ALPHA της Κυριακής

Όχι επειδή ζούμε ακριβώς μέσα στην Idiocracy, αλλά επειδή όλο και συχνότερα κινούμαστε μέσα στη δική της λογική

Η Idiocracy είναι από εκείνες τις ταινίες που παρουσιάζονται ως κωμωδίες, αλλά σε δεύτερη ανάγνωση αποτελούν δυσάρεστη προφητεία. Η υπόθεσή της είναι απλή, σχεδόν γελοία στην αφετηρία της. Το 2005, ο Τζο Μπάουερς, ένας συνηθισμένος άνθρωπος, επιλέγεται για ένα πείραμα χειμερίας νάρκης. Μια αλληλουχία τραγελαφικών γεγονότων οδηγεί στην εγκατάλειψη του προγράμματος και ο Τζο ξυπνά πεντακόσια χρόνια αργότερα. Ο κόσμος που βρίσκει μπροστά του δεν είναι ένα τεχνολογικά θαυμαστό μέλλον, αλλά ένα τοπίο παρακμής. Η κοινωνία έχει βυθιστεί στη γενικευμένη αποβλάκωση. Η γλώσσα έχει ξεχαρβαλωθεί, η χυδαιότητα έχει γίνει καθημερινός πολιτισμός, η κατανάλωση έχει καταπιεί κάθε έννοια μέτρου και η πολιτική μοιάζει περισσότερο με τσίρκο παρά με οτιδήποτε άλλο. Σε αυτό τον κόσμο, ο Τζο δεν είναι ιδιοφυΐα. Ξεχωρίζει απλώς επειδή είναι ο μόνος που έχει απομείνει στοιχειωδώς λογικός. 

Γι’ αυτό η ταινία παραμένει τόσο ενοχλητική. Στην αρχή γελάς, αλλά κάποια στιγμή αναγνωρίζεις μέσα της τον κόσμο γύρω σου. Κι αν σκεφτεί κανείς σήμερα την πολιτική σκηνή της Κύπρου, δύσκολα θα αποφύγει τον παραλληλισμό. Όχι επειδή ζούμε ακριβώς μέσα στην Idiocracy, αλλά επειδή όλο και συχνότερα κινούμαστε μέσα στη δική της λογική.  

Η πηκτή βλακεία δεν κρύβεται πια. Κυκλοφορεί με αλαζονεία. Η αγένεια δεν θεωρείται μειονέκτημα, αλλά απόδειξη αυθεντικότητας. Ο εκβαρβαρισμός πλασάρεται ως αντισυστημικό θάρρος. Το χαζολόγημα δεν είναι παραφωνία του δημόσιου βίου, αλλά σχεδόν προϋπόθεση συμμετοχής σε αυτόν. Όποιος φωνάζει πιο πολύ, όποιος προκαλεί περισσότερο, όποιος εκστομίζει τη μεγαλύτερη ανοησία με ορμητική αυτοπεποίθηση, αποκτά πλεονέκτημα. Η σοβαρότητα αντιμετωπίζεται ως αδυναμία. Η γνώση ως ελιτισμός. Η στοιχειώδης ευπρέπεια ως ψεύτικη. 

Στην Idiocracy ο πρόεδρος είναι μια καρικατούρα εξουσίας, θορυβώδης, επιθετικός, θεαματικός και πλήρως ακατάλληλος. Κι όμως κυβερνά, επειδή εκφράζει τέλεια την κοινωνία που τον ανέδειξε. Αυτό είναι ίσως το πιο πικρό μάθημα της ταινίας. Οι γελοίες ηγεσίες δεν πέφτουν από τον ουρανό. Τις γεννούν κοινωνίες που έχουν μάθει να επιβραβεύουν το θέαμα αντί τη σκέψη και την πρόκληση αντί την ευθύνη. 

Κάτι τέτοιο διακρίνεται πλέον και στην Κύπρο. Πρόσωπα χωρίς βάθος, χωρίς σοβαρότητα, χωρίς στοιχειώδη παιδεία, εμφανίζονται ως πολιτικά φαινόμενα επειδή ξέρουν να παίζουν το παιχνίδι της ατάκας, της χυδαιολογίας και της εύκολης οργής. Και γύρω τους συγκροτούνται ορδές πρόθυμων βλακών, όχι επειδή περιμένουν λύσεις, αλλά επειδή αναζητούν επιβεβαίωση των πιο βασικών ενστίκτων τους. 

Το πιο ανησυχητικό δεν είναι ότι υπάρχουν τέτοια πρόσωπα. Πάντοτε υπήρχαν. Το ανησυχητικό είναι ότι σήμερα ετοιμάζονται να μπουν στη Βουλή. Αυτοί θα ψηφίσουν τα επόμενα νομοθετήματα μας, αυτοί θα κληθούν να διαχειριστούν την επόμενη μεγάλη κρίση. 

Πώς τελειώνει η Idiocracy; Τελειώνει με μια μικρή επιστροφή της λογικής, με έναν άνθρωπο που δεν είναι ιδιοφυΐα, αλλά απλώς φυσιολογικός, να βάζει ξανά τα στοιχειώδη στη θέση τους. Ίσως εκεί να βρίσκεται και η τελευταία μας ελπίδα. Όχι σε κάποιο θαύμα, αλλά στην επίμονη υπεράσπιση του αυτονόητου, πριν το αυτονόητο καταστεί το πιο παράξενο πράγμα στην κυπριακή δημόσια ζωή.