#zoomout
Όταν τον Φεβρουάριο του 2021 η Κύπρος ξύπνησε με τη φρικτή είδηση του διπλού φονικού στο χωριό Εργάτες, ένα από τα θέματα που αναδείξαμε κάποιοι από εμάς στη δημόσια συζήτηση ήταν η έλλειψη ενός κεντρικού αρχείου που θα επέτρεπε την αλληλοενημέρωση και τον συντονισμό μεταξύ των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας τις οποίες φάνηκε ότι αφορούσε το περιστατικό, της Αστυνομίας και των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας. Σκοπός ήταν και παραμένει η έγκαιρη παρέμβαση και αποτροπή περιστατικών βίας κατά των γυναικών.
Τότε, εξαγγέλθηκε από την Κυβέρνηση το αυτονόητο. Η δημιουργία μίας κοινής βάσης δεδομένων, στην οποία θα καταγράφονται τα περιστατικά, θα διενεργείται αξιολόγηση κινδύνου και θα έχουν πρόσβαση οι λειτουργοί πρώτης γραμμής αλλά και άλλοι που αρμοδίως εμπλέκονται.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Τον Νοέμβρη του 2022 η GREVIO στην πρώτη της έκθεση για την αξιολόγηση της Κύπρου μετά την κύρωση της σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, μεταξύ άλλων πολλών, επίσης επεσήμανε την ανάγκη δημιουργίας κεντρικής βάσης δεδομένων των περιστατικών βίας.
Την περασμένη Δευτέρα στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών της Βουλής όπου απασχόλησε ξανά η ανάγκη αποτελεσματικής πρόληψης και αντιμετώπισης της έμφυλης βίας, με αφορμή τα πρόσφατα περιστατικά γυναικοκτονίας, ακούσαμε ότι η βάση δεδομένων είναι ακόμα στην σφαίρα του προγραμματισμού.
Στα θετικά της συνεδρίας καταγράφονται η παρουσία του ΥΔΔΤ, της Υφυπουργού Κοινωνικής Πρόνοιας, του Αρχηγού της Αστυνομίας και της αρμόδιας Επιτρόπου της Κυβέρνησης και η πρόθεσή τους να λάβουν μέτρα. Από την πρόθεση στην πράξη υπάρχει ωστόσο μία απόσταση που πρέπει να διανύσουμε.
Ο ΠΔΣ έχει υποβάλει συγκεκριμένες , πρακτικές εισηγήσεις.
α) Ξεκινώντας από αυτό που εξαγγέλθηκε πέντε χρόνια πριν και που ακόμα αναμένουμε. Την κοινή βάση δεδομένων. Με απλά λόγια, την ώρα που ο όποιος αστυνομικός/ λειτουργός λαμβάνει μία κλήση είτε από το θύμα, είτε από τρίτο άτομο που θέλει να προστατεύσει το θύμα, να μπορεί με το πάτημα ενός κουμπιού να έχει εικόνα για το εάν το περιστατικό αποτελεί περιστατικό υψηλού κινδύνου και να υπάρξει η ανάλογη ανταπόκριση. Γνωρίζουμε ότι ο δημόσιος τομέας δε λειτουργεί με την ταχύτητα που τρέχουν τα πράγματα στον ιδιωτικό τομέα. Για το ότι όμως πέντε χρόνια μετά, είμαστε στο ίδιο αποτέλεσμα, δεν υπάρχει καμία δικαιολογία. Αυτό , προς τιμή του, είπε και ο ίδιος ο ΥΔΔΤ.
β) Ένας άλλος σημαντικός πυλώνας είναι αυτός των δικαστικών διαταγμάτων. Εκδίδεται διάταγμα που απαγορεύει στον θύτη να πλησιάζει το θύμα. Πρέπει ο έλεγχος της εφαρμογής των διαταγμάτων να περάσει αποτελεσματικά στον έλεγχο της Αστυνομίας και να μην μετατοπίζεται στα θύματα. Ενδεικτικά, σε υποθέσεις υψηλού κινδύνου, θα μπορούσε να εξεταστεί η χρήση από τον θύτη ηλεκτρονικού βραχιολιού, σε συνδυασμό με την εφαρμογή ΕΛΠΙΣ στη κινητή συσκευή του θύματος, με μηχανισμό που να επιτρέπει την αυτόματη ειδοποίηση της Αστυνομίας σε περίπτωση παραβίασης του διατάγματος. Είναι αδιανόητο να αναμένεται από το θύμα να φέρει το βάρος της παρακολούθησης της εφαρμογής των διαταγμάτων που έχουν εκδοθεί από το Δικαστήριο για την προστασία του.
γ) Έλεγχος μέσω επιστημονικών εξετάσεων της δυνατότητας οπλοκατοχής ως προϋπόθεση για την εξασφάλιση και διατήρηση της άδειας.
δ) Διενέργεια ουσιαστικής ανάλυσης και χαρτογράφησης των περιστατικών που έχουν καταγραφεί, ώστε να καταστεί δυνατή η εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων ως προς τα χαρακτηριστικά, τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα, τα κενά και τις αδυναμίες του υφιστάμενου συστήματος πρόληψης και προστασίας. Για παράδειγμα, πόσα από τα περιστατικά ήταν γνωστά στην Αστυνομία; Σε πόσα είχαν εμπλοκή οι Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας; Πόσα ήταν το αποτέλεσμα έλλειψης έγκαιρης παρέμβασης και/ή συντονισμού των υπηρεσιών; Πόσα δεν θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί;
Η απλή παράθεση αριθμών, χωρίς ποιοτική ανάλυση και αξιολόγηση των περιστατικών, δεν προσφέρεται για την εξαγωγή συμπερασμάτων, ούτε μπορεί να βοηθήσει με οποιοδήποτε τρόπο.
ε) Με δεδομένο ότι υπάρχουν χώρες οι οποίες έχουν αντιμετωπίσει τα ζητήματα της έμφυλης βίας πολύ νωρίτερα από εμάς και έχουν διαθέσει σημαντικούς πόρους στα ζητήματα πρόληψης και αντιμετώπισης, ας απευθυνθούμε σε αυτές και ας αναζητήσουμε την τεχνογνωσία τους.
Στις συζητήσεις για το θέμα, ακούω συχνά το ερώτημα «αν οι λύσεις είναι απλές, τότε τι φταίει;». Η απάντηση είναι νομίζω πιο απλή από ότι φαίνεται. Είναι ζήτημα προτεραιοτήτων. Προφανώς και ότι και να κάνει η Πολιτεία, θα υπάρξουν μεμονωμένα περιστατικά που δεν θα μπορούσαν να είχαν αποτραπεί. Το ζητούμενο είναι να θέσουμε ως προτεραιότητα ότι θα κάνουμε τα πάντα για να αποτρέψουμε αυτά που θα μπορούσαν να είχαν αποτραπεί.
