ALPHA της Κυριακής

Oι πάντες δείχνουν απόλυτα συμβιβασμένοι με την παρούσα κατάσταση.

Το Κυπριακό όπως το ξέραμε μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει πια. Όσο κι αν επαναλαμβάνονται οι φράσεις κλισέ «λύση στο πλαίσιο της ΔΔΟ», «συνέχιση συνομιλιών από εκεί που μείναμε στο Κραν Μοντανά» κτλ., η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Το απέδειξε άλλωστε η τριμερής της Τετάρτης η οποία κατέληξε σε πλήρη αποτυχία αφού δεν κατάφερε να κάνει το ελάχιστο έστω βήμα. Ούτε καν σε ένα κοινό ανακοινωθέν δεν μπόρεσαν να συμφωνήσουν οι δύο ηγέτες ενώ η επ’ αόριστον αναβολή της πενταμερούς διάσκεψης, δίνει το στίγμα όχι της στασιμότητας αλλά της οπισθοδρόμησης.

Υπάρχουν δύο παράγοντες που επηρεάζουν αυτή τη στιγμή τα πράγματα. Ο ένας είναι ο πολιτικός και ο άλλος ο διαδικαστικός. Ας δούμε τον διαδικαστικό που είναι και ο εύκολος, αν και καθοριστικός. Είναι προφανές πως υπάρχει μία σύμπλευση Λευκωσίας και Άγκυρας -έστω κι αν δεν ομολογείται- ότι στη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας της ΕΕ δεν μπορούν να υπάρξουν ουσιαστικές εξελίξεις. Αυτό σημαίνει ότι μέχρι τον Ιούνιο το Κυπριακό μπαίνει στο ψυγείο. Και μετά; Μετά μας απομένουν λιγότερο από έξι μήνες μέχρις ότου ο Αντόνιο Γκουτέρες παραδώσει τα κλειδιά του ΟΗΕ στον επόμενο. Θα είναι ο έκτος ΓΓ του ΟΗΕ που αποχωρεί χωρίς να επιτύχει την ελάχιστη -στην περίπτωση αυτή- πρόοδο στο Κυπριακό. Και είναι ένας από τους λίγους που ασχολήθηκαν ουσιαστικά με το εθνικό μας πρόβλημα.

Και από το διαδικαστικό, περνάμε στο καθαρά πολιτικό το οποίο έχει άμεση σχέση με τα προηγούμενα. Σε μια περίοδο που ο ρόλος των Ηνωμένων Εθνών αμφισβητείται και ο Τραμπ επιχειρεί να στήσει το δικό του «οργανισμό», είναι προφανές πως η αποχώρηση Γκουτέρες θα αποτελεί σοβαρό πισωγύρισμα στις προσπάθειες λύσης.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, πάμε να δούμε γιατί το Κυπριακό δεν είναι πια το ίδιο. Η Κύπρος έχει ξεκάθαρα εμπλακεί στο ευρύτερο γεωπολιτικό παιχνίδι της περιοχής. Αυτό έχει ασφαλώς τα θετικά του αφού ενισχύεται ο ρόλος της χώρας. Έχει όμως και τα αρνητικά του από τη στιγμή που τα κυπριακά συμφέροντα ταυτίζονται ή και επηρεάζονται από τα συμφέροντα άλλων κρατών. Η συμμαχία Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ ενισχύει τη χώρα μας μέσα στις σημερινές συνθήκες. Την ίδια στιγμή όμως τη δεσμεύει ΜΕΣΑ στις σημερινές συνθήκες. Το Ισραήλ δεν θα ήθελε να δει ποτέ την Κύπρο σε ένα ομοσπονδιακό μοντέλο στο οποίο εμμέσως θα έχει λόγο -μέσω των Τουρκοκυπρίων- η Τουρκία. Η εγγύτητα των δύο χωρών (Κύπρος-Ισραήλ) επιβάλλει πιστούς και εν μέρει υπάκοους φίλους και όχι εχθρούς. Τουλάχιστον έτσι το βλέπει ο Νετανιάχου ο οποίος δεν δίστασε (κι ας μην το επιβεβαιώσει αυτό κανείς) να παρέμβει προς τον Νίκο Αναστασιάδη στη διάρκεια των συνομιλιών του Κραν Μοντανά.

Μπροστά σε αυτά τα δεδομένα, τα σενάρια είναι δύο. Το θετικό λέει ότι η Τουρκία θα αντιληφθεί κάποια στιγμή ότι πρέπει να προσαρμόσει τις πολιτικές της σεβόμενη το διεθνές δίκαιο και τα συμφέροντα όλων των κρατών της περιοχής. Κι έτσι να ενταχθεί και η ίδια, ισότιμα όμως και όχι σαν αφεντικό, στους ευρύτερους σχεδιασμούς της ενέργειας και των ευρωπαϊκών πολιτικών. Αυτό όμως θα σημαίνει θορυβώδη κατάρρευση του αφηγήματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» και του πρωταγωνιστικού ρόλου που διεκδικεί στην περιοχή και όχι μόνο. Σε μια τέτοια περίπτωση θα μπορούσαν να λυθουν ως πακέτο τα ελληνοτουρκικά, το Κυπριακό και τα θέματα της Ανατολικής Μεσογείου.

Δυστυχώς κι εδώ περνάμε στο δεύτερο σενάριο, η εποχή που ζούμε δεν επιτρέπει για την ώρα τόσο αισιόδοξες εκτιμήσεις. Το αντίθετο μάλιστα. Όταν τείνει να νομιμοποιηθεί η κατοχή Ουκρανικών εδαφών από τη Ρωσία και οι Αμερικανικές παρεμβάσεις σε άλλες χώρες μετατρέπονται σε καθημερινό φαινόμενο, το διεθνές πολιτικό σκηνικό μοιάζει να κινείται στους ρυθμούς ακραίων ρυθμίσεων. Τέτοιων που η αναγνώριση ενός κράτους που προήλθε μέσα από εισβολή και κατοχή, να μην ακούγεται τόσο παράφωνη στ’ αυτιά της παρούσας πολιτικής συγκυρίας. Και όσο χρονίζει μια κρίση που δεν ενοχλεί κανέναν, η λογική του «ό,τι δεν λύνεται, κόβεται» θα προβάλει ως η μόνη εφικτή εάν και εφόσον βρεθεί στην ατζέντα αυτών που έχουν τη δύναμη και τα μέσα να επιβάλουν κάτι.

Ειδικά όταν στην Κύπρο δεν γίνεται καμία προσπάθεια ουσιαστικής επαφής και συνεργασίας μεταξύ των δύο κοινοτήτων που θα δημιουργούσε τη δυναμική μιας επανενωμένης πατρίδας. Αντί αυτού, οι πάντες δείχνουν απόλυτα συμβιβασμένοι με την παρούσα κατάσταση.