Το νέο roadshow στις ΗΠΑ, η υπέρμετρη φιλοδοξία και το ελληνικό φιάσκο
Έχοντας συμπληρώσει περίπου 14 μήνες ζωής, η πρωτοβουλία «Minds in Cyprus», που έχει θέσει στόχο τον επαναπατρισμό εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού και Κυπρίων της διασποράς, φαίνεται ότι βάζει πλώρη και για περισσότερες χώρες.
Έχοντας καταγράψει, κατά τους κυβερνητικούς και επιχειρηματικούς κύκλους, μια πολύ καλή παρουσία και ενδιαφέρον στο Λονδίνο, το πρόγραμμα αναμένεται να συνεχιστεί και αλλού.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ωστόσο, όπως κατέγραψε ο «alpha της Κυριακής» σε προηγούμενο ρεπορτάζ, το «Minds in Cyprus» αδυνατεί να δώσει απτά και μετρήσιμα αποτελέσματα για τον αντίκτυπο του. Τόσο στον εργασιακό τομέα, όσο και στο κατά πόσο είναι ελκυστική πλέον η χώρα για επαναπατρισμό.
Η επίσημη θέση
Μιλώντας για την πορεία του σχεδίου, η Υφυπουργός Παρά τω Προέδρω, Ειρήνη Πική, ξεκαθαρίζει στον «alpha της Κυριακής», τον ρόλο του κράτους, και υπογραμμίζει ότι η κυβέρνηση λειτουργεί ως καταλύτης και όχι ως ενδιάμεσος εργοδότης.
«Εμείς ως Κυβέρνηση δεν λειτουργούμε ως γραφείο εξεύρεσης εργασίας. Δημιουργήσαμε ένα σχήμα δράσης με μια σειρά κινήτρων, με κυριότερο το φορολογικό πλαίσιο».
Εξήγησε ότι η πλατφόρμα «Minds in Cyprus» λειτουργεί τόσο ως πύλη ενημέρωσης για όσους ενδιαφέρονται να εγκατασταθούν στην Κύπρο, όσο και ως χώρος όπου οι ενδιαφερόμενοι εγγράφονται, δηλώνουν το πεδίο ενδιαφέροντος τους και λαμβάνουν αυτόματες ειδοποιήσεις για διαθέσιμες θέσεις.
«Από εκεί και πέρα, δεν εμπλεκόμαστε στη διαδικασία διασύνδεσης των δύο πλευρών ή των συνεντεύξεων. Αυτό αφορά απευθείας τον υποψήφιο και την εκάστοτε εταιρεία» τόνισε.
Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, στην πλατφόρμα έχουν εγγραφεί περίπου 800 άτομα, ενώ έχουν αναρτηθεί συνολικά γύρω στις 260 θέσεις εργασίας, με περίπου 140 να παραμένουν ενεργές. Η πλήρης αποτίμηση του φορολογικού κινήτρου αναμένεται να αποτυπωθεί με την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων, κάτι που θα γίνει με τη νέα χρονιά.
Βέβαια, δεν υπάρχει μέχρι στιγμής ένας μετρήσιμος δείκτης, είτε για το κατά πόσο το πρόγραμμα έχει έναν αντίκτυπο, είτε αν το μεγάλο ενδιαφέρον που επικαλούνται διάφοροι φορείς μπορεί να μεταφραστεί και σε πραγματικές θέσεις εργασίας.
Από το Λονδίνο στην απόβαση στις ΗΠΑ
Το Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφει τον μεγαλύτερο όγκο ενδιαφέροντος, γεγονός που οδήγησε στη διοργάνωση δύο εκδηλώσεων, με τη δεύτερη να είχε πραγματοποιηθεί τον Ιούνιο που μας πέρασε.
«Στη δεύτερη εκδήλωση υπήρξε έντονη προσέλευση επαγγελματιών που πραγματοποίησαν πραγματικές συνεντεύξεις επί τόπου. Αυτό το μοντέλο θα αποτελέσει τον οδηγό μας και για τις επόμενες δράσεις» είπε.
Όπως αποκάλυψε η επόμενη εκδήλωση αναμένεται να πραγματοποιηθεί, τον ερχόμενο Δεκέμβριο στις ΗΠΑ, είτε στη Νέα Υόρκη είτε στη Βοστώνη. Το συγκεκριμένο roadshow, θα είναι στο πλαίσιο, της επίσκεψης του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη στις ΗΠΑ. Υπενθυμίζεται ότι, παρόμοια περιοδεία είχε πραγματοποιήσει ο Πρόεδρος τον Απρίλιο του 2025, όπου μεταξύ άλλων είχε επαφές με εταιρείες όπως η Nvdia και Amazon.
Αναφερόμενη στην προηγούμενη εμπειρία από τις ΗΠΑ, η Υφυπουργός ανέφερε πως «μέσα από εκείνη την επίσκεψη είδαμε επενδυτικό ενδιαφέρον από εταιρείες τεχνολογίας, ενώ δημιουργήθηκε το δίκτυο CYPHR για τους Κύπριους επιστήμονες και επαγγελματίες της διασποράς στην περιοχή. Το να προσεγγίζουμε τους απόδημους πέρα από τον παραδοσιακό τρόπο είναι μια κρίσιμη στρατηγική που αποδίδει καρπούς».
Παράλληλα, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εξωτερικών, αξιολογούνται μελλοντικές αποστολές στην Ελλάδα, στην Αυστραλία και σε χώρες του Αραβικού Κόλπου.
Κλείνοντας, η Υφυπουργός υπογράμμισε ότι το «Minds in Cyprus» αποτελεί εργαλείο προβολής της διαρθρωτικής αλλαγής της χώρας:
«Δεν προσεγγίζουμε το ζήτημα αυστηρά ποσοτικά —αν δηλαδή θα επιστρέψουν 50, 100 ή 500 επιστήμονες. Στόχος είναι να αναδείξουμε τη σύγχρονη εικόνα της Κύπρου. Θέλουμε οι συμπατριώτες μας στο εξωτερικό να γνωρίζουν ότι η κυπριακή οικονομία δημιουργεί πλέον ποιοτικές, ελκυστικές και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας».
Και πάλι όμως είναι άγνωστο κατά πόσο μπορούν να δικαιολογηθούν οι εξορμήσεις σε μεγάλες και μακρινές χώρες του εξωτερικού, όπου σχεδόν όλο το κυβερνητικό σχήμα αλλά και εκπροσώποι εταιρειών να ταξιδέψουν μαζί τους.
Η θέση της Κύπρου στα διεθνή δεδομένα
Στο διεθνές τοπίο, η Κύπρος φαίνεται ότι καταγράφει αξιοσημείωτα χαρακτηριστικά τόσο ως προς τη βάση του ανθρώπινου δυναμικού της όσο και ως επιμέρους προορισμός. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή έκθεση CReAM (Απρίλιος 2026), η Κύπρος συγκαταλέγεται στις κορυφαίες θέσεις της ΕΕ όσον αφορά το ποσοστό των γηγενών με τριτοβάθμια εκπαίδευση (55,1%, ισοβαθμώντας στην πρώτη θέση με την Ιρλανδία), ενώ και το ποσοστό των μεταναστών με πανεπιστημιακή μόρφωση κινείται σε υψηλά επίπεδα (45,9% για πολίτες από χώρες της ΕΕ και 47% για πολίτες τρίτων χωρών).
Επιπρόσθετα, η ανάλυση των παγκόσμιων ροών από το Πανεπιστήμιο του Vermont αναδεικνύει την Κύπρο ως τον τρίτο δημοφιλέστερο προορισμό επαγγελματιών υψηλών προσόντων που μετακινούνται από τις ΗΠΑ (συγκεντρώνοντας το 7,4% των σχετικών ροών εξόδου προς τις 20 κύριες χώρες), με έντονη παρουσία επαγγελματιών μέσης καριέρας (35-54 ετών) και ιδιαίτερη συγκέντρωση στον τομέα του Ανθρώπινου Δυναμικού (HR στο 20,9%).
Το χάσμα στην Ελλάδα και η σύγκριση
Στον αντίποδα, τα στοιχεία για την Ελλάδα αποτυπώνουν βαθύτερες δομικές προκλήσεις στην προσέλκυση και αξιοποίηση εξειδικευμένου προσωπικού. Ενώ το ποσοστό των Ελλήνων πολιτών (25-64 ετών) με τριτοβάθμια εκπαίδευση βρίσκεται στο 36,8%, η χώρα καταγράφει ένα από τα μεγαλύτερα αρνητικά χάσματα σε ολόκληρη την ΕΕ όσον αφορά τους μετανάστες εκτός ΕΕ, καθώς μόλις το 14,9% αυτών διαθέτει πανεπιστημιακή εκπαίδευση (διαφορά -21,9 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με τους γηγενείς).
Ταυτόχρονα, στις διεθνείς ροές αποφοίτων, η Ελλάδα λειτουργεί κυρίως ως αγορά απορρόφησης εμπορικών στελεχών (Business Development στο 15,7%) και λιγότερο ως κόμβος έρευνας ή προηγμένης τεχνολογικής εξειδίκευσης, γεγονός που εξηγεί γιατί πρωτοβουλίες όπως το «Trust your Stars» αντιμετώπισαν σοβαρές δυσκολίες εφαρμογής.
Ελληνικό… φιάσκο
Κάτι που επιβεβαιώνουν και τα ξένα δημοσιεύματα, καθώς κατακεραυνώνουν το ελληνικό αντίστοιχο πρόγραμμα. Συγκεκριμένα, η Politico γράφει πως οι προσπάθειες ανάσχεσης του «brain drain» εξελίσσεται σε σοβαρό φιάσκο. Ο λόγος είναι η ακύρωση του ερευνητικού προγράμματος «Trust your Stars» στην Ελλάδα, ύψους 80 εκατ. ευρώ μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης της Ε.Ε., σύμφωνα με ρεπορτάζ. Ενώ η Αθήνα επιδίωκε να προσελκύσει νέους ερευνητές και επιστήμονες πίσω στη χώρα μετά τη μαζική έξοδο της οικονομικής κρίσης, το εγχείρημα κατέρρευσε εν μέσω έντονων επικρίσεων, αφήνοντας την ακαδημαϊκή κοινότητα με έντονο αίσθημα προδοσίας και εγκατάλειψης.
Η πορεία του προγράμματος κατέρρευσε σταδιακά, όταν μετά από 13 μήνες καθυστερήσεων ανακοινώθηκαν τον Ιούλιο του 2025 οι 145 επιλεγείσες προτάσεις από τις 1.241 υποβολές, πυροδοτώντας περισσότερες από 200 ενστάσεις για αδιαφανείς διαδικασίες αξιολόγησης και καταγγελίες ακόμη και στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Τελικά, η ελληνική κυβέρνηση απέσυρε σιωπηρά το έργο από το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης λόγω αδυναμίας υλοποίησης εντός των ασφυκτικών χρονοδιαγραμμάτων της ΕΕ, ανακατευθύνοντας τα κονδύλια αλλού, χωρίς όμως να ενημερώσει επίσημα τους ενδιαφερόμενους ερευνητές επί σχεδόν δέκα μήνες.
Πανεπιστημιακοί κάνουν λόγο για κατάφωρη παραβίαση της σχέσης εμπιστοσύνης πολίτη-κράτους, καθώς αρκετοί νέοι επιστήμονες απέρριψαν προτάσεις εργασίας στο εξωτερικό αναμένοντας την έναρξη του έργου. Το ναυάγιο αναδεικνύει τα χρόνια ελλείμματα της εγχώριας επιστημονικής έρευνας, όπου οι κρατικές δαπάνες υποχώρησαν το 2025 στο 0,51% του ΑΕΠ (1,27 δισ. ευρώ), με μέλη της ερευνητικής κοινότητας να τονίζουν ότι τέτοιοι χειρισμοί ακυρώνουν στην πράξη το αφήγημα του «brain gain» και αποτρέπουν τους Έλληνες επιστήμονες της διασποράς από τον επαναπατρισμό.
Από το «brain drain» στο «brain circulation»
Η διεθνής κινητικότητα μετασχηματίζεται σταδιακά σε ένα μοντέλο «κυκλοφορίας ταλέντων» (brain circulation). Σύμφωνα με πρόσφατη παγκόσμια μελέτη για αποφοίτους κορυφαίων πανεπιστημίων (QS Rankings), οι ΗΠΑ συγκεντρώνουν τη μερίδα του λέοντος απορροφώντας το 38,4% των επαγγελματιών υψηλών προσόντων, ακολουθούμενες από το Ηνωμένο Βασίλειο (7,9%), τον Καναδά (6,8%) και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (5,2%).
Η επιλογή προορισμού καθορίζεται από την οικονομική δυναμική (κατά κεφαλήν ΑΕΠ), τη θεσμική σταθερότητα και την ποιότητα της εκπαίδευσης, με την ανεργία να λειτουργεί αποτρεπτικά. Παράλληλα, οι αγορές απορροφούν τα ταλέντα ανάλογα με την παραγωγική τους βάση: οι τεχνολογικοί κόμβοι προσελκύουν μηχανικούς και ειδικούς πληροφορικής, ενώ οι υπηρεσίες κινούνται γύρω από το Business Development και τα Operations.
