Η ‘νομική ενσωμάτωση’ της Δυτικής Όχθης και το άλλοθι για όσα δεν πέτυχε το Ισραήλ στη Γάζα
Μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας και χωρίς θεαματικές τυμπανοκρουσίες, την περασμένη Κυριακή, 8 Φεβρουαρίου, το νομικό καθεστώς που διέπει τις διατυπώσεις απόκτησης και μεταβίβασης ακίνητης περιουσίας σε ολόκληρη την Δυτική Όχθη, άλλαξε στην κυριολεξία με μία μονοκονδυλιά.
Τα μέτρα που αποφασίστηκαν εκείνη τη μέρα από το ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο, που συνεδρίασε σε ειδική περιορισμένη σύνθεση με αποκλειστική αρμοδιότητα για ζητήματα ασφάλειας και άμυνας (σ.σ. στην Ελλάδα ισχύει ο όρος «Κυβερνητικό Συμβούλιο Ασφάλειας και Άμυνας, «ΚΥΣΕΑ»), στην πραγματικότητα αποτελούν ακόμα ένα βήμα προς την πλήρη προσάρτηση της Δυτικής Όχθης από το Ισραήλ. Πρόκειται για μία πολιτική απόφαση-σταθμό στην μακρά πορεία της διένεξης Ισραήλ-Παλαιστινίων, τα αποτελέσματα της οποίας θα χρωματίζουν στο εξής κάθε μελλοντική διαπραγμάτευση ως προς το εάν θα είναι εφικτή πλέον η λεγόμενη «λύση των δύο κρατών» και η σύσταση ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους στο μεγαλύτερο τμήμα της Δυτικής Όχθης, η οποία, προτού καταληφθεί από το Ισραήλ το 1967, ανήκε στην Ιορδανία.
Η ισραηλινή κτηματαγορά έρχεται στην Δυτική Όχθη
Στις 8 Φεβρουαρίου 2026, το ισραηλινό ΚΥΣΕΑ αποφάσισε την κατάργηση του ιορδανικού νόμου-πλαίσιο, που όριζε τις προϋποθέσεις και την διαδικασία απόκτησης ακίνητης περιουσίας στην Δυτική Όχθη. Ο ιορδανικός αυτός νόμος, που συνέχιζε να εφαρμόζεται εθιμικά και από την ισραηλινή στρατιωτική διοίκηση από το 1967 μέχρι και την περασμένη Κυριακήαπαγόρευε σε μη-Ιορδανούς πολίτες να αποκτούν ακίνητη περιουσία στην Δυτική Όχθη, ενώ για αλλοδαπά νομικά πρόσωπα (εταιρείες, οργανισμούς) ήταν απαραίτητη η έκδοση ειδικής άδειας από τις ιορδανικές Αρχές.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Την ίδια μέρα το ισραηλινό ΚΥΣΕΑ αποφάσισε να καταργήσει το απόρρητο που ίσχυε στα Βιβλία Μεταγραφών του Ιορδανικού Κτηματολογίου, που αφορούσε τις κτηματικές περιφέρειες της Δυτικής Όχθης. Όσο και να ακούγεται περίεργο, αφότου το Ισραήλ κατέλαβε την Δυτική Όχθη, τον Ιούνιο του 1967, και μέχρι σήμερα, είχε «παγώσει» η ενημέρωση των ιορδανικών κτηματολογικών βιβλίων. Για αυτόν το λόγο, τα ιορδανικά κτηματολογικά βιβλία είχαν καταστεί «απόρρητα» από την ισραηλινή στρατιωτική διοίκηση, προκειμένου να μην ενημερώνονται. Έτσι, η ισραηλινή πλευρά προχωρούσε χωρίς νομικά κωλύματα και «ιορδανογενείς» γραφειοκρατικές διατυπώσεις στον σχεδιασμό και κατασκευή νέου οδικού δικτύου, στην εγκατάσταση στρατιωτικών μονάδων και στη σύσταση και επέκταση εβραϊκών οικισμών.
Με την κυβερνητική απόφαση της περασμένης Κυριακής, τα ιορδανικά Κτηματολογικά Βιβλία καθίστανται πλέον «προσιτά» στην ισραηλινή ελεύθερη κτηματαγορά. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι κάθε Ισραηλινός πολίτης ή κατασκευαστική εταιρεία έχει την δυνατότητα να αποκτά ακίνητη περιουσία στις περιοχές της Δυτικής Όχθης, που δεν υπάγονται στους θύλακες που ελέγχει η Παλαιστινιακή Αρχή. Η διαδικασία των μελλοντικών μεταβιβάσεων κυριότητας ακινήτων στην Δυτική Όχθη θα είναι ταυτόσημη με την διαδικασία που ισχύει στα υπόλοιπα ισραηλινά μεγάλα αστικά κέντρα. Από την άλλη, ως προς το εύλογο ερώτημα εάν θα προβλεφθεί η δυνατότητα αποζημίωσης των ιδιοκτητών, που είναι εγγεγραμμένοι στα ιορδανικά κτηματολογικά βιβλία για την περίοδο προ του 1967, το ισραηλινό ΚΥΣΕΑ – μέχρι στιγμής τουλάχιστον – δεν δίνει καμία απάντηση.
Μία κίνηση που προετοιμαζόταν από παλιά
Η δραστική μεταβολή του νομικού περιβάλλοντος που ίσχυε για δεκαετίες στην Δυτική Όχθη και που αποφάσισε μέσα σε λιγότερο από μία ώρα η ισραηλινή κυβέρνηση, δεν επήλθε ως κεραυνός εν αιθρία.
Η «διείσδυση» της ισραηλινής νομοθεσίας στην Δυτική Όχθη άρχισε με την ανέγερση των πρώτων εβραϊκών εποικισμών στην περιοχή ‘Γκους Ετσιόν’ νοτίως της Ιερουσαλήμ, που κτίστηκαν αμέσως μετά τον Πόλεμο των Έξι Ημερών του 1967. Από νομικής απόψεως, εντός των ορίων των ισραηλινών εποικισμών εφαρμοζόταν και συνεχίζει να εφαρμόζεται η ισραηλινή νομοθεσία, με τα ισραηλινά δικαστήρια να είναι καθ’ ύλην αρμόδια να τις κρίνουν. Αντιθέτως, στην υπόλοιπη Δυτική Όχθη, συνέχιζε να εφαρμόζεται εθιμικά η ιορδανική νομοθεσία, ενώ για την εκδίκαση ποινικών υποθέσεων, αρμόδια είναι τα ισραηλινά στρατοδικεία. Παράλληλα, απλές διοικητικές πράξεις, όπως π.χ. η έκδοση πολεοδομικών αδειών εντός των εβραϊκών εποικισμών, αναλάμβανε να τις εκδίδει η τοπική διοίκηση του ισραηλινού στρατού.
Πριν από μια δεκαετία, σε ανύποπτο χρόνο, μια διοικητική εγκύκλιος επέτρεψε στους Εβραίους εποίκους να μην απευθύνονται πια στον στρατό για την έκδοση άδειας ανέγερσης βοηθητικών χώρων (πέργκολα ή αποθήκη), αλλά να υποβάλουν τις αιτήσεις τους απευθείας στο Υπουργείο Οικισμού, σαν να βρισκόταν το ακίνητό τους σε οποιοδήποτε άλλο ισραηλινό αστικό κέντρο. Αυτή η ανεπαίσθητη διοικητική αλλαγή, στην ουσία σήμαινε πολλά. Με αφορμή αυτήν την νέα διοικητική ρύθμιση, ακολούθησαν πλείστες άλλες ‘νομικές εξομοιώσεις’ της Δυτικής Όχθης με το ‘υπόλοιπο’ Ισραήλ.
Αποκορύφωμα αυτής της αργής και αθόρυβης διαδικασίας ήταν η απόφαση του ισραηλινού ΚΥΣΕΑ στις 18 Ιουνίου 2023, που όρισε ότι οποιαδήποτε οικοδομική άδεια σύστασης ή επέκτασης οικισμού ή οδικού δικτύου στην Δυτική Όχθη θα υπαγόταν στο εξής στην αποκλειστική αρμοδιότητα του δεύτερου τη τάξει πολιτικού προϊστάμενου του Υπουργείου Άμυνας, ο οποίος τότε ήταν (και ακόμα είναι) ο Μπετσαλέλ Σμότριτς, ταυτόχρονα Υπουργός Οικονομικών και ηγέτης του κόμματος «Θρησκευτικός Σιωνισμός» της εθνοθρησκευτικής ακροδεξιάς. Έτσι ολοκληρώθηκε ακόμα ένα βήμα ‘νομικής εγκαθίδρυσης’ του ισραηλινής νομοθεσίας στον ‘νομικό μικρόκοσμο’ της Δυτικής Όχθης.
‘Προσάρτηση’: Μία νέα λέξη στο λεξικό της Δυτικής Όχθης
Ωστόσο, όλες αυτές οι νομικές και διοικητικές ρυθμίσεις ακούγονται ανούσιες, εάν δεν πλαισιωθούν από την πολιτική τους διάσταση.
Αποτιμώντας όσα πολλά συνέβησαν πέρσι, το σημαντικότερο γεγονός του 2025 που σχετίζεται με την χρόνια αραβοϊσραηλινή διένεξη δεν ήταν ούτε οι μάχες στη Γάζα, στον Λίβανο και στη Συρία, ούτε καν ο «Πόλεμος των 12 Ημερών» μεταξύ Ισραήλ και Ιράν. Ήταν η κοινή διακήρυξη της Ολομέλειας της Κνέσετ, που υπερψηφίστηκε στις 23 Ιουλίου 2025 από 71 βουλευτές και που καλούσε εκάστοτε ισραηλινή κυβέρνηση «να προσαρτήσει την Κοιλάδα του Ιορδάνη, την Ιουδαία και τη Σαμάρεια» (δηλαδή το σύνολο της Δυτικής Όχθης) «καθότι οι εν λόγω περιοχές αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του Ισραήλ».
Την διακήρυξη δεν υπερψήφισαν μόνο τα δεξιά κόμματα που συμμετέχουν στη σημερινή κυβέρνηση. Υπερψηφίστηκε και από το αντιπολιτευτικό δεξιό κόμμα «Ισραέλ Μπεϊτένου» του τέως ΥΠΕΞ (και νυν ορκισμένου πολιτικού αντιπάλου του Νετανιάχου) Αβιγκντόρ Λίμπερμαν, ως επίσης και από τον κεντροαριστερό βουλευτή (και τέως Υφυπουργό Εξωτερικών επί κυβέρνησης Λαπίντ-Μπένετ) Ιντάν Ρολ.
Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι, εάν ήταν πέρσι βουλευτής και ο τέως Πρωθυπουργός, Ναφτάλι Μπένετ, λογικά θα υπερψήφιζε και εκείνος τη συγκεκριμένη διακήρυξη. Όταν στις βουλευτικές εκλογές του μακρινού 2013 έκανε το πολιτικό του ντεμπούτο, βασική του προεκλογική του υπόσχεση ήταν η προσάρτηση της Δυτικής Όχθης. Και αν τις φήμες που τον φέρουν να σχηματίζει νέο κόμμα, που εμφανίζεται στις τρέχουσες δημοσκοπήσεις ως το δεύτερο σε δύναμη μετά το Λικούντ υπό τον Νετανιάχου – γίνεται εύκολα αντιληπτό το μέγεθος της ιδεολογικής συσπείρωσης υπέρ της ιδέας μίας επίσημης, πλέον, πολιτειακής ενσωμάτωσης της Δυτικής Όχθης στην ισραηλινή επικράτεια.
Γιατί τώρα;
Προκύπτει, παρ’ όλα αυτά, ένα απλό ερώτημα:
Αφού η ιδέα της προσάρτησης της Δυτικής Όχθης, αποδεδειγμένα πια, συγκεντρώνει την κοινή αποδοχή κυβέρνησης και αντιπολίτευσης, γιατί άραγε η τωρινή κυβέρνηση υπό τον Νετανιάχου δεν προχωρά σε αυτό το δραστικό βήμα; Το 2026 είναι έτος βουλευτικών εκλογών και εάν ο τωρινός κυβερνητικός συνασπισμός αποφασίσει κάτι τέτοιο λίγους μήνες πριν τις κάλπες, λογικά θα αναδειχθεί και πάλι πρώτο κόμμα το Λικούντ, με τον Νετανιάχου να έχει την δυνατότητα να επιλέξει εκείνος πλέον τους κυβερνητικούς εταίρους της απόλυτης αρεσκείας του, χωρίς ίσως να αναγκάζεται να ανέχεται τις ενοχλητικές ‘ακραίες φωνές’ των Μπεν-Γκβιρ και Σμότριτς. Άλλωστε, η νομική ‘ενσωμάτωση’ της Δυτικής Όχθης με το υπόλοιπο Ισραήλ έχει ήδη επιτευχθεί από την πρόσφατη απόφαση του ισραηλινού ΚΥΣΕΑ της περασμένης Κυριακής και ο δρόμος για την τοπική κτηματαγορά προς απόκτηση ακατοίκητων εκτάσεων της Δυτικής Όχθης έχει ήδη ανοίξει.
Γιατί, λοιπόν, καθυστερεί μία ‘τυπικά’ επίσημη επέκταση της ισραηλινής επικράτειας;
Η απάντηση είναι εξίσου απλή:
Ο παλαιστινιακός πληθυσμός που κατοικεί στην Δυτική Όχθη σήμερα, συμπεριλαμβανομένων και όσων κατοικούν εντός των θυλάκων της Παλαιστινιακής Αρχής, ξεπερνά τα δυόμισι εκατομμύρια. Εάν το Ισραήλ αποφασίσει να προσαρτήσει την Δυτική Όχθη, θα χρειαστεί να αποδώσει την ισραηλινή υπηκοότητα, με πλήρη πολιτικά δικαιώματα, και σε εκείνους. Με αυτόν τον τρόπο, τα 2.500.000 των Παλαιστινίων της Δυτικής Όχθης θα προστεθούν στους 2.100.000 ισραηλινούς πολίτες με αραβική καταγωγή, που αποτελούν το 20% του συνολικού πληθυσμού της χώρας – με αποτέλεσμα το ποσοστό αυτό να διπλασιαστεί εν μία νυκτί. Επομένως, παρά την ομοφωνία της δεξιάς κυβέρνησης και της δεξιάς αντιπολίτευσης, η ψυχρή λογική των αριθμών δημιουργεί πρόσθετα προβλήματα.
Μία προσάρτηση à la carte και το πολιτικό άλλοθι
Τότε γιατί επενδύθηκε τόσο μεγάλο πολιτικό κεφάλαιο στη λέξη «προσάρτηση», αφού, πρακτικά, δεν είναι πολιτικά σκόπιμο να πραγματωθεί;
Η στενή συνεργάτης του Μπετσαλέλ Σμότριτς και νυν Υπουργός Εθνικού Σχεδιασμού, Ορίτ Στρουκ, καταδεικνύει τους προβληματισμούς της κυβέρνησης Νετανιάχου, ενώ πλησιάζουν οι βουλευτικές κάλπες τους επόμενους μήνες. Μιλώντας σε πρόσφατη συνεδρίαση της κοινοβουλευτικής επιτροπής για ζητήματα ασφάλειας και άμυνας αναρωτήθηκε μεταξύ άλλων: «Το πρώτο πράγμα που θα κληθούμε να εξηγήσουμε στους ψηφοφόρους μας θα είναι για ποιον λόγο έχασαν τελικά τα παιδιά τους και τους αγαπημένους τους στις μάχες στην Γάζα και στον Λίβανο; Για ποιον λόγο έγινε αυτός ο πόλεμος, τη στιγμή που βλέπουμε ακόμα την Χαμάς να βρίσκεται στην Γάζα και να ανασυντάσσει τις δυνάμεις της;»
Εύλογες οι απορίες της ισραηλινής υπουργού. Υπό τις παρούσες συνθήκες, πράγματι η κυβέρνηση Νετανιάχου θα δυσκολευτεί πολύ να δώσει πειστικές απαντήσεις, ακόμα και στους παραδοσιακά αμετακίνητους δεξιούς της ψηφοφόρους.
Ωστόσο, μία νομική «οιονεί προσάρτηση» της Δυτικής Όχθης, που ‘προσθέτει’ έδαφος στην διάθεση των ισραηλινών πολιτών και επιχειρηματιών, που όμως δεν θα επιφέρει τον διπλασιασμό το ποσοστού της αραβικής μειονότητας στο Ισραήλ, ίσως τελικά να αποτελέσει ένα πειστικό άλλοθι έναντι των στόχων που τελικά δεν επιτεύχθηκαν στον πόλεμο κατά της Χαμάς στην Γάζα.
Θα πείσει μια τέτοια απάντηση ;
