Πως από τις παρυφές της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η κυβέρνηση μας έπεισε ότι ήμαστε στην καρδιά της
Σε περιόδους κρίσης, ένας οργανισμός φροντίζει να έχει ένα πλάνο επικοινωνιακής διαχείρισης. Ένα σχέδιο δράσης που σκιαγραφεί τον τρόπο και τις ενέργειες που χρειάζονται ούτως ώστε ο οργανισμός να βγει από την κρίση με την εικόνα του όσο το δυνατό πιο αλώβητη. Για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, πρέπει ο οργανισμός να έχει ξεκάθαρους στόχους, ώστε να ξέρει ποια μηνύματα θέλει να στείλει και έτσι να έχει έτοιμους μηχανισμούς αντίδρασης, όσο και διαχύσης των μηνυμάτων που επιθυμεί.
Πολλά μπορούν να λεχθούν για την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης, με τον δυτικό προσανατολισμό στον οποίο κατευθύνει τη χώρα, και τις συμμαχίες και συνεργασίες με τις οποίες προχωρεί. Όπως πολλά μπορούν να λεχθούν και για το εάν αυτή η εξωτερική πολιτική έχει σπρώξει την Κύπρο πιο κοντά στη σύγκρουση, και αν έπρεπε η Κύπρος να βρίσκεται σε αυτό το κάδρο, και υπό ποια υπόσταση. Στον αντίποδα, η κυβέρνηση μπορεί να αντιτάξει την επιτυχία της να προσελκύσει ορισμένες από τις μεγαλύτερες ναυτικές δυνάμεις στον πλανήτη, ως ασπίδα για την Κύπρο.
Συνομιλώντας με ειδικούς τόσο σε θέματα διεθνών σχέσεων και συγκρούσεων, όσο και σε θέματα επικοινωνίας, το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει κανείς, είναι ανάμεικτο. Εκ πρώτοις όψεως, αλλά και επί της ουσίας, έχει όντως απλωθεί ένα ισχυρό δίχτυ προστασίας γύρω από το νησί, κάτι το οποίο θα πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι θα ενισχύσει την εικόνα του Προέδρου Χριστοδουλίδη στο κεφάλαιο της εξωτερικής πολιτικής. Τουλάχιστον σε μια μερίδα των πολιτών, πλείστοι εκ των οποίων ήδη βαθμολογούσαν ψηλά τον Πρόεδρο σε αυτό το κεφάλαιο. Από την άλλη ωστόσο, η πρωτοφανής συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων γύρω από το νησί δημιουργεί εύλογα ανησυχίες ότι πράγματι βρίσκεται ενώπιον σοβαρών κινδύνων.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Το πλαίσιο στο οποίο διεξάγεται ο πόλεμος, δηλαδή μεταξύ Ισραήλ και ΗΠΑ από τη μια και Ιράν από την άλλη, και η γεωγραφία, αναπόφευκτα θα έφερναν την Κύπρο τουλάχιστον στις παρυφές του. Όπως αναπόφευκτα, με τον Ντόναλντ Τραμπ στο Λευκό Οίκο ειδικότερα, οι ΝΑΤΟϊκοί σύμμαχοι με τον ένα τρόπο ή τον άλλο θα συνέδραμαν σε αυτό τον πόλεμο τις ΗΠΑ και το Ίσραηλ, έστω και αμυντικά ή ανθρωπιστικά. Παρομοίως, δε θα πρέπει να αποτελεί έκπληξη ότι οι Βρετανικές Βάσεις αποτέλεσαν στόχο. Εξάλλου, οι ίδιοι οι Βρετανοί δηλώνουν ότι είχαν ενισχύσει τις δυνάμεις τους στο Ακρωτήρι από τον περασμένο Ιανουάριο εν αναμονή της Αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης στο Ιράν.
Με λίγα λόγια, όλα δείχνουν ότι σχεδόν όλα όσα συμβαίνουν στην Κύπρο αυτή τη στιγμή, ήταν αναπόφευκτα και λίγα μοιάζουν να ήταν στο χέρι της κυβέρνησης. Οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ θα συνέδραμαν ούτως ή αλλιώς τις ΗΠΑ, οι Ευρωπαίοι θα προσέτρεχαν έστω και για επικοινωνιακούς σκοπούς στην ασφάλεια της προεδρεύουσας χώρας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, οι Βρετανικές Βάσεις έτσι και αλλιώς θα έμπαιναν στο στόχαστρο, και όπως διαφαίνεται, αφού σηκώστηκε -άδικα- τόση σκόνη, η Κυπριακή Δημοκρατία δεν αποτελεί στόχο στο πλαίσιο αυτής της σύγκρουσης. Άρα, η κυβέρνηση δεν έχει να διαχειριστεί μία κρίση πρακτικά, αλλά σχεδόν επικοινωνιακά. Αγγλιστί, you had one job.
Τα πολλά λόγια είναι φτώχια
Χαρακτηριστικό, όχι μόνο του τρόπου με τον οποίο διαχειρίζεται την παρούσα συγκυρία η κυβέρνηση, αλλά και κάθε κρίσιμη συγκυρία, είναι ο μεγάλος όγκος δηλώσεων από τους αξιωματούχους της. Για να είμαστε δίκαιοι, ένα από τα χαρακτηριστικά του Προέδρου Χριστοδουλίδη είναι ότι αρέσκεται στο να απευθύνεται στους πολίτες με αρκετή συχνότητα, θεωρώντας ότι με αυτό τον τρόπο θα σταλούν, θα ληφθούν και θα εμπεδωθούν τα μηνύματά του στην κοινωνία.
Το πρόβλημα με αυτή την πρακτική, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσεων, έγκειται στο ότι πρόκειται συγκυρίες στις οποίες οι πολίτες αναμένουν να δουν πράξεις παρά λόγια, τα οποία ψηλώνουν τον πήχη, κάνοντας το πιο πιθανό να περάσεις κάτω από αυτόν. Η δημιουργία εντυπώσεων και προσδοκιών δεν είναι ο καλύτερος σύμβουλος σε στιγμές όπου η φειδώ, η ακρίβεια και το timing σε ό,τι λέγεται δημόσια είναι καίριας σημασίας.
Η συνεχής ροή επίσημων, δημόσιων τοποθετήσεων, που σε τέτοιες κρίσιμες στιγμές πιθανόν να είναι ή να αποδειχτούν εκ των πραγμάτων λάθος ή ανακριβείς, έχει από μόνη της, αυξήσει την ένταση, και την αίσθηση ανασφάλειας στους πολίτες, καθιστώντας την κυβέρνηση υπόλογη για ολοένα και περισσότερα πράγματα που είπε. Την ίδια ώρα, δίνεται ολοένα και περισσότερό υλικό στα ΜΜΕ, που λειτουργούν σαν πομποί των κυβερνητικών μηνυμάτων. Η κυβέρνηση όμως, μάλλον έχει αποτύχει και στη συνεργασία που θα έπρεπε να έχει με τον Τύπο, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να τον στοχοποιεί με τις δηλώσεις της. Αυτό καθίσταται ακόμη πιο προβληματικό, την ώρα που έχει πιαστεί να διαπράττει σοβαρά λάθη, όπως για παράδειγμα, στελέχη της να έρχονται σε σύγκρουση με δημοσιογράφους στον αέρα ή να διαψεύδει δημόσια πληροφορίες που η ίδια διοχετεύσει off the record.
Αντανακλαστικά οργισμένης χελώνας
Για πολλοστή φορά, η κυβέρνηση επιδεικνύει αργά, και κυρίως κακά αντανακλαστικά. Ένας από τους λόγους που εξηγούν την αδυναμία της να ανταποκριθεί έγκαιρα και αποτελεσματικά είναι η προφανής απουσία ενός ολοκληρωμένου σχεδίου επικοινωνιακής διαχείρισης κρίσεων. Τρεις διαδοχικές κρίσεις μέσα σε λιγότερο από δύο μήνες, σε συνδυασμό με τις περσινές φονικές πυρκαγιές στη Λεμεσό, αλλά και το υδατικό, η κυβέρνηση δείχνει να αδυνατεί να ανταποκριθεί άμεσα, νηφάλια και με ακρίβεια.
Χρειάστηκαν να περάσουν ώρες για να τοποθετηθεί για την αναφορά του Βρετανού υπουργού Άμυνας σε σχέση με τους πυραύλους που «κατευθύνθηκαν προς την Κύπρο». Ώρες πολύτιμες, αρκετές για να ενσπείρουν τον πανικό. Όταν η απάντηση της κυβέρνησης ήρθε, έβαλε περισσότερο λάδι στη φωτιά, και άναψε και μία νέα. Η δημόσια διάψευση μίας τόσο ξεκάθαρης δήλωσης από έναν αξιωματούχο όπως ο Βρετανός υπουργός Άμυνας, συνοδευόμενη από μία διάχυση θυμού προς την κυβέρνηση του, υπήρξε τουλάχιστον αδέξια και παράλληλα μη πειστική. Πόσο μάλλον, όταν την αμέσως επόμενη ημέρα, οι βάσεις όντως κτυπήθηκαν, από drone μεν, αλλά κτυπήθηκαν.
Η αργοπορημένη αντίδραση στην εκάστοτε κρίση, ισοδυναμεί με απώλεια του αφηγήματος. Επιτρέπει στην κοινωνία να εξάγει τα δικά της συμπεράσματα, με αποτέλεσμα όταν η κυβέρνηση αντιδρά, να είναι πλέον αργά και να έχει ήδη δεχτεί πλήγματα στην εικόνα της. Η δε τάση της να μετατοπίζει αλλού της ευθύνες που τη βαραίνουν, να βρίσκει εξιλαστήρια θύματα και να αποτυγχάνει να δίνει επαρκείς εξηγήσεις, στέλνει στους πολίτες το μήνυμα ότι αδυνατεί να αντιληφθεί τα δικά της λάθη και άρα να επιφέρει βελτιώσεις στην ποιότητα ζωής τους, αδυνατεί να μιλήσει με ειλικρίνεια και κυρίως, στρέφει εναντίον της τις μερίδες του πληθυσμού που νιώθουν στοχοποιημένες όταν τους μετατίθενται οι ευθύνες για την εκάστοτε κρίση. Εάν αυτό είναι το σχέδιο επικοινωνιακής διαχείρισης κρίσεων της κυβέρνησης, ο τίτλος του μάλλον θα είναι «πως να πυροβολείς τον εαυτό σου στο πόδι».
