Το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά το κόστος πληρωμών για τις μικρές επιχειρήσεις που επιβαρύνονται από τα ακριβά διεθνή συστήματα καρτών, ιδιαίτερα στην Κύπρο δήλωσε στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΚΥΠΕ) το μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Πιέρο Τσιπολόνε.

Παράλληλα, ανέφερε ότι το ψηφιακό ευρώ μπορεί να περιορίσει την εξάρτηση της Ευρώπης από μη ευρωπαϊκούς παρόχους, οι οποίοι διαχειρίζονται σχεδόν το 70% των συναλλαγών με κάρτες.

Σε συνέντευξή του στο ΚΥΠΕ, ο κ. Τσιπολόνε χαρακτήρισε το ψηφιακό ευρώ ως μια «ψηφιακή εκδοχή των μετρητών», η οποία διατηρεί την απλότητα και την ελευθερία του φυσικού χρήματος.

Παράλληλα προειδοποίησε ότι η Ευρώπη οφείλει να δράσει άμεσα ώστε να οικοδομήσει ανθεκτικές, εγχώριες υποδομές πληρωμών, αντί να εμβαθύνει την εξάρτησή της από ξένες εταιρείες που την καθιστούν ευάλωτη.

Παράλληλα, σημείωσε ότι η εισαγωγή του ψηφιακού νομίσματος εξαρτάται από τη θέσπιση της απαραίτητης ευρωπαϊκής νομοθεσίας, προσθέτοντας ωστόσο ότι η διαδικασία επιταχύνεται, με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να αναμένεται να ψηφίσει επ’ αυτού τον Μάιο, γεγονός που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για πιλοτικά προγράμματα το 2027 και για την έκδοση του ψηφιακού ευρώ έως τα μέσα του 2029.

Μια ψηφιακή μορφή μετρητών

Το ψηφιακό ευρώ, εξήγησε ο κ. Τσιπολόνε, έχει σχεδιαστεί ως μια ψηφιακή μορφή των μετρητών, διατηρώντας την απλότητα και την ελευθερία τους, ενώ ταυτόχρονα επεκτείνει τη χρήση τους σε τομείς όπου τα μετρητά δεν είναι πλέον πρακτικά.

«Σήμερα τα μετρητά δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε πολλές περιπτώσεις, οπότε μέσω του ψηφιακού ευρώ θα διατηρείται η απλότητα των μετρητών, αλλά ταυτόχρονα θα είναι δυνατή η πληρωμή και σε περιπτώσεις που δεν καλύπτονται σήμερα, όπως για παράδειγμα στο ηλεκτρονικό εμπόριο. Αν θέλετε να ψωνίσετε διαδικτυακά, δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μετρητά. Αυτό που κάνουμε λοιπόν είναι μια ψηφιακή εκδοχή των μετρητών», ανέφερε.

Για τους πολίτες, πρόσθεσε, τα βασικά πλεονεκτήματα θα είναι η απλότητα και η επιλογή. Με μία μόνο λύση, οι πολίτες θα μπορούν να πληρώνουν «παντού στην Ευρώπη, για όλες τις χρήσεις», διατηρώντας «την ελευθερία να πληρώνουν όπως επιθυμούν».

Μείωση κόστους για τις ΜμΕ στην Κύπρο

Αναφερόμενος στις επιχειρήσεις, και ιδιαίτερα στις μικρές και μεσαίες, ο κ. Τσιπολόνε είπε ότι το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να μειώσει αισθητά το κόστος αποδοχής ψηφιακών πληρωμών. Τόνισε ιδιαίτερα τα οφέλη για την Κύπρο, λόγω της μεγάλης εξάρτησή της από διεθνή συστήματα καρτών.

«Ιδιαίτερα για τους μικρούς εμπόρους, η αποδοχή πληρωμών μέσω διεθνών σχημάτων καρτών είναι πολύ ακριβή», είπε, σημειώνοντας ότι για τις μικρές επιχειρήσεις το κόστος μπορεί να είναι τρεις έως τέσσερις φορές υψηλότερο σε σύγκριση με τους μεγάλους εμπόρους. Με το ψηφιακό ευρώ, πρόσθεσε, το κόστος των συναλλαγών θα «μειωθεί σε μεγάλο βαθμό», καθώς η ΕΚΤ δεν θα επιβάλει τέλη συστήματος. Επιπλέον, ανέφερε ότι η ύπαρξη μιας δημόσιας ψηφιακής επιλογής πληρωμών θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό, δίνοντας στους μικρούς εμπόρους μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ έναντι των ιδιωτικών παρόχων.

Πληρωμές εκτός σύνδεσης και ανθεκτικότητα

Εξηγώντας γιατί απαιτείται ένα δημόσιο ψηφιακό νόμισμα ενώ υπάρχουν ήδη τα ιδιωτικά ψηφιακά πορτοφόλια, ο κ. Τσιπολόνε αναφέρθηκε στον κατακερματισμό της σημερινής αγοράς πληρωμών. Το ψηφιακό ευρώ, είπε, θα προσφέρει ένα ενιαίο μέσο πληρωμής, το οποίο θα μπορεί να χρησιμοποιείται διαδικτυακά, στο σημείο πώλησης αλλά και εκτός σύνδεσης.

«Το ψηφιακό ευρώ θα προσφέρει ένα ενιαίο μέσο και θα επιτρέπει τις πληρωμές παντού. Υπάρχει και μια πρόσθετη λειτουργία που δεν είναι διαθέσιμη σήμερα, όπως η δυνατότητα πληρωμών εκτός σύνδεσης, η οποία θα επιτρέπει πληρωμές ακόμη και όταν δεν υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα ή συνδεσιμότητα», ανέφερε.

Ο κ. Τσιπολόνε ενέταξε επίσης το έργο στο πλαίσιο της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.

«Σήμερα, οι περισσότερες συναλλαγές στην Ευρώπη, θα έλεγα σχεδόν το 70% των συναλλαγών που ξεκινούν με κάρτες, διεκπεραιώνονται από εταιρείες που δεν είναι ευρωπαϊκές», είπε, προειδοποιώντας ότι η Ευρώπη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από μη ευρωπαϊκούς παρόχους για έναν θεμελιώδη τομέα της χρηματοπιστωτικής της υποδομής. «Ως πολίτες θα πρέπει να ανησυχούμε γι’ αυτό», πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι το ψηφιακό ευρώ θα συμβάλει στην αντιμετώπιση αυτής της ευπάθειας.

Ερωτηθείς γιατί η ΕΚΤ προχωρεί τώρα, τη στιγμή που άλλες κεντρικές τράπεζες έχουν αναβάλει ή εγκαταλείψει παρόμοιες πρωτοβουλίες, ο κ. Τσιπολόνε τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να επικεντρωθεί στις δικές της ανάγκες. Η ΕΚΤ, είπε, έχει την ευθύνη να διασφαλίζει ανθεκτικά και απρόσκοπτα μέσα πληρωμών.

Με δεδομένο τον σημερινό κατακερματισμό και την αυξανόμενη εξάρτηση από μη ευρωπαϊκούς παρόχους, «αυτές οι προϋποθέσεις δεν πληρούνται», ανέφερε. «Έχουμε αυτές τις ανάγκες και πρέπει να δράσουμε τώρα». Η καθυστέρηση, προειδοποίησε, θα εμβαθύνει περαιτέρω την εξάρτηση της Ευρώπης και θα την αφήσει «σε χειρότερη θέση».

Πρώτα η νομοθεσία, πιλοτικά έργα από το 2027

Ο κ. Τσιπολόνε περιέγραψε δύο παράλληλες διαδρομές προς το ψηφιακό ευρώ: την τεχνική ετοιμότητα εντός της ΕΚΤ και του Ευρωσυστήματος και τη νομοθετική διαδικασία σε επίπεδο ΕΕ.

Στο νομοθετικό σκέλος, είπε ότι η πρόοδος έχει επιταχυνθεί. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρότασή της τον Ιούνιο του 2023 και, τον Δεκέμβριο, η ομάδα εργασίας του Συμβουλίου κατέληξε σε θέση που βρίσκεται κοντά στην αρχική πρόταση. Πλέον, όπως ανέφερε, το ενδιαφέρον στρέφεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του εισηγητή, αναμένεται να ψηφίσει τον Μάιο.

Εφόσον όλα εξελιχθούν ομαλά, πρόσθεσε, θα ακολουθήσουν διαπραγματεύσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών, με τη νομοθεσία να μπορεί να ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους. Σε αυτή τη βάση, είπε, η ΕΚΤ στοχεύει να είναι έτοιμη να εκδώσει το ψηφιακό ευρώ έως τα μέσα του 2029, ενώ νωρίτερα, το 2027, αναμένεται να ξεκινήσουν πιλοτικά έργα για δοκιμαστικές πληρωμές.

Αντιμετώπιση ανησυχιών για τη ρευστότητα των τραπεζών

Απαντώντας στις ανησυχίες τραπεζών ότι το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκροές καταθέσεων και να επηρεάσει τη ρευστότητα, ο κ. Τσιπολόνε ανέφερε ότι από την αρχή έχουν ενσωματωθεί δικλίδες ασφαλείας στον σχεδιασμό του έργου, υπογραμμίζοντας ότι η χρηματοπιστωτική σταθερότητα αποτελεί βασική προτεραιότητα για την ΕΚΤ.

Διευκρίνισε ότι το ψηφιακό ευρώ δεν θα φέρει τόκο, αφαιρώντας κάθε κίνητρο μεταφοράς κεφαλαίων από τις τραπεζικές καταθέσεις. Ανέφερε ακόμα ότι οι χρήστες δεν θα χρειάζεται να προχρηματοδοτούν το ψηφιακό τους πορτοφόλι για διαδικτυακές πληρωμές, καθώς ένας μηχανισμός «καταρράκτη» θα αντλεί αυτόματα τα χρήματα από τον τραπεζικό λογαριασμό τη στιγμή της πληρωμής. Προχρηματοδότηση θα απαιτείται μόνο για πληρωμές εκτός σύνδεσης.

Ακόμα θα τεθούν όρια κατοχής στο ποσό που μπορεί να διατηρεί ένα άτομο σε ψηφιακό ευρώ, ενώ μόνο φυσικά πρόσωπα – και όχι έμποροι – θα μπορούν να το κατέχουν. Ο κ. Τσιπολόνε σημείωσε ότι προσομοιώσεις δείχνουν πως ακόμη και με σχετικά υψηλά όρια, η χρηματοπιστωτική σταθερότητα δεν τίθεται σε κίνδυνο, προσθέτοντας ότι η ΕΚΤ έχει δημοσιεύσει σχετική έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Το ακριβές όριο κατοχής δεν έχει ακόμη καθοριστεί. Όπως είπε, θα αποφασιστεί μέσω μιας «ισχυρής διαδικασίας» με τη συμμετοχή της ΕΚΤ, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Συμβουλίου, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα λαμβάνονται αιφνίδιες αποφάσεις και ότι η χρηματοπιστωτική σταθερότητα θα παραμένει στο επίκεντρο.

«Θα είναι μια μακρά και καλά δομημένη διαδικασία, ώστε να είμαστε βέβαιοι ότι κανείς δεν μπορεί να λάβει μια αιφνίδια απόφαση και να αλλάξει το όριο κατοχής», είπε.

Ιδιωτικότητα και προστασία δεδομένων

Η ιδιωτικότητα και η προστασία προσωπικών δεδομένων, ανέφερε ο κ. Τσιπολόνε, έχουν ενσωματωθεί στο έργο από την αρχή, αντανακλώντας τις προσδοκίες των πολιτών.

«Ζητήσαμε να μάθουμε τι περίμεναν οι πολίτες», είπε, προσθέτοντας ότι οι δύο βασικές ανησυχίες ήταν η ιδιωτικότητα και η ανθεκτικότητα.

Για τις διαδικτυακές πληρωμές, εξήγησε, η ΕΚΤ δεν θα γνωρίζει ποιος πληρώνει ποιον, καθώς θα βλέπει μόνο κρυπτογραφημένους κωδικούς που αντιπροσωπεύουν τον αυτόν που πληρώνει και τον αποδέκτη, ενώ τα προσωπικά δεδομένα θα παραμένουν στις τράπεζες, όπως σε μεγάλο βαθμό συμβαίνει και σήμερα. Στις πληρωμές εκτός σύνδεσης, η ιδιωτικότητα θα είναι ακόμη ισχυρότερη, αφού μόνο αυτός που πληρώνει και ο αποδέκτης θα γνωρίζουν τη συναλλαγή, η οποία θα πραγματοποιείται μέσω άμεσης μεταφοράς μεταξύ συσκευών.

«Αυτό είναι το υψηλότερο επίπεδο ιδιωτικότητας που μπορεί να επιτευχθεί με τη σημερινή τεχνολογία», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι υπερβαίνει κατά πολύ τα υφιστάμενα ψηφιακά μέσα πληρωμών.

Η ισοτιμία δεν αποτελεί στόχο νομισματικής πολιτικής

Όσον αφορά τη νομισματική πολιτική της ΕΚΤ και ερωτηθείς για την πρόσφατη ενίσχυση του ευρώ έναντι του δολαρίου, ο κ. Τσιπολόνε ανέφερε ότι αυτή δεν καθορίζει από μόνη της τις αποφάσεις νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ, υπογραμμίζοντας ότι η ισοτιμία δεν αποτελεί στόχο πολιτικής.

Εξήγησε ότι, παρότι η ΕΚΤ δεν έχει συγκεκριμένο στόχο για την ισοτιμία, οι κινήσεις του ευρώ λαμβάνονται υπόψη στο πλαίσιο της ευρύτερης ανάλυσης. «Τεχνικά δεν έχουμε συγκεκριμένο στόχο για την ισοτιμία», είπε, προσθέτοντας ότι αυτή περιλαμβάνεται «ως ένα από τα δεδομένα στις προβλέψεις μας».

Πρόκειται για έναν από τους πολλούς παράγοντες που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της δυναμικής του πληθωρισμού, σημείωσε, τονίζοντας ότι οι αποφάσεις πολιτικής θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη των επικαιροποιημένων προβλέψεων και τον αντίκτυπό τους στις προοπτικές του πληθωρισμού.

Όπως ανέφερε, το ευρώ ενισχύθηκε νωρίτερα μέσα στο έτος, ωστόσο, κινείται εδώ και μεγάλο διάστημα εντός ενός γνώριμου εύρους, γύρω στο 1,17–1,18 έναντι του δολαρίου. Η κίνηση που παρατηρήθηκε πριν από μερικές εβδομάδες, πρόσθεσε, έχει ήδη επαναφέρει το νόμισμα σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί τους προηγούμενους μήνες.