεύθερου σκοπευτή ενώ βρισκόταν στο μπαλκόνι του διαμερίσματός του.
Τα προειδοποιητικά εκβιαστικά χτυπήματα προστασίας, με τις ηχηρές βομβιστικές επιθέσεις και τους εμπρησμούς, αν και εξακολουθούν και σήμερα να υπάρχουν, πολλές φορές παίρνουν τη μορφή αθόρυβων απειλών όπου μέσω διαδικτύου, κυκλώματα μπλοκάρουν λογαριασμούς και υποκλέπτουν ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα, ζητώντας λύτρα υπό μορφή κρυπτονομισμάτων για να μην προβούν σε δημοσιοποιήσεις των δεδομένων αυτών.
Η τεχνολογία εξάλλου έφερε μεγάλη αλλαγή και σε επίπεδο οργάνωσης και επικοινωνίας των μελών εγκληματικών ομάδων, συντομεύοντας τον χρόνο που απαιτείτο κάποτε για να οργανωθεί ένα χτύπημα, αλλά και διευρύνοντας τον κύκλο των εμπλεκόμενων δραστών, συμπεριλαμβάνοντας ακόμη και άτομα που βρίσκονται εντός Φυλακών. Κάτι τέτοιο είδαμε να συμβαίνει στην περίπτωση της εκτέλεσης του επιχειρηματία Σταύρου Δημοσθένους στη Λεμεσό, όπου ένας εκ των συλληφθέντων για την υπόθεση ήταν κατάδικος.
Η μεταβατική περίοδος
Με την άφιξη του 2000 το οργανωμένο έγκλημα στην Κύπρο δεν εξαφανίστηκε, αλλά άρχισε να μεταλλάσσεται. Ήταν ίσως μια κομβική περίοδος που καθόρισε την μορφή που θα έπαιρνε τα επόμενα χρόνια.
Μετά το τέλος της δεκαετίας του ’90 και ιδιαίτερα μεταξύ 2000 και 2005 παρατηρήθηκε μείωση δολοφονιών και βομβιστικών ενεργειών που σχετίζονταν με ομάδες του υποκόσμου κι αυτό γιατί πέραν της ενίσχυσης σε επίπεδο αστυνομίας και πληροφοριών, οι ίδιοι οι δράστες άρχισαν να κάνουν στροφή προτιμώντας λιγότερο εμφανείς αλλά αρκετά κερδοφόρες, δραστηριότητες, όπως απάτες, ξέπλυμα κ.α.
90s vs 25
Πηγή φωτογραφικού υλικού: Videscope
