Το να αισθάνεται κάποιος ότι δεν μπορεί να τον αγγίξει τίποτα και κανένας, επειδή ανήκει σε μία άλλη κάστα, είναι η αρχή του τέλους για την ισονομία.
Διάβασα τις προάλλες μία ανάρτηση του γερουσιαστή των ΗΠΑ Bernie Sanders με αφορμή τους φακέλους Επστάϊν. Αυτό που πρέπει να αφυπνίσει την κοινωνία, έγραφε, δεν είναι μόνο οι φρικιαστικές λεπτομέρειες της υπόθεσης. Είναι και το γεγονός ότι άνθρωποι με τεράστιο πλούτο και δύναμη ζουν με βάση τους δικούς τους κανόνες εξακολουθώντας να διαφεύγουν. Πρόκειται για ένα κλειστό club, στο οποίο οι κανόνες και οι νόμοι δεν ισχύουν.
Αυτό είναι λοιπόν; Με αυτό τον τρόπο λειτουργούν πλέον οι κοινωνίες; Όχι ως σύνολα με ενιαίους κανόνες, αλλά ως ξεχωριστές, παράλληλες λέσχες, που η κάθε μια έχει τους δικούς της όρους εισδοχής και παραμονής; Κι αν δεν είναι έτσι, πώς αυτό ως κυρίαρχη πλέον αντίληψη επηρεάζει τις σύγχρονες Δημοκρατίες;
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Στρεφόμενοι στα δικά μας, την κυπριακή κοινωνία απασχολούν τις τελευταίες βδομάδες οι αναρτήσεις μίας γυναίκας, την ύπαρξη της οποίας προσωπικά αγνοούσα μέχρι πολύ πρόσφατα. Αυτό που με φοβίζει, πέραν από το προφανές, το να συμβαίνουν δηλαδή όλα αυτά που ισχυρίζεται ότι συμβαίνουν, είναι η πεποίθηση της συντριπτικής πλειοψηφίας του κόσμου: ότι ακόμη και εάν ισχύουν τα όσα αναφέρει δεν πρόκειται να γίνει τίποτα. Επειδή ακριβώς είμαστε και εμείς μία κοινωνία με διαφορετικές λέσχες και η κάθε μια από αυτές έχει τους δικούς της κανόνες. Η μεγαλύτερη δε σε αριθμό είναι παραδόξως και η πιο ανίσχυρη. Η λέσχη των (χαμένων) πολιτών. Αυτή είναι η κυρίαρχη αντίληψη.
Αυτή όμως η αντίληψη-ακόμη και εάν δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική εικόνα – ως φαινόμενο είναι άκρως επικίνδυνο για τη δημοκρατία. Δημιουργεί σε κάποιους την αίσθηση της υπεροχής και της παντοδυναμίας με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Το να αισθάνεται κάποιος ότι δεν μπορεί να τον αγγίξει τίποτα και κανένας, επειδή ανήκει σε μία άλλη κάστα, είναι η αρχή του τέλους για την ισονομία. Το ίδιο βέβαια και το αντίστροφο. Το να αισθάνεται δηλαδή κάποιος ότι δεν μπορεί να διεκδικήσει το δίκαιο του, επειδή ανήκει στη λάθος λέσχη. Η ισονομία αλλά και η αντίληψη ότι υπάρχει ισονομία είναι απαραίτητα συστατικά στοιχεία ενός κράτους δικαίου. Και δημοκρατία χωρίς κράτος δικαίου δεν νοείται.
Έπειτα, είναι και το άλλο. Η αντίληψη καθοδηγεί προφανώς και την κρίση μας ως προς την όποια απόφαση της Πολιτείας. Μία κοινωνία που έχει εμποτιστεί -δικαίως- με την αντίληψη ότι δεν υπάρχει ούτε ισονομία, ούτε λογοδοσία, δεν έχει δυστυχώς τη νηφαλιότητα να αξιολογήσει και να κρίνει σωστά τις όποιες αποφάσεις λαμβάνονται. Το τεκμήριο της αθωότητας θα πάει μοιραία περίπατο ακόμη και εκεί όπου θα διαπομπεύονται αθώοι. Αυτή είναι η μία πτυχή. Η άλλη πτυχή, εξίσου ανησυχητική και επικίνδυνη, είναι ότι κάποια στιγμή η κοινωνία αποκτά ανοσία, σταματά να αντιδρά και αποδέχεται παθητικά τη μοίρα της.
Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Αντίληψη, αίσθημα παντοδυναμίας / αδυναμίας, αίσθημα ατιμωρησίας, απαξίωση, απάθεια και πάλι από την αρχή. Αυτή είναι η κατάληξη. Και όχι τυχαία. Αφού στο παράδειγμα με τις viral αναρτήσεις, δεν νοείται να έχουν εκφραστεί τόσο σοβαροί ισχυρισμοί επώνυμα για ιεράρχες ή για πολιτικά πρόσωπα και οι αρχές να επεμβαίνουν μόνο όταν υπάρχει πλέον δημόσια κατακραυγή γύρω από το ζήτημα. Διότι εάν οι ισχυρισμοί ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, προφανώς και υπάρχει θέμα προς διερεύνηση. Εάν πάλι δεν ανταποκρίνονται, υπάρχει ίσως ακόμη σοβαρότερο θέμα προς διερεύνηση και αφορά το άτομο που κάνει τις αναρτήσεις.
Κάνοντας ένα βήμα πίσω, βλέποντας το θέμα από κάποια απόσταση, τι χρειάζεται για να σπάσει ο φαύλος κύκλος; Χρειάζεται το αυτονόητο, το απλό, το χιλιοειπωμένο: να κάνουν κάποιοι τη δουλειά τους και να την κάνουν σωστά. Σε όλα τα επίπεδα.
Κεντρική Φωτογραφία: Illustration by Pepe Serra / Ikon Images
Η Αλεξία Κουντουρή είναι νομικός
