Ο διάδρομος IMEC και η ‘Εξαγωνική Συμμαχία’ του Νετανιάχου
Ο Πρωθυπουργός της Ινδίας, Ναρέντρα Μόντι, γεννήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 1950. Εκείνη τη μέρα ακριβώς, η Ινδία σύστησε πλήρεις διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ Αυτήν την ‘αστρολογική’ λεπτομέρεια αποκάλυψε ο ίδιος την περασμένη Τετάρτη (25/2) κατά την ομιλία που εκφώνησε στην Κνέσετ, στο πλαίσιο της δεύτερης κατά σειρά επίσημης επίσκεψής του στην γειτονική χώρα.
Η προηγούμενη επίσκεψή του στο Ισραήλ το 2017, ήταν η πρώτη που πραγματοποίησε ποτέ Ινδός Πρωθυπουργός. Τότε η ατζέντα είχε κυρίως οικονομικό χαρακτήρα, προκειμένου να ενθαρρυνθούν ισραηλινές επενδύσεις στον κλάδο των νεοφυών επιχειρήσεων και της γεωργίας. Οι τωρινές συγκυρίες, όμως, είναι πολύ διαφορετικές, τη στιγμή μάλιστα που το συνεχιζόμενο πολεμικό κλίμα στην περιοχή αναδιατάσσει και ανασυντάσσει ποικίλες ισορροπίες.
Επίσκεψη Μόντι στο Ισραήλ εν μέσω περιφερειακής έντασης
Σε μεσανατολικό επίπεδο, η διακυβέρνηση Μόντι έχει επιλέξει στρατόπεδο εδώ και πολύ καιρό. Η παραδοσιακή αντιπαλότητα με το μουσουλμανικό Πακιστάν για τον έλεγχο του Κασμίρ, έχει ενισχύσει την πολιτική επιχειρηματολογία του Πρωθυπουργού Μόντι, που προωθεί ξεκάθαρα την ενίσχυση της ‘ινδουιστικής φυσιογνωμίας’ του ινδικού κράτους έναντι του τοπικού μουσουλμανικού στοιχείου, που φαίνεται πως ‘ενοχλεί’ τα κέντρα λήψεως αποφάσεων στο Νέο Δελχί.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η άνοδος του ισλαμικού φονταμενταλισμού, όχι μόνο διεθνώς αλλά κυρίως στην «Δυτική Ασία» (σ.σ. έτσι αποκαλείται η καθ’ημάς Μέση Ανατολή στον ινδικό δημόσιο λόγο), αντιμετωπίζεται ως απειλή από την διακυβέρνηση Μόντι. Ο «μουσουλμανικός κίνδυνος» αποτελεί στην πραγματικότητα το σημερινό κοινό σημείο αναφοράς μεταξύ Ινδίας και Ισραήλ. Μάλιστα, σε αυτόν τον κίνδυνο ο Μόντι είναι ο πρώτος Ινδός Πρωθυπουργός που επένδυσε τόσο μεγάλο πολιτικό κεφάλαιο, σε σύγκριση με τους προκατόχους του. Αυτό φάνηκε ξεκάθαρα από τον τρόπο με τον οποίον τα ινδικά ΜΜΕ κάλυψαν την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, επιδεικνύοντας πλήρη ιδεολογική ταύτιση με τις αντίστοιχες αναφορές των ισραηλινών τηλεοπτικών καναλιών εκείνες τις μέρες. Στην Ινδία η επίθεση της Χαμάς συσχετίστηκε ξεκάθαρα με την αγριότητα μουσουλμανικών ένοπλων ομάδων, που προκάλεσαν κατά καιρούς αιματηρές απώλειες στον ινδουιστικό πληθυσμό, σε διάφορα σημεία της χώρας, κατά κύριο λόγο σε περιοχές που συνορεύουν με το Πακιστάν.
Με δεδομένο τον «κοινό μουσουλμανικό κίνδυνο», εξηγείται εύκολα γιατί ειδικά ο Ναρέντρα Μόντι, επέλεξε να βελτιώσει τις σχέσεις της χώρας του ειδικά με το Ισραήλ – τόσο πριν, όσο και μετά την 7η Οκτωβρίου. Ήδη πριν την πρώτη του επίσκεψη το 2017, άρχισε να εξετάζεται με σοβαρότητα με ποιον τρόπο αυτές οι δύο τόσο διαφορετικές χώρες θα μπορούσαν να αλληλοσυμπληρωθούν, να συνεργαστούν και να ωφεληθούν η μία από την άλλη.
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα: Ο συνδετικός κρίκος Ισραήλ – Ινδίας
Σε ανύποπτο χρόνο, το μακρινό 2015, ο Μόντι επισκέφθηκε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – μία επίσκεψη που και εκείνη χαρακτηρίστηκε ‘ιστορική’, καθότι, μέχρι τότε, μόνο η Ίντιρα Γκάντι είχε επισκεφθεί τα ΗΑΕ το ακόμα πιο μακρινό 1981. Ο απόηχος της επίσκεψης Μόντι στα Εμιράτα άφησε ένα ενδιαφέρον πολιτικό αποτύπωμα. Επέλεξε να αδιαφορήσει τους ‘άγραφους κανόνες της κάστας’ και ενέταξε στο επίσημο πρόγραμμά του συνάντηση με τους Ινδούς οικονομικούς μετανάστες, θέλοντας να τους δείξει ότι «η ινδουιστική μητέρα-πατρίδα νοιάζεται γι’ αυτούς». Παράλληλα όμως, με αυτή τη συμβολική κίνηση, ο Μόντι υπενθύμισε στην εμιρατινή ηγεσία ότι, όπως η οικονομική ανάπτυξη των ΗΑΕ στηρίζεται σε ινδικά ταπεινά εργατικά χέρια, ήρθε πλέον και η σειρά των Εμιράτων να ανταποδώσουν στην Ινδία την οικονομική ανάπτυξη που της αξίζει. Και πράγματι, Βρήκε ευήκοα ώτα. Όμως, όταν η δραστήρια εμιρατινή επιχειρηματικότητα συνάντησε τους αργούς ρυθμούς της ινδικής γραφειοκρατίας, ήταν επόμενο πολλά φιλόδοξα πρότζεκτ να μείνουν στα χαρτιά.
Η εποχή της πανδημίας, που επακολούθησε, δημιούργησε τις προϋποθέσεις για την υπογραφή της πρώτης Συμφωνίας του Αβραάμ τον Σεπτέμβριο του 2020, που εξομάλυνε τις διπλωματικές σχέσεις Ισραήλ-Εμιράτων. Η εξέλιξη αυτή κατέστησε τα ΗΑΕ την νέα ‘γέφυρα’, που θα εξυπηρετούσε την ισραηλινή εξωστρέφεια προς τις αραβικές χώρες της περιοχής. Την ίδια στιγμή όμως, τα Εμιράτα κλήθηκαν να επεκτείνουν τόσο τον ήδη υπαρκτό άξονα συνεργασίας Ισραήλ-Κύπρου-Ελλάδας προς τα δυτικά, όσο και προς τον επιδιωκόμενο δίαυλο συνεργασίας Ισραήλ-Ινδίας προς τα ανατολικά. Η κομβική γεωγραφική θέση των ΗΑΕ έδειχνε πως θα μπορούσε να προσδώσει νέες διεξόδους στα κέντρα αποφάσεων σε Αθήνα, Λευκωσία και Νέο Δελχί, τη στιγμή που φιλόδοξοι ενεργειακοί σχεδιασμοί στην Ανατολική Μεσόγειο αντιμετώπιζαν (και συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν) σοβαρές πολυεπίπεδες πρακτικές δυσκολίες. Σήμερα, η ‘λύση’ του IMEC προβάλλεται ως μία ιδανική εναλλακτική για την πραγματοποίηση φιλόδοξων οικονομικών επιδιώξεων. Και κάπως έτσι, ο αναδυόμενος ινδικός παράγοντας κεντρίζει ολοένα και περισσότερο το ενδιαφέρον όλων.
Συνεχείς διαβουλεύσεις
Στις 18/2 επισκέφθηκε την Ινδία ο Έλληνας Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, ενώ δέκα μέρες νωρίτερα είχε προηγηθεί η επίσκεψη του Υπουργού Άμυνας, Νίκου Δένδια. Και δύο εβδομάδες πριν, ο Εμιρατινός Πρόεδρος πραγματοποίησε και εκείνος επίσημη επίσκεψη στην Ινδία, οπότε ο IMEC έπεσε και πάλι στο τραπέζι (19/1). Τρεις μέρες προτού μεταβεί στο Νέο Δελχί, ο Εμιρατινός Πρόεδρος συνομίλησε τηλεφωνικά με τον Κυριάκο Μητσοτάκη (16/1). Μόλις την περασμένη Πέμπτη (26/2), ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης συζήτησε στη Ρώμη με την Ιταλίδα Πρωθυπουργό, Τζόρτζια Μελόνι, το ενδεχόμενο διασύνδεσης και της Ιταλίας στον IMEC, και αμέσως την επομένη (27/2) συναντήθηκε με τον διευθύνοντα σύμβουλο της ΕΝΙ. Κανείς δεν μπορεί να ξέρει σήμερα, πόσες άλλες ακόμα διαβουλεύσεις θα μεσολαβήσουν μέχρι την επικείμενη επίσκεψη του Προέδρου Χριστοδουλίδη στο Νέο Δελχί, που τοποθετείται χρονικά τον ερχόμενο Μάιο.
Σε κάθε περίπτωση, η επιχειρηματική πτυχή του διαδρόμου IMEC προϋποθέτει στρατηγική ασφάλεια και θα ήταν αφελές κανείς να πιστέψει ότι, τη στιγμή που η Μέση Ανατολή ταλανίζεται από τις τρέχουσες εξελίξεις, το ζήτημα «ασφάλεια» δεν απασχολεί σοβαρά τις κυβερνήσεις όλων των εμπλεκομένων χωρών.
Η «Εξαγωνική Συμμαχία» του Νετανιάχου
Δεν ήταν τυχαίος ο χρόνος που επέλεξε ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός Νετανιάχου να αναφέρει για πρώτη φορά την (άγνωστη μέχρι πρότινος) έννοια της «Εξαγωνικής Συμμαχίας», λίγο πριν αρχίσει η συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου στην Ιερουσαλήμ, την περασμένη Κυριακή (22/2).
Επιλέγοντας να μην αναφερθεί ειδικά στον διάδρομο IMEC, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι «οραματίζεται μία ‘Εξαγωνική Συμμαχία’, στην οποίαν θα μετέχουν χώρες που μοιράζονται κοινές αξίες, ενάντια στον σουνιτικό και σιιτικό φονταμενταλισμό». Αναφέρθηκε, μάλιστα, ονομαστικά στις χώρες που θα ήθελε να συμμετάσχουν σε αυτό το σχήμα. Είναι οι ΗΠΑ, χώρες της Μεσογείου μεταξύ των οποίων η Ελλάδα και η Κύπρος, η Ινδία, ως επίσης και επιλεγμένες χώρες της Ασίας και της Αφρικής, τις οποίες και θα αναφέρει εν καιρώ «όταν θα κρίνει πως είναι η κατάλληλη στιγμή για αυτό», όπως τόνισε. Η δήλωση αυτή έγινε τρεις μόλις ημέρες πριν την άφιξη του Ναρέντρα Μόντι στο Ισραήλ (25/2).
Σιωπή από παντού
Η «Εξαγωνική Συμμαχία» του Νετανιάχου παραμένει εδώ και μια εβδομάδα παντελώς ασχολίαστη. Ούτε καν ο Ναρέντρα Μόντι δεν προέβη σε κάποια, έστω μικρή, σχετική αναφορά κατά την διάρκεια της διήμερης παραμονής του στο Ισραήλ. Τήρησε και αυτός την ίδια σιωπή με εκείνη που τηρούν η Ουάσιγκτον, η Αθήνα και η Λευκωσία.
Αντίστοιχη σιγή τηρεί και η Αντίς Αμπέμπα, παρότι, κατά την επίσημη επίσκεψή του στην Αιθιοπία την περασμένη Τετάρτη, ο Ισραηλινός Πρόεδρος, Ισαάκ Χέρτσογκ, φρόντισε, εμμέσως πλην σαφώς, να στείλει προειδοποιητικά μηνύματα, κατ’ αρχήν στην Τουρκία, και ενδεχομένως και στη Σαουδική Αραβία, ότι το Ισραήλ ‘ήρθε στην Αφρική για να μείνει’.
Παράλληλα, όπως σχολιάζουν καλά πληροφορημένοι κύκλοι στην Ιερουσαλήμ, αντίστοιχη σιωπή τηρείται στο Αμπού Ντάμπι, στο Μανάμα, αλλά και σε άλλες πρωτεύουσες, που υπολογίζεται ότι δεν αργήσουν να αναδειχθούν από την τρέχουσα ειδησεογραφία κατά το προσεχές χρονικό διάστημα.
