ALPHA της Κυριακής

Στη Συρία του Προέδρου Αλ-Σάρα, οι Αλαουΐτες και οι Κούρδοι ηττήθηκαν. Μήπως ήρθε η σειρά των Δρούζων;

Με την προχθεσινή (30/1) επίσημη ανακοίνωση της υπογραφής της συμφωνίας εκεχειρίας μεταξύ της κυβέρνησης του Σύρου Προέδρου, Άχμαντ Αλ-Σάρα, και των κουρδικών δυνάμεων του SDF, επισφραγίστηκε ακόμα μία ήττα των Κούρδων της χώρας. Πρόκειται για μία συνθηκολόγηση, που ακυρώνει ακόμα μια φορά το αίτημα του κουρδικού πληθυσμού της χώρας να καθορίσει τη μοίρα του, είτε στο πλαίσιο ενός καθεστώτος αυτονομίας (στα πρότυπα του Βορείου Ιράκ), είτε ακόμα και ανεξαρτησία – κάτι που άρχισε να συζητείται σοβαρά μετά την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ, στις αρχές Δεκεμβρίου του 2024. Οι δραματικές στιγμές των μαχών, που οι Κούρδοι πρόλαβαν πριν δυο εβδομάδες να απαθανατίσουν με δεκάδες βίντεο στο διαδίκτυο από τις αιματοβαμμένες τους συνοικίες στο Χαλέπι, προδίδουν τη σημερινή πραγματικότητα, που απέχει πάρα πολύ από τον αισιόδοξο τόνο όσων δηλώσεων ισχυρίζονται πως η Συρία έκανε ένα γενναίο βήμα προς την εθνική συμφιλίωση, όπως τουλάχιστον μεταδίδει το επίσημο συριακό πρακτορείο ειδήσεων SANA. Μέχρις ότου αποδειχθεί ότι τα μειονοτικά δικαιώματα των Κούρδων της χώρας θα γίνουν σεβαστά στο κείμενο του νέου Συντάγματος, όταν κάποτε αυτό θα εφαρμοστεί, ο τακτικός συριακός στρατός θα αντικαταστήσει τις δυνάμεις του SDF σε όσες περιοχές της χώρας ακόμα ελέγχει.

Από την άλλη, την ημέρα της κατάρρευσης του SDF στα πεδία των μαχών, τα καθεστωτικά μέσα τόνιζαν ότι η κουρδική αργία του Νεβρόζ αναγνωριζόταν από το επίσημο κράτος – γνωρίζοντας εκ των προτέρων ότι μία τέτοια ‘φιλοκουρδική’ απόφαση θα αξιοποιηθεί επικοινωνιακά διεθνώς προκειμένου να υπερκαλύψει τις φρικαλεότητες που άρχισαν να κάνουν τον γύρο του διαδικτύου. Ήταν άλλωστε σαφές ότι δεν επρόκειτο να αρθεί η ‘ψήφος εμπιστοσύνης’ προς τη συριακή κυβέρνηση, ούτε εκ μέρους του Προέδρου Τραμπ, ούτε βέβαια και αμερικανού ειδικού απεσταλμένου στη Συρία  (και συγχρόνως, πρέσβη των ΗΠΑ στην Άγκυρα), Τόμας Μπάρακ.

Η κατάσταση επί του εδάφους στις 30 Ιανουαρίου 2026, ημέρα υπογραφής της συμφωνίας εκεχειρίας μεταξύ SDF και τακτικού συριακού στρατού. Οι περιοχές με κίτρινο χρώμα ελέγχονται από τον SDF, ενώ οι περιοχές με συμπαγή πληθυσμό Δρούζων επισημαίνονται με κόκκινο χρώμα.

Για ακόμα μια φορά, αποδείχθηκε στην πράξη ότι ο προσωρινός Πρόεδρος Αλ-Σάρα, έχοντας συμπληρώσει μόλις 13 μήνες από την ανάληψη της εξουσίας, έμαθε πλέον πολύ καλά να διαχειρίζεται το rebranding του, από ένστολος ισλαμιστής αντάρτης του HTS σε πολιτικό με κουστούμι, κομμένο και ραμμένο στα μέτρα της, πρόθυμης να τον εμπιστευτεί, διεθνούς κοινότητας. Ο στόχος του είναι ξεκάθαρος: Να συντηρήσει το μοντέλο της ‘ενιαίας Συρίας’ με ισχυρή κεντρική κυβέρνηση, καταπολεμώντας συστηματικά τις όποιες φυγόκεντρες δυνάμεις, ανεξαρτήτως εάν αυτές εκφράζουν πηγαία αισθήματα αυτοδιάθεσης, τόσο ισχυρά ώστε να φτάσουν στο σημείο να συστήνουν πολιτοφυλακές και να θυσιάζονται ζωές.

Άραγε, εάν δεν υπήρχε ανάγκη προστασίας των τοπικών εθνοτικών ομάδων, ποιος Κούρδος, Αλαουΐτης, Χριστιανός ή Δρούζος θα ήθελε να θέσει σε κίνδυνο την ζωή του; Προφανώς, κάποιος σοβαρός λόγος θα υπάρχει για να οπλιστεί ένα ανθρώπινο χέρι σε μία χώρα που σπαράζεται για χρόνια από εμφύλιο σπαραγμό. Και όσον αφορά ειδικότερα την κουρδική πλευρά, το μόνο αντίβαρο που της απέμεινε είναι ένα πικρό υπομειδίαμα στο άκουσμα της είδησης ότι την περασμένη Πέμπτη (29/1) ο Ρεπουμπλικανός Γερουσιαστής, Λίντσεϊ Γκράχαμ, και ο Δημοκρατικός συνάδελφός του, Ρίτσαρντ Μπλούμενταλ, κατέθεσαν κοινή πρόταση ψηφίσματος, γνωστό με την φράση ‘Save the Kurds’. Πολύ αργά.  

«Γνωστοί – Άγνωστοι»

Μετά από 13 μήνες, συμπεραίνεται εύκολα με ποιον τρόπο αντιμετωπίζονται οι τοπικές μειονότητες στη σημερινή Συρία. Μπορεί ο Πρόεδρός της να αποχωρίστηκε την αντάρτικη στολή του, δεν συνέβη όμως το ίδιο με τους ακολούθους του, οι οποίοι, με την ένοπλη δράση τους, ως Σύροι «γνωστοί άγνωστοι» εμπλέκονταν σκοπίμως σε συγκρούσεις με εθνοτικούς πληθυσμούς που επιδίωκαν αυτοδιάθεση ή αυτονομία. Όταν πλέον τα πράγματα έφταναν στο απροχώρητο, τότε ο τακτικός συριακός στρατός έσπευδε κάθε φορά να ‘κατευνάσει τα πνεύματα’, με στόχο να «νομιμοποιήσει» όσα οι «γνωστοί-άγνωστοι» Τζιχαντιστές επεδίωκαν : Να επικρατήσει ο ηγέτης τους, τότε Αλ-Τζολάνι και νυν Αλ-Σάρα, που αποφάσισε απλώς να αλλάξει ρούχα – κυριολεκτικά και μεταφορικά. Άλλωστε, όπως αντιμετωπίστηκαν οι Κούρδοι του Χαλεπίου με τον ίδιο περίπου τρόπο αντιμετωπίστηκαν και οι Αλαουΐτες στα παράλια. Και όπως οι Κούρδοι αφέθηκαν ακάλυπτοι από την στρατιωτική αμερικανική παρουσία στη Συρία, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο οι Αλαουΐτες αφέθηκαν εξίσου ακάλυπτοι από τον Ρώσο Πρόεδρο Πούτιν, ο οποίος την περασμένη Τετάρτη (28/1) στο Κρεμλίνο συνεχάρη τον Πρόεδρο Αλ-Σάρα για τις άοκνες προσπάθειές του να διατηρήσει ενιαία την χώρα του – υπό τον όρο βέβαια να διατηρηθούν στα μεσογειακά της παράλια οι ρωσικές ναυτικές βάσεις.

Από την άλλη, ακόμα κι αν θεωρηθεί επίπλαστο το ‘κλίμα ενότητας’ που προβάλει η διακυβέρνηση Αλ-Σάρα, η εικόνα της χώρας προς τα έξω είναι γεγονός ότι ενδυναμώνεται, τόσο ως προς την αποδοχή της από τις ξένες πρωτεύουσες και τα διεθνή fora, όσο κυρίως από τη συριακή ομογένεια, κύριοι εκπρόσωποι της οποίας είναι πρώην αντιφρονούντες, πολιτικά διωκόμενοι και άγρια βασανισθέντες από το καθεστώς Άσαντ. Η στάση της είναι απόλυτα δικαιολογημένη, καθότι η συλλογική μνήμη των Σύρων αποδήμων παραμένουν ζωντανές οι μέθοδοι καταστολής του τυραννικού καθεστώτος Άσαντ. Όσο για τις ενστάσεις των εθνοτικών μειονοτήτων, αυτές μελλοντικά ίσως αμβλυνθούν. «Ούτως ή άλλως, η Συρία μπορεί να υπήρξε ενιαία, ποτέ δεν υπήρξε απόλυτα ενωμένη», καταλήγουν συγκαταβατικά κάποιες ειλικρινείς (ακόμα) φωνές.

Η σειρά των Δρούζων;

Έτσι, μετά την υποταγή των Αλαουϊτών, και πρόσφατα, πλέον, και των Κούρδων, σειρά έχει ο συμπαγής πληθυσμός των Δρούζων της της επαρχίας Σουέιντα στον νότο της χώρας. Αβέβαιο παραμένει το μέλλον τους, αν κρίνει κανείς από τις σφαγές που πραγματοποίησαν οι «γνωστοί-άγνωστοι» Τζιχαντιστές, από τις οποίες προσπάθησε να τους διασώσει ο τακτικός συριακός στρατός – που όπως πάντα, ακολουθεί τις προδιαγεγραμμένες εξελίξεις.

Ήδη από τον περασμένο Δεκέμβριο, οι αμερικανικές πιέσεις εντείνονται προκειμένου η διακυβέρνηση της Δαμασκού και ο ισραηλινός στρατός να συμφωνήσουν σε ένα νέο modus vivendi στις περιοχές της νεκρής ζώνης των συριακών Υψωμάτων του Γκολάν, που όμως έχουν ήδη καταληφθεί από τις ισραηλινές δυνάμεις, αμέσως μετά την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ. Οι Δρούζοι της νότιας Συρίας θεωρούν ότι οι Ισραηλινοί αποτελούν την μόνη σοβαρή εγγύηση για την ασφάλειά τους. Χαρακτηριστικό ήταν το αίτημα των κατοίκων του δρουζικού χωριού Χάντερ στα μέσα Δεκεμβρίου του 2024 να ‘ενσωματωθούν’ στην ισραηλινή επικράτεια, ενώ ανάλογα αιτήματα προβάλουν Δρούζοι μόνιμοι αξιωματικοί του ισραηλινού στρατού. Τυπικά, οι συνομιλίες Ισραήλ-Συρίας βρίσκονται σε εξέλιξη, πλην όμως τις τελευταίες δύο εβδομάδες «πάγωσαν».

Δρούζοι διαδηλώνουν στη Σουέιντα της Νότιας Συρίας κατά της διακυβέρνησης Αλ-Σάρα τον Ιούλιο του 2024

Η κυβέρνηση Νετανιάχου εκτιμάται ότι δεν θέλει να προσθέσει ‘ακόμα ένα αγκάθι’ στις σχέσεις της με την διακυβέρνηση Τραμπ, ενόψει κρίσιμων αποφάσεων για το Ιράν, για την  αντιμετώπιση της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο και, φυσικά, για την Γάζα της ‘επόμενης μέρας’. Από την άλλη, μία συμφωνία με την διακυβέρνηση Αλ-Σάρα, και μάλιστα, με τις ευλογίες της διακυβέρνησης Τραμπ και του απεσταλμένου της, Τόμας Μπάρακ, που τείνει να εμπιστεύεται την ασφάλεια της Συρίας στην τουρκική σφαίρα επιρροής, θα διαμόρφωνε για τους Δρούζους ένα μέλλον εξαιρετικά παρόμοιο με ό,τι έχουν ήδη υποστεί οι Κούρδοι.

Αντί λοιπόν, για ένα καταστροφικό ‘ολοταχώς’, προτιμότερο είναι ένα καιροσκοπικό ‘σημειωτόν’ στις διαπραγματεύσεις – μία επιλογή που φαίνεται πως, προσωρινά τουλάχιστον, ανακουφίζει τους Δρούζους της νότιας Συρίας.