Η ανεδαφική και πολιτικώς επιπόλαια θεώρηση «τώρα θα βελτιώσουμε και τη Ζυρίχη», μάς έφερε στο σήμερα όπου τίποτα πια δεν είναι το ίδιο σε επίπεδο περιουσιακού, εδαφικού αλλά και κλίματος μέσα στην κοινωνία
Είκοσι δύο χρόνια συμπληρώνονται από το ιστορικό πια δημοψήφισμα για λύση του Κυπριακού στη βάση του σχεδίου Ανάν. Η απόσταση θέτει τον καθένα μπροστά στον καθρέφτη, όχι για να αναιρέσει ή να επιβεβαιώσει ο καθένας τον εαυτό του, αλλά για να προσεγγίσει ψύχραιμα πια τα πράγματα.
Ένα βασικό ερώτημα καλούμαστε να απαντήσουμε: Στις 24 Απριλίου του 2004 αυτό που απορρίφθηκε ήταν το σχέδιο Ανάν ή κάτι άλλο; Το ερώτημα αφορά την ηγεσία και όχι τους πολίτες οι οποίοι βρέθηκαν σε ένα κυκεώνα φανατισμού που σκοπίμως προκάλεσε η τότε εξουσία.
Για να απαντήσουμε στο ερώτημα αυτό, θα ήταν χρήσιμο να θυμηθούμε τις συνθήκες μέσα στις οποίες κορυφώθηκαν την εποχή εκείνη οι εξελίξεις:
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
– Ένα χρόνο πριν, στις 23 Απριλίου 2003, άνοιξαν τα οδοφράγματα. Μια κίνηση ανάγκης του καθεστώτος Ντενκτάς υπό την πίεση των μαζικών διαδηλώσεων στα κατεχόμενα αλλά και μια εξέλιξη που υπαγόρευσε η πολιτική του Ταγίπ Ερντογάν ο οποίος έστησε όλο το πολιτικό του αφήγημα στην ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ.
– Θετική ήταν η ανταπόκριση των δύο κοινοτήτων στο άνοιγμα αυτό, γκρεμίζοντας μέσα σε λίγες ώρες το πολυετές αφήγημα του Ραούφ Ντενκτάς ότι αν βρεθούν ξανά μαζί θα σκοτωθούν.
– Την ίδια στιγμή οι Ελληνοκύπριοι που επισκέφθηκαν τα κατεχόμενα διαπίστωναν ιδίοις όμμασι ότι ο χρόνος εκεί σταμάτησε το 1974, ότι ψήγματα μόνο «ανάπτυξης» καταγράφηκαν και ότι αυτοί που ουσιαστικά ζούσαν υπό καθεστώς κατοχής ήταν οι Τουρκοκύπριοι.
– Σε πολιτικό επίπεδο, για πρώτη φορά ενεπλάκησαν όλες οι μεγάλες δυνάμεις σε αυτή την προσπάθεια με τις Ηνωμένες Πολιτείες, διά του Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, να ζητούν συγνώμη για τον τρόπο που μεταχειρίστηκαν την Κύπρο. Η δε ένταξη της χώρας μας στην ΕΕ είχε σφραγιστεί ανεξαρτήτως της επίλυσης του προβλήματος. Για πρώτη φορά στην ιστορία του Κυπριακού, αυτός που βρισκόταν υπό πίεση ήταν η Τουρκία η οποία -όπως ήδη αναφέραμε- αναζητούσε μετά μανίας το φύλλο πορείας για την ένταξη στην ΕΕ.
Δεν υπήρξε ποτέ προηγουμένως ένα τόσο θετικό περιβάλλον για τη λύση του Κυπριακού. Έφτανε μόνο, όσα συζητούσαμε τόσα χρόνια (ως προς τη μορφή της λύσης) να τα εννοούσαμε. Και, όπως αποδείχτηκε, ΔΕΝ τα εννοούσαμε.
– Στο άνοιγμα των οδοφραγμάτων οι τότε κυβερνώντες λειτούργησαν κατά τρόπο φοβικό και προσπάθησαν από την πρώτη στιγμή να παγώσουν την επαφή μεταξύ των δύο κοινοτήτων, δημιουργώντας ενοχικά σύνδρομα σε όσους Ελληνοκύπριους αποφάσισαν να περάσουν στα κατεχόμενα (γελοιότητες περί της αναγνώρισης του ψευδοκράτους με την επίδειξη διαβατηρίου, ακρότητες περί ενίσχυσης τους τουρκικού στρατού κ.ά)
– Η διαπίστωση ότι οι περιουσίες των Ελληνοκυπρίων, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, δεν υπέστησαν την οποιαδήποτε αλλαγή, ουδόλως εκτιμήθηκε και ουδόλως αξιοποιήθηκε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ούτε καν αξιολογήθηκε το γεγονός ότι σε λίγες μέρες στα κατεχόμενα το κυρίαρχο νόμισμα ήταν η κυπριακή λίρα, αποδεικνύοντας τη δυναμική που θα είχε επί της λύσης η ισχυρή οικονομία της Κυπριακής Δημοκρατίας.
– Σε επίπεδο διαπραγματεύσεων, όταν στην τελική φάση της διαπραγμάτευσης στο Μπούργκενστοκ μας ζήτησαν τα Ηνωμένα Έθνη να παραδώσουμε τις αλλαγές που επιθυμούσαμε επί του μέχρι τότε διαμορφωμένου σχεδίου Ανάν, δεν το κάναμε αφού η επίσημη ελληνοκυπριακή πλευρά έπαιζε καθυστέρηση για να φύγει από εκεί με όσα περισσότερα κενά μπορούσε προκειμένου να στήσει την επιχειρηματολογία του «Όχι». Κάπως έτσι χάθηκε και η Καρπασία.
Το 2004 επομένως, αυτό που απορρίφθηκε από την τότε πολιτική ηγεσία, δεν ήταν το σχέδιο Ανάν. Ήταν η ιδέα της ομοσπονδίας η οποία θα έφερνε ξανά στα κέντρα εξουσίας και τους Τουρκοκύπριους, όπως άλλωστε προέβλεπαν και οι συμφωνίες του ’60. Η ανεδαφική και πολιτικώς επιπόλαια θεώρηση «τώρα θα βελτιώσουμε και τη Ζυρίχη», μάς έφερε στο σήμερα όπου τίποτα πια δεν είναι το ίδιο σε επίπεδο περιουσιακού, εδαφικού αλλά και κλίματος μέσα στην κοινωνία.
Τελικά η «second best solution» για το στάτους κβο, είχε αποφασιστεί πολύ νωρίς.
