Γιατί ΕΔΕΚ-ΔΗΠΑ- Οικολόγοι βρέθηκαν μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας
Με την κοινωνία κουρασμένη από τα σκάνδαλα και τη διαφθορά, και το κράτος αδύναμο να ανταποκριθεί επαρκώς στις σύγχρονες προκλήσεις, οι εκλογές της 24ης Μαΐου αναμένεται να σηματοδοτήσουν την απαρχή μιας νέας πολιτικής εποχής.
Η ραγδαία άνοδος του εθνικιστικού – συντηρητικού ΕΛΑΜ, ταυτόχρονα με τις δημοσκοπικά υψηλές αποδόσεις των νεοφανών ΑΛΜΑ και Άμεση Δημοκρατία αλλάζουν ριζικά το σκηνικό των τελευταίων δεκαετιών.
Οι δημοσκοπήσεις των τελευταίων μηνών παρουσιάζουν, η μια μετά την άλλη, τα μικρά κοινοβουλευτικά κόμματα να κινούνται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, με ορατό τον κίνδυνο κάποια εξ αυτών να μείνουν εκτός Βουλής και εν τέλει να εξαφανιστούν από τον κομματικό χάρτη.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΕΔΕΚ υπό δαμόκλειο σπάθη
Το σοσιαλιστικό κόμμα που για δεκαετίες αποτέλεσε βασικό πυλώνα της Κεντροαριστεράς στην Κύπρο, δίνει ίσως την κρισιμότερη εκλογική του μάχη. Μια μάχη ζωής και θανάτου.
Η έλλειψη ισχυρής ηγετικής φυσιογνωμίας στην μετά-Λυσσαρίδη εποχή, σε συνδυασμό με την ιδεολογική σύγχυση και τις επαναλαμβανόμενες εσωκομματικές κρίσεις, οδήγησαν την ΕΔΕΚ σε συρρίκνωση της εκλογικής της επιρροής. Συρρίκνωση η οποία εντάθηκε κατά τη δεκαετή ηγεσία του Μαρίνου Σιζόπουλου, με τις ευθύνες, σύμφωνα με εσωκομματικούς κύκλους, να βαραίνουν κυρίως τον ίδιο και τον στενό του κύκλο.
Η αποκήρυξη της ΔΔΟ και η από κοινού παρουσία του με το ΕΛΑΜ έξω από την ελληνική πρεσβεία εις ένδειξη διαμαρτυρίας για την παράσταση του ΘΟΚ στη Σαλαμίνα, προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις. Παράλληλα, η συνεργασία τους στη Βουλή για αποκοπή των κονδυλίων για τα δίδακτρα και τις υποτροφίες Τουρκοκυπρίων μαθητών του English School, αποτελούν λίγα μόνο παραδείγματα επιλογών της ηγεσίας που προσέδωσαν στην ΕΔΕΚ την εικόνα ότι δεν διαφέρει ουσιαστικά από το ακροδεξιό κόμμα.
Οι δημοσκοπήσεις σήμερα θέλουν την ΕΔΕΚ να καταγράφει ποσοστά που κυμαίνονται από 1% έως 3% και να βρίσκεται ενώπιον δύο σεναρίων. Στο πρώτο, το καλό σενάριο, το κόμμα υπό προϋποθέσεις θα καταφέρει να εισέλθει εκ νέου στη Βουλή, με μειωμένο ωστόσο αριθμό εδρών. Στο δεύτερο σενάριο, το κακό, το κόμμα δεν θα αγγίξει το εκλογικό μέτρο του 3,6% και έπειτα για πρώτη φορά από το 1970 να μείνει εκτός κοινοβουλίου.
Βάσει της έρευνας που διενήργησε η Rai Consultants για λογαριασμό του Alpha Kύπρου τον Φεβρουάριο, η συσπείρωσή της ΕΔΕΚ περιορίζεται μόλις στο 28%, καθώς το κόμμα φαίνεται να αλώνεται από το ΑΛΜΑ. Ένας στους πέντε ψηφοφόρους της ΕΔΕΚ το 2021, σήμερα εμφανίζεται να στηρίζει το κόμμα του Οδυσσέα Μιχαηλίδη, εξέλιξη διόλου τυχαία, καθώς στο ΑΛΜΑ βρήκαν στέγη και κατέρχονται υποψήφιοι ο πρώην ευρωβουλευτής Δημήτρης Παπαδάκης, καθώς επίσης οι Παναγιώτης Ευαγγελίδης και Κατερίνα Παπαραδαμάνθους, στελέχη της ΕΔΕΚ που αποχώρησαν από το κόμμα.
Την ίδια ώρα, οι εκροές 9% που η δημοσκόπηση του Alpha καταγράφει από την ΕΔΕΚ στο ΕΛΑΜ, ενισχύουν την πεποίθηση όσων επέκριναν τον Σιζόπουλο πως με την πολιτική που ακολούθησε, οδήγησε το άλλοτε κόμμα της αντίστασης, στην ίδια κολυμβήθρα με την ακροδεξιά…
Σημειώνεται πως καίριο πλήγμα στο ηθικό ανάστημα του κόμματος επιφέρει η διερεύνηση εναντίον του Μαρίνου Σιζόπουλου για ποινικά αδικήματα για το διαφαινόμενο σκάνδαλο «Taxan» και την παραχώρηση χρυσού διαβατηρίου σε Ιρακινό επενδυτή.
Στον 4ο όροφο της Λόρδου Βύρωνος εμφανίζονται πάντως αισιόδοξοι. Η κινητοποίηση του σκληρού πυρήνα του κόμματος καθώς και η συστράτευση αριθμού -μέχρι πρόσφατα- αποστασιοποιημένων στελεχών, όπως του πρώην βουλευτή Νίκου Νικολαΐδη, κρίνονται ως δύο πολύ σημαντικοί παράγοντες που θα μπορέσουν να ανατρέψουν το εις βάρος του κόμματος κλίμα.
Σε αντίθετη περίπτωση ο Πρόεδρος Νίκος Αναστασίου θα αποτελέσει τον τραγικό ήρωα του δράματος, που θα κληθεί να αναλάβει το δύσκολο ρόλο αυτού που θα ρίξει τίτλους τέλους στην ΕΔΕΚ.
ΔΗΠΑ: Η κατάρα των προσωποπαγών κομμάτων
Η δυναμική που παρουσίασε η Δημοκρατική Παράταξη στις περασμένες βουλευτικές φαίνεται πως έχει εξασθενίσει, καθώς το κόμμα δεν κατάφερε στα οκτώ χρόνια παρουσίας του στην πολιτική αρένα, να διαμορφώσει σαφή και πειστική πολιτική ταυτότητα.
Αντιθέτως, παρά την εκλογή τεσσάρων βουλευτών το 2021 και την συμμετοχή στην κυβέρνηση Χριστοδουλίδη με δύο Υπουργούς, η ΔΗΠΑ δεν κατάφερε να κεφαλαιοποιήσει το παραμικρό όφελος. Ο περιορισμένος αριθμός ισχυρού στελεχιακού δυναμικού, όπως και ξεκάθαρης ιδεολογικής ταυτότητας, σε συνάρτηση με την πεποίθηση πως κύρια επιδίωξη του Μάριος Καρογιάν είναι η συμμετοχή στην κυβέρνηση, καθιστά ακόμη δυσκολότερη τη διείσδυσή της σε ευρύτερα στρώματα της κοινωνίας.
Το αφήγημα «αντι-Νικόλας» πάνω στο οποίο εν πολλοίς στηρίχθηκε από την ίδρυσή της η ΔΗΠΑ με το πέρασμα πέντε χρόνων ξεθώριασε, ιδιαίτερα μετά και την επίσημη ή ανεπίσημη πρόταση του Προέδρου του ΔΗΚΟ προς τον Μάριο Καρογιάν για συνεργασία των δύο κομμάτων στις βουλευτικές. Αυτό σε συνδυασμό με το επιχείρημα της χαμένης ψήφου, οδήγησε στον σταδιακό επαναπατρισμό ψηφοφόρων καθώς και του βουλευτή Μιχάλη Γιακουμή στο ΔΗΚΟ. Γεγονός πως καταδεικνύει ότι σημαντικό μέρος της εκλογικής βάσης που είχε μετακινηθεί στη ΔΗΠΑ διατηρούσε περισσότερο συγκυριακή παρά σταθερή πολιτική σχέση με το κόμμα.
Στo σύνολό τους, οι δημοσκοπήσεις που διενεργήθηκαν τον Φεβρουάριο κατέγραφαν τη συσπείρωση της Δημοκρατικής Παράταξης αρκετά κάτω του 50%. Ως προς την πρόθεση ψήφου, οι μετρήσεις του ΡΙΚ και του ΣΙΓΜΑ έδειχναν το κόμμα κάπου πέριξ του 1%, ενώ η δημοσκόπηση του Alpha τοποθετούσε το ποσοστό στο 2,8%. Ποσοστά και στις δύο περιπτώσεις πολύ χαμηλότερα του 6,1% των βουλευτικών του 2021 που αφήνει το κόμμα εκτός Βουλής.
Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση του Alpha, οι κύριες διαρροές από τη ΔΗΠΑ καταλήγουν στο ΕΛΑΜ (12%), τον ΔΗΣΥ (7%) και το ΔΗΚΟ (7%). Παράλληλα, το γεγονός πως ο Μάριος Καρογιάν καταγράφει στις πλείστες δημοσκοπήσεις το μεγαλύτερο -μετά τον Φειδία Παναγιώτου- ποσοστό αρνητικής άποψης των πολιτών, καταδεικνύει πως τα περιθώρια σημαντικής αύξησης της ροής ψηφοφόρων προς την Δημοκρατική Παράταξη καθίστανται περιορισμένα.
Στις δημόσιες παρεμβάσεις τους πάντως, ηγετικά στελέχη της ΔΗΠΑ επαναλαμβάνουν εμφατικά πως οι δημοσκοπήσεις ουδέποτε «αγάπησαν» το κόμμα και πως αυτό πάντοτε πετυχαίνει στην κάλπη να τις διαψεύδει.
Εν πολλοίς η Δημοκρατική Παράταξη φαίνεται να κουβαλά την «κατάρα» των προσωποπαγών σχηματισμών που παρά τις αρχικά υψηλές τους προσδοκίες, απέτυχαν να αποκτήσουν σταθερή κοινωνική βάση με αποτέλεσμα να σβήσουν λίγα χρόνια μετά την ίδρυσή τους. Χαρακτηριστικά παραδείγματα, η Συμμαχία Πολιτών του Γιώργου Λιλλήκα και η Αλληλεγγύη της Ελένης Θεοχάρους.
Η δύσκολη ώρα των Οικολόγων
Όταν τον περασμένο Απρίλιο ο Σταύρος Παπαδούρης αναλάμβανε την προεδρία των Πρασίνων, δήλωνε πως στόχος του είναι η εξέλιξη των Οικολόγων και η είσοδος στη Βουλή με ένα ποσοστό άνω του 4%. Σχεδόν ένα χρόνο μετά τα δεδομένα, ως έχουν αυτή τη στιγμή, καθιστούν τον στόχο εξαιρετικά αμφίβολο.
Κατά τα πρώτα χρόνια παρουσίας του, σε μια εποχή που τα ζητήματα οικολογικής και περιβαλλοντικής πολιτικής δεν είχαν καμία απολύτως απήχηση στην κυπριακή κοινωνία, το Κίνημα Οικολόγων θεωρείτο από πολλούς ως το απόλυτο κόμμα διαμαρτυρίας.
Τριάντα χρόνια από τότε χάρη στις δράσεις των Γιώργου Περδίκη και Χαράλαμπου Θεοπέμπτου, το Κίνημα εδραιώθηκε μεν στο πολιτικό σκηνικό, παραμένοντας όμως καθηλωμένο σε χαμηλά ποσοστά.
Παρά το γεγονός πως τα τελευταία χρόνια η δράση του επεκτάθηκε πέραν των περιβαλλοντικών ζητημάτων, όπως η πάταξη της διαφθοράς, το αφήγημα του κόμματος δείχνει αδύναμο να πείσει.
Η δυσμενής θέση στην οποία βρίσκονται οι Οικολόγοι σήμερα οφείλεται σε μια σειρά από λόγους που έχουν να κάνουν τόσο με το ιδεολογικό του στίγμα και ζητήματα πολιτικής, όσο και εσωκομματικά ζητήματα που για μακρά περίοδο υπέβοσκαν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η μη ξεκάθαρη θέση του στο Κυπριακό, η ανάληψη της προεδρίας από τον «αλεξιπτωτιστή» στο κόμμα Σταύρο Παπαδούρη και εν μέρει η επικρατούσα άποψη πως ο Γιώργος Περδίκης συνεχίζει παρασκηνιακά να κινεί τα νήματα.
Αυτοί ήταν μερικοί από τους λόγους της αποχώρησης αριθμού στελεχών προσκείμενων στον Χαράλαμπο Θεοπέμπτου, όπως οι Αλεξάνδρα Ατταλίδου, Έφη Ξάνθου και Νατάσα Ιωάννου, οι οποίες εντάχθηκαν στο Volt, ακολουθούμενες από ένα σημαντικό αριθμό ψηφοφόρων.
Παρά το άνοιγμα του σε οργανωμένα σύνολα (βλ. Ένωση Κυπρίων) αλλά και προσωπικότητες που στο παρελθόν είχαν δοκιμαστεί ως υποψήφιοι με άλλους συνδυασμούς, το κίνημα Οικολόγων βρίσκεται ενώπιον δυσοίωνων προβλέψεων.
Η απουσία των υποψηφιοτήτων του Χαράλαμπου Θεοπέμπτου, της Έφης Ξάνθου και της Αλεξάνδρας Ατταλίδου από το ψηφοδέλτιο της Λευκωσίας αποτελεί πλήγμα για το κόμμα, καθώς την τελευταία δεκαετία η πρωτεύουσα αποτελούσε το «δυνατό» χαρτί των Οικολόγων, κάτι που επιβεβαιώνουν και οι αριθμοί.
Στις βουλευτικές του 2021, στην πρωτεύουσα οι Πράσινοι έλαβαν το 6,85% των ψήφων, την ώρα που παγκύπρια το ποσοστό του ήταν 4,41%. Παρομοίως, στην κάλπη του 2016 το κίνημα εξασφάλισε στη Λευκωσία 7,42%, ποσοστό αρκετά υψηλότερο του 4,81% που έλαβε παγκύπρια.
Σήμερα, τα ποσοστά των πρόσφατων δημοσκοπήσεων θέλουν το κόμμα μακριά από το μέτρο του 3,6% για είσοδό του στη Βουλή. Αυτό, καθώς πέραν της ψήφου διαμαρτυρίας που στο παρελθόν λάμβανε και η οποία σήμερα κινείται προς τα κόμματα Οδυσσέα Μιχαηλίδη και Φειδία Παναγιώτου, το κίνημα Οικολόγων φαίνεται να έχει διεμβολιστεί σε μεγάλο βαθμό τόσο από το Volt όσο και από το ΑΚΕΛ.
