ALPHA της Κυριακής

Δεν είναι ότι οι άνθρωποι βλέπουν ψευδαισθήσεις. Είναι ότι τις αποδέχονται ως πραγματικότητα όταν δεν υπάρχει χρόνος — ή διάθεση — για αμφισβήτηση

Υπάρχουν στιγμές που μια κοινωνία δεν δοκιμάζεται από την αλήθεια — αλλά από την ανάγκη της να πιστέψει σε αυτήν.

Η υπόθεση της «Σάντης», που για εβδομάδες κυριαρχεί στη δημόσια σφαίρα, δεν είναι απλώς ένα ακόμη επεισόδιο έντασης. Είναι ένας καθρέφτης. Και μέσα του δεν βλέπουμε μόνο εκείνη. Βλέπουμε τους τα Μέσα ενημέρωσης, την Δικαιοσύνη, την Αστυνομία — και τελικά, τον ίδιο τον εαυτό μας.

Μια ιστορία βαριά. Καταγγελίες που αγγίζουν τα πιο σκοτεινά ένστικτα: κακοποίηση, εκμετάλλευση, διαπλοκή, εξουσία. Μια αφήγηση που ενεργοποίησε —δικαίως— το πιο ευαίσθητο αντανακλαστικό: την ανάγκη προστασίας των θυμάτων.

Και αυτό πρέπει να παραμείνει αδιαπραγμάτευτο: κάθε καταγγελία οφείλει να αντιμετωπίζεται με σοβαρότητα, χωρίς απαξίωση και χωρίς προκατάληψη.

Σύμφωνα με την ανακριτική έρευνα της Αστυνομίας:

1.  Η Σάντη έχει ένα παιδί και όχι τρία, είναι έφηβος και ο πατέρας δεν είναι ο πρώην δικαστής (πληροφορίες από την οικογένειά της)

2.  2021 – 2023 η φυγή στην Γερμανία σε ξενώνα γυναικών δεν έχει τεκμηριωθεί. Κοινωνικές Ασφαλίσεις και ΓΕΣΥ δείχνουν ότι η Σάντη ήταν Κύπρο

3.   Το 2023 η Σάντη δεν δούλευε στο Προεδρικό αλλά πωλήτρια σε κατάστημα 

4.  Ο πατέρας της είχε χάσει τη ζωή του όταν αυτή ήταν 25 ετών, αλλά όχι με τον τρόπο ή τους λόγους που περιγράφει η ίδια

5.   Η φωτογραφία με τα μετρητά που παρουσίασε στους δημοσιογράφους βρέθηκε στο διαδίκτυο

6.   Η φωτογραφία τoυ φερόμενου μαχαιρώματος βρέθηκε επίσης στο διαδίκτυο

7.  Στα δύο κινητά της Σάντης βρέθηκαν εφαρμογές που έχουν την δυνατότητα παραγωγής FAKE μηνυμάτων

Τα πιο πάνω αφορούν την ανακριτική έρευνα της Αστυνομίας, όμως, εξίσου αδιαπραγμάτευτη είναι και η ανάγκη για τεκμηρίωση. Καθώς η έρευνα προχωρά, προκύπτουν κενά, αντιφάσεις και στοιχεία που δεν επιβεβαιώνουν —τουλάχιστον πλήρως— το αρχικό αφήγημα. Όχι απαραίτητα για να το ακυρώσουν ολοκληρωτικά, αλλά σίγουρα για να το θέσουν υπό αυστηρό έλεγχο.

Και εκεί ακριβώς αρχίζει το πραγματικό ζήτημα. Δεν είναι μόνο τι ειπώθηκε. Είναι το πώς έγινε πιστευτό.

Ο Ιούδας Ισκαριώτης δεν πρόδωσε με βία — πρόδωσε με ένα φιλί. Με μια πράξη που έμοιαζε οικεία, σχεδόν αθώα. Έτσι λειτουργούν και τα πιο ισχυρά αφηγήματα: δεν επιβάλλονται, διεισδύουν. Το βιβλίο, περιγράφει ακριβώς αυτή τη λεπτή μετατόπιση: όταν η πειστικότητα υπερβαίνει την αλήθεια και το συναίσθημα προηγείται της κρίσης. Και τότε η κοινωνία (μας) δεν εξαπατάται απλώς — συμμετέχει.

Η σκέψη του Πλάτωνα στην Αλληγορία του Σπηλαίου μοιάζει σχεδόν επίκαιρη: δεν είναι ότι οι άνθρωποι βλέπουν ψευδαισθήσεις. Είναι ότι τις αποδέχονται ως πραγματικότητα όταν δεν υπάρχει χρόνος — ή διάθεση — για αμφισβήτηση.

Στη σύγχρονη εκδοχή, οι σκιές δεν προβάλλονται σε τοίχους. Προβάλλονται σε οθόνες… τηλεοπτικές ή κινητών τηλεφώνων. Και η ταχύτητα με την οποία υιοθετούνται είναι εντυπωσιακή — αλλά και επικίνδυνη. Το πιο ανησυχητικό δεν είναι αν μια ιστορία αποδειχθεί μερικώς ή ολικώς ανακριβής.

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι:

• τα φίλτρα λειτούργησαν καθυστερημένα

• η επιβεβαίωση ήρθε μετά την αναπαραγωγή

• η αμφιβολία θεωρήθηκε σχεδόν ενοχική στάση

Και κάπου εκεί, η ισορροπία χάθηκε.

Σε ένα περιβάλλον ήδη φορτισμένο από υποθέσεις όπως Al Jazeera Files, Video Gate – Προεδρικό, Golden Vizas, Offshores και Pandora Papers, κατάρρευση τραπεζών – κούρεμα. Κτλ. και τις διαρκείς συζητήσεις για θεσμική αξιοπιστία, η κοινωνία φαίνεται να κινείται ανάμεσα σε δύο άκρα: είτε να μην πιστεύει τίποτα — είτε να πιστεύει τα πάντα.

Αποτέλεσμα; Κύπρος… η Κολομβία της Μεσογείου! Θα μπορούσε να ήταν και η νέα καμπάνια του Υφυπουργείου Τουρισμού!   Η όλη ιστορία εξελίσσεται επικίνδυνα.

Γιατί στο ενδιάμεσο, εκεί όπου πρέπει να λειτουργεί η κρίση, δημιουργείται ένα κενό. Και αυτό το κενό δεν είναι ουδέτερο — γεμίζει είτε με φόβο είτε με ευκολία. Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μια υπόθεση.

Είναι η ικανότητα του συστήματος να αντέχει την πίεση χωρίς να χάνει τη μεθοδολογία του.

Γιατί όταν η κοινωνία μπερδεύει την ευαισθησία με την απουσία ελέγχου, τότε το κόστος δεν είναι μόνο θεσμικό. Είναι βαθιά ανθρώπινο.

Πλήττονται:

• οι θεσμοί, όταν φαίνονται ευάλωτοι

• οι πολίτες, όταν δεν ξέρουν τι να πιστέψουν

• και κυρίως, τα πραγματικά θύματα, όταν η αλήθεια τους κινδυνεύει να χαθεί μέσα στον θόρυβο

Ίσως τελικά το ερώτημα δεν είναι αν μια ιστορία παραπλάνησε.

Αλλά αν υπήρχε η απαραίτητη αντίσταση για να ελεγχθεί εγκαίρως.

Και αν θέλουμε να βγούμε από το σπήλαιο, το πρώτο βήμα δεν είναι να καταδικάσουμε τις σκιές — αλλά να αμφισβητήσουμε το φως που τις δημιουργεί!

Θέλουμε να βγούμε από το σπήλαιο;