Ο χρόνος κυλάει και ο ορίζοντας της δικιάς μας γενιάς μικραίνει.
Κλείσαμε τα τεφτέρια μας και για το 2025. Ένα τέταρτο του αιώνα μπήκε στο σακίδιο της πλάτης και προχωράμε. Λίγες σκέψεις για τους μαραθωνοδρόμους, τους δρομείς, τους οδοιπόρους, που όλοι βαδίζουμε σαν ένας άνθρωπος που έμαθε να περπατά με μια δυσκολία. Δεν πέφτουμε (συχνά). Δεν σταματάμε (πολύ). Αλλά κουτσαίνουμε, άλλοτε έντονα, άλλοτε λιγότερο. Τα βαρίδια και οι δυσκολίες αρκετές: το Κυπριακό, η ακρίβεια, τα ενοίκια, η διάχυτη διαφθορά, η ανασφάλεια, η εγκληματικότητα, η αμφιβολία για το τι φέρνει το αύριο σε εμάς και τους κοντινούς μας.
Κάθε φορά που επιστρέφω στην Κύπρο παρατηρώ τους ανθρώπους της γενιάς μου. Τα λόγια και τις σιωπές, τις ματαιώσεις και τις ελπίδες που ξεπετάγονται. Στα 40 και κάτι, 50 παρά, ομολογημένα και άρρητα αδιέξοδα και κάτι σπαρταράει για αναγνώριση, χαρά και καταξίωση. Είναι όσοι μεγαλώσαμε στη «μεταπολεμική κανονικότητα» ενός διαιρεμένου νησιού. Μάθαμε να ζούμε με το Κυπριακό ως μόνιμο φόντο και να βλέπουμε γύρους συνομιλιών να ξεκινούν και να καταρρέουν. Ενηλικιωθήκαμε την περίοδο της ευρωπαϊκής ένταξης και της γρήγορης ανάπτυξης, με την υπόσχεση ότι η Ευρώπη θα φέρει θεσμούς, ευκαιρίες και προοπτική. Βιώσαμε τη βίαιη όψη του 2013 που ψαλίδισε χρόνια, κόπους και ελπίδες.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Το ερώτημα που επιστρέφει, αυτό που δεν έφυγε ίσως ποτέ, είναι: «Και τώρα, τι;». Νιώθω ότι έχουμε σκαλώσει ανάμεσα σε δύο σημεία. Από τη μια, μια μεγάλη μερίδα μοιάζει παραδομένη στο φαταλισμό του «τίποτα δεν αλλάζει». Ο κυνισμός περισσεύει, η αδιαφορία κυριαρχεί, μια συνολική απόσυρση από τη δημόσια ζωή παίρνει τη θέση των πραγμάτων. Η καθημερινότητα γίνεται μικροδιαχείριση κι η αγωνία είναι να σωθεί το μικρό μας σπιτάκι κι ας καεί το σύμπαν εκεί έξω. Από την άλλη, ένα σημαντικό μέρος, αν πιστέψουμε τις έρευνες γνώμης και τα πρωτοσέλιδα, έχει χάσει την κινητήρια προσδοκία και φοβάται ότι τα πράγματα και είναι και θα πάνε χειρότερα. Η παραλυτική αγωνία κυριύει τα μυαλά και τις ψυχές και τίποτα δεν φαίνεται να μπορεί να ξεκολλήσει το κάρο μας από τη λάσπη.
Πολιτικές ελίτ, κόμματα, προσωπικότητες, σύνολα και δυνάμεις δεν φαίνεται να μπορούν να αρθρώσουν μια πειστική απάντηση στο ερώτημα που τέθηκε. Κανείς δεν φαίνεται να μπορεί να συνεγείρει, να εμπνεύσει, να στήσει ένα σχέδιο. Το πολιτικό ρεπορτάζ πλατειάζει. Διατυπώνει το αυτονόητο με όσο το δυνατόν περισσότερες λέξεις μπορεί για να γεμίσει το κενό. Οι παραπολιτικές στήλες γίνονται έτσι πιο ενδιαφέρουσες, αλλά πάσχουν κι αυτές από την έλλειψη ουσίας. Βαδίζουμε πάνω στην ίδια κυκλική γραμμή, για τα πλάνα των αρχηγών, τις βλέψεις των παικτών, το μέλλον του συστήματος. Όλα αυτά αφορούν ένα numerus clausus που τρέφεται από τα μικροπολιτικά, αλλά δεν αντιλαμβανεται ή αδιαφορεί για τη μεγάλη εικόνα. Με το προνόμιο που μου δίνει η απόσταση, τα βρίσκω όλα αυτά κάπως γελοία.
Θα ήθελα ένα σχέδιο και μια ομάδα. Στόχους για την εκπαίδευση του 21ου και όχι του 19ου αιώνα. Υγεία που λειτουργεί με οργάνωση και ψυχικό συμμερισμό. Μια περιγραφή της κλιματικής όψης του νησιού μας σε 30 χρόνια. Το ξαναχτίσιμο της δημόσιας διοίκησης στη βάση των δυνατοτήτων της τεχνολογίας και ειδικά της τεχνητής νοημοσύνης. Και με μια γενναία δόση αφέλειας, θα ζητούσα ειλικρίνεια και καθαρότητα για το Κυπριακό – όχι άλλους μύθους και μικρομεγαλισμούς. Θα ήθελα, επίσης, να δω τους ανθρώπους, το ταλέντο και την προθυμία. Υπάρχουν; Ίσως ο τόπος μας να είναι φτωχός, να μην έχουμε ικανό αριθμό και ποσοστό από αυτά που χρειάζονται. Ίσως και να κάνω λάθος – το εύχομαι.
Ο χρόνος κυλάει και ο ορίζοντας της δικιάς μας γενιάς μικραίνει. Να γράφαμε, έστω, κάτι που να έκλεινε τα τεφτέρια μας στο σωστό ζύγι.
