Πρόεδρε Χριστοδουλίδη, γνωρίζουμε το προφίλ των ηγετών που παίρνουν δύσκολες αποφάσεις. Δεν είστε ένας από αυτούς
«Σε μια στιγμή απόφασης, το καλύτερο που μπορείς να κάνεις είναι το σωστό, το επόμενο καλύτερο είναι το λάθος, και το χειρότερο που μπορείς να κάνεις είναι να μην κάνεις τίποτα»
Θεόδωρος Ρούσβελτ, πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
«Οι στιγμές απαιτούν δύσκολες αποφάσεις με μοναδικό γνώμονα το μακροπρόθεσμο συμφέρον», δήλωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Ν. Χριστοδουλίδης (13/3/2026), αναφερόμενος στη διαχείριση του αφθώδους πυρετού και στις επικείμενες μαζικές θανατώσεις ζώων. Πολύ σωστά. Αυτό που ξεχωρίζει τον καλό κυβερνήτη είναι η ικανότητά του να παίρνει δύσκολες αποφάσεις.
Ποιες αποφάσεις είναι δύσκολες; Ιδού μια πρόχειρη τυπολογία. Πρώτον, αποφάσεις στις οποίες ο ηγέτης καλείται να αποφασίσει μεταξύ κακών εναλλακτικών – η κάθε μία έχει ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις σε σημαντική μερίδα του πληθυσμού. Δεύτερον, αποφάσεις οι οποίες έχουν αρνητικό αντίκτυπο σε υποστηρικτές του, είτε άτομα, είτε ομάδες συμφερόντων. Τρίτον, αποφάσεις οι οποίες αντιστρατεύονται αξίες, πεποιθήσεις και/ή δεσμεύσεις του ηγέτη, αλλά είναι πραγματιστικά απαραίτητες.
Τα πλείστα «ατίθασα» προβλήματα που χειρίζεται ένας ηγέτης απαιτούν αποφάσεις οι οποίες εμπεριέχουν τουλάχιστον ένα στοιχείο (συχνά περισσότερα) από τα παραπάνω είδη. Πάρτε το παράδειγμα της διαχείρισης της πανδημίας του κορονοϊού. Το αν και, κυρίως, πότε, θα οδηγούνταν η οικονομία σε lockdown ήταν η πιο σημαντική απόφαση για έναν ηγέτη. Μελέτες έδειξαν ότι αργοπορία έστω και λίγων ημερών οδηγούσε σε εκθετική εξάπλωση του ιού. Επίσημη έρευνα στο Ηνωμένο Βασίλειο, λ.χ., έδειξε ότι η καθυστέρηση του τότε πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον να πάρει την απόφαση για lockdown για μια εβδομάδα, οδήγησε σε 23000 επιπρόσθετους θανάτους. Η απόφαση για lockdown είναι δύσκολη γιατί οδηγεί την οικονομία σε ύφεση (με ότι αυτό συνεπάγεται για τις επιχειρήσεις), επιδεινώνει κοινωνικά προβλήματα, και αντιστρατεύεται τη νεωτερική αντίληψη για την ελευθερία του ατόμου. Παρόμοιες δύσκολες αποφάσεις είναι αυτές που αφορούν στη διαχείριση του μεταναστευτικού και, παλαιότερα, η απόφαση για το Μνημόνιο μετά την τραπεζική χρεοκοπία.
Κοινό στοιχείο των δύσκολων αποφάσεων είναι το μεγάλο πολιτικό κόστος για τον ηγέτη. Πρέπει να διαθέτει ψυχική αντοχή, ανθεκτική πολιτική κράση, εκλεπτυσμένη ευθυκρισία, και υψηλό πολιτικό κεφάλαιο για να λάβει δύσκολές αποφάσεις. Οι πλείστοι το αποφεύγουν. Συνήθως σκέφτονται πολιτικάντικα – με όρους άμεσου κόστους-οφέλους – αναβάλλοντας όσο μπορούν τη λήψη δύσκολων αποφάσεων. Είναι οι πολιτικοί της διεκπεραίωσης, με το μάτι στραμμένο στις επόμενες εκλογές, όχι statesmen που νοιάζονται για το μακροχρόνιο κοινό καλό.
Αν αποφεύγεις να πάρεις δύσκολες αποφάσεις, μιλάς για δύσκολες αποφάσεις, ακριβώς όπως κάνει ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης. Η ρητορική μεταμφιέζει την πραγματικότητα. Διαθέτουμε αρκετά δείγματα γραφής της αναποφασιστικότητάς του.
Όταν τον Αύγουστο 2023 σημειώθηκαν σοβαρά επεισόδια στη Χλώρακα και αργότερα στη Λεμεσό με επίκεντρο το μεταναστευτικό, ο Πρόεδρος ενήργησε ως σχολιαστής-παρατηρητής, όχι ως λήπτης αποφάσεων (ως executive). Καταδίκασε τη βία, συγκάλεσε συσκέψεις και ζήτησε καλύτερη αστυνόμευση. Ένα πράγμα δεν έκανε: να αναγνωρίσει την ανεπάρκεια της Αστυνομίας και να προχωρήσει σε αντικατάσταση του Αρχηγού της.
Μετά τη φονική πυρκαγιά στην ορεινή Λεμεσό πέρυσι δεν θέλησε να μάθει για την (αν)αποτελεσματικότητα της κρατική διαχείρισης από ανεξάρτητη έρευνα, η οποία, πιθανότατα, θα εντόπιζε διοικητικές και πολιτικές ευθύνες (όπως το πόρισμα της Βουλής). Αν το έπραττε, θα αναγκαζόταν να απομακρύνει πρωτοκλασάτους υπουργός, γεγονός πολιτικά επιζήμιο.
Και, φυσικά, ένα ακόμη δείγμα αναποφασιστικότητας είναι η παραμονή της κ. Μαρίας Παναγιώτου στη θέση της υπουργού Γεωργίας, παρά τις καταφανείς πολιτικές ευθύνες που έχει για την κακή διαχείριση της περυσινής πυρκαγιάς, του υδατικού και, τώρα, του αφθώδους πυρετού. Ο κ. Χριστοδουλίδης δυσκολεύεται να αποπέμψει την υπουργό, η οποία είναι φίλη της συζύγου του και στέλεχος κόμματος που τον στηρίζει.
Ο κ. Χριστοδουλίδης θα ήθελε να τον αντιμετωπίζουμε (και, υποθέτω, να τον θυμόμαστε) ως έναν στιβαρό λήπτη αποφάσεων, έναν αποφασιστικό executive, για το κοινό καλό. Μου θυμίζει τον Νταν Κουέϊλ, γερουσιαστή των ΗΠΑ και ρεπουμπλικάνο υποψήφιο για την αντι-προεδρία στις προεδρικές εκλογές του 1988. Ο Κουέϊλ είχε αμετροεπώς συγκρίνει τον εαυτό του με τον Πρόεδρο Κένεντι. Μια ειρωνική ατάκα στου συνομιλητή του, Δημοκρατικού ανθυποψηφίου Λόιντ Μπέντσεν, σε σχετική τηλεμαχία, ήταν αρκετή για να φανεί η γύμνια του Κουέϊλ: “Senator, I served with Jack Kennedy, I knew Jack Kennedy, Jack Kennedy was a friend of mine. Senator, you are no Jack Kennedy.”
Πρόεδρε Χριστοδουλίδη, γνωρίζουμε το προφίλ των ηγετών που παίρνουν δύσκολες αποφάσεις. Δεν είστε ένας από αυτούς.
