Το κράτος του Μαρί, του χρεωκοπημένου Συνεργατισμού και των χρυσών διαβατηρίων είναι το κράτος που δεν μπορεί να προστατεύσει τα δάση, να συντηρήσει τα καταφύγια, να θέσει σε εφαρμογή το 112
Δεν θα κουραστώ να το γράφω: οι κρίσεις απο-καλύπτουν. Ό,τι γνωρίζαμε αλλά δεν του δίναμε σημασία∙ ό,τι θεωρούσαμε αυτονόητο και το προσπερνούσαμε∙ ό,τι ήταν εξαιρετικά οικείο και γι’ αυτό δεν το βλέπαμε, αναδεικνύεται με την κρίση. Η κρίση – οτιδήποτε σε απειλεί ή διακόπτει τη ρουτίνα σου – τραβά την προσοχή. Δεν μπορείς να την αγνοήσεις.
Η χρεωκοπία του 2013 κατέδειξε τον υπερδιογκωμένο τραπεζικό τομέα και την πλημμελή εποπτεία του. Η κατάρρευση του Συνεργατισμού έφερε στην επιφάνεια το αδίστακτο κομματικό-πελατειακό κράτος που χρησιμοποιεί τους δημόσιους οργανισμούς σαν λάφυρα. Η πυρκαγιά που κατέκαψε πέρυσι τον ορεινή Λεμεσό αποκάλυψε ένα ερασιτεχνικό κράτος, χωρίς πρόληψη και συντονισμό, που βασίζεται κυρίως στο φιλότιμο. Το ίδιο ο αφθώδης πυρετός τώρα.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Τελευταίο επεισόδιο η, πρακτικά, ανύπαρκτη πολιτική προστασία. Ο πόλεμος ξεκίνησε στη γειτονιά μας, κάποια στιγμή τον νοιώσαμε κι εμείς, η ασφάλεια κατέστη και παραμένει το μείζον ζητούμενο. Ξαφνικά, η απροβλημάτιστη ευημερία μας διαταράχθηκε. Ο χρόνος χάνει τη γραμμικότητά του. Οι ρουτίνες διαταράσσονται. Η ζωή αναστατώνεται. Συνειδητοποιούμε ότι η πολιτική προστασία είναι της πλάκας.
Ποιος παρέχει ασφάλεια; Το κράτος. Ποιος προστατεύει τα δάση και τη δημόσια υγεία; Το κράτος. Ποιος εποπτεύει τις τράπεζες; Το κράτος. Αν το κράτος δεν κάνει καλά τη δουλειά του – αν έχει μειωμένη ικανότητα διακυβέρνησης – η ποιότητα των δημοσίων αγαθών υποφέρει. Το δικό μας κράτος πάσχει από επιδέξια ανικανότητα.
Την ανικανότητα την καταλαβαίνουμε – είναι η συστηματική απόκλιση στόχων και αποτελεσμάτων. Θέλω λ.χ. να είμαι κοινωνικός και ευχάριστος, αλλά τα αστεία μου είναι τόσο άνοστα που επιφέρουν το αντίθετο αποτέλεσμα. Σαν τον Ντέϊβιντ Μπρέντ στη σειρά “The Office”, είμαι κοινωνικά ανίκανος. Γιατί, όμως, επιδέξια ανίκανος; Διότι χρειάζεται δεξιότητα να είσαι συστηματικά ανίκανος. Οι συνάδελφοι του Μπρέντ του λένε ότι τα αστεία του είναι σεξιστικά και ρατσιστικά, αλλά αυτός δεν το καταλαβαίνει. Έχει εκπαιδεύσει τον εαυτό του να απωθεί την κριτική και να επιδίδεται σε αυτό που ο ίδιος θεωρεί χιούμορ. Χρειάζεται δεξιότητα να μάθεις να απωθείς και να κάνεις αστεία με τα οποία μόνο εσύ γελάς.
Το κράτος μας είναι επιδέξια ανίκανο. Καμώνεται ότι λειτουργεί ορθολογικά, οι κυβερνήσεις επιδιώκουν διακηρυκτικά την αποτελεσματικότητα, αλλά ποια είναι τα αποτελέσματα; Χρεωκοπημένες τράπεζες, παράνομα χρυσά διαβατήρια, καμένα δάση, θανατωμένα ζώα, καταφύγια-κοτέτσια.
Σε μια ημικατεχόμενη χώρα, μάθαμε ότι μόνο το 40% του πληθυσμού μπορεί να προσφύγει σε καταφύγια. Μιλάμε για καταφύγια στα οποία δεν μπορεί να μείνεις ούτε ένα λεπτό από τη βρώμα, νοουμένου ότι θα καταφέρεις να τα βρεις! Τα συντηρεί κανείς; Γνωρίζουν οι πολίτες τη διεύθυνσή τους; Στον οικοδομικό οργασμό που παρατηρείται στην Κύπρο, υποχρεώνονται οι νεόδμητες πολυκατοικίες να έχουν καταφύγια (safe rooms); Ρητορικές οι ερωτήσεις…
Το κράτος έπρεπε να έχει εφαρμόσει το 112 από το 2022. Σήμερα, 4 χρόνια μετά, πειραματίζεται με SMS! Η λέξη πειραματίζεται δεν είναι σχήμα λόγου. Τη στιγμή που γράφω αυτές τις γραμμές, μου ήρθε μήνυμα στο κινητό: «Δοκιμή Επ. Λευκωσίας. Σε εξέλιξη ενδεχόμενο περιστατικό ασφαλείας». «Επ.»; Είναι η ώρα για συντομογραφίες; Γιατί πρέπει ξέρω σε τι αναφέρεται το «Επ.»; Δεν μπορεί ο συντάκτης να πει «Επαρχία»;. Κυριολεκτεί το μήνυμα; Είναι όντως δοκιμή; Αν είναι δοκιμή δεν θα αρκούσε το κοινώς χρησιμοποιούμενο «αυτό είναι δοκιμαστικό. Αγνοείστε το», κάτι σαν το «1,2,3» που λέμε για να τεστάρουμε το μικρόφωνο; Τι είδους «περιστατικό ασφαλείας» είναι αυτό; Κινδυνεύω;
Ερασιτεχνισμοί. Τη στιγμή που βιώνουμε ανασφάλεια εξαιτίας του πολέμου στον Κόλπο και τη ρίψη ντρόουν στο Ακρωτήρι, τη στιγμή που τα ΜΜΕ, εγχώρια και διεθνή, μιλάνε διαρκώς με ερωτηματικά για την ασφάλεια στην Κύπρο, η λεγόμενη Πολιτική Προστασία βρήκε την ώρα να πειραματιστεί με μηνύματα. Γελοιότητες. Τώρα συνειδητοποιούμε αυτό που απωθούσαμε: πώς είμαστε οργανωμένοι για το ενδεχόμενο να αντιμετωπίσουμε «περιστατικά ασφαλείας»; Δεν είμαστε!
Γιατί το κράτος μας είναι επιδέξια ανίκανο; Να το θέσω διαφορετικά: γιατί το κράτος μας είναι εξαιρετικά επιδέξιο στη ρουσφετολογία, στη χορήγηση χρυσών διαβατηρίων, και στη διαπλοκή και τη διαφθορά; Διότι έχει ασκήσει αυτές τις τέχνες επι δεκαετίες – τις έμαθε καλά. Διαβάστε τα πορίσματα Πολυβίου για το Μαρί, Αρέστη για τον Συνεταιρισμό, και Νικολάτου για τα χρυσά διαβατήρια και θα θαυμάσετε τις δεξιότητες των πολιτικών και των υπό την καθοδήγησή τους αξιωματούχων να διοικούν το κράτος για τα συμφέροντά τους. Ένα ανίκανο και φαύλο κράτος απωθεί ή, ορθότερα, προσποιείται ότι φέρνει εις πέρας τις κύριες λειτουργίες του για την προστασία των δημοσίων αγαθών. Η προσοχή του έχει ασκηθεί να επικεντρώνεται στα μείζονα – να υπηρετεί κομματικά-φατριαστικά-πελατειακά συμφέροντα.
Ποιος ζήτησε το λόγο από τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες και τους προϊστάμενους υπουργούς για την αναποτελεσματική διαχείριση της φωτιάς στην ορεινή Λεμεσό; Τι εξήγηση δίνει η Υπουργός Παιδείας για τις κάκιστες επιδόσεις της κυπριακής εκπαίδευσης στα τεστ PISA; Πώς αξιολογούνται οι δημόσιοι υπάλληλοι; Μη λογοδοτώντας για τον τρόπο λειτουργίας του, το κράτος έχει μάθει να αποφεύγει τις άβολες ερωτήσεις, να μην διερωτάται για τη βελτίωσή του, να δικαιολογεί τον εαυτό του. Έτσι, χτίζεται η επιδέξια ανικανότητα. Θέλει δεξιότητα να ασκείσαι στον αμυντισμό, να αποφεύγεις τη λογοδοσία, να αναπαράγεις τη στασιμότητα (δείτε τις διαμαρτυρίες των συνδικαλιστών γιατρών για τους ελέγχους της Ελεγκτικής). Η ανικανότητα παράγεται, δεν είναι αυτοφυής.
Η διάγνωση είναι απλή, η θεραπεία δύσκολη. Όσο οι πολίτες ιδιωτικοποιούν τα δημόσια προβλήματα και επιβραβεύουν εκλογικά τα κόμματα που έφεραν το κράτος στην κατάσταση της επιδέξιας ανικανότητας, τόσο θα εισπράττουν τα αντίστοιχα αποτελέσματα. Όλα εδώ πληρώνονται.
