ALPHA της Κυριακής

Κανένα ζήτημα, και κυρίως κανένας πόλεμος και κανένας λαός υπόδουλος σε αυταρχικά καθεστώτα δεν μπορεί να προσλαμβάνεται με όρους άσπρο-μαύρο, υπάρχει πάντα το γκρίζο

Για τον υποφαινόμενο, αυτή η Κυριακή είναι αλλιώτικη απ’ τις άλλες. Αναλογιζόμενος ποιο θα ήταν το κείμενό μου αυτή τη βδομάδα, κατέληξα σε ένα παλιό γνώριμο, τον «Χοσέιν». Διακεκριμένος πλέον ακαδημαϊκός, ο «Χοσέιν» κατάγεται από το Ιράν, από το οποίο έχει μεταναστεύσει στην Ευρώπη, όπου διαμένει χοντρά-χοντρά εδώ και μια εικοσαετία. Η σκέψη μου είχε πάει σε αυτόν από τη μέρα που ο Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να επιτεθεί μαζί με το Ισραήλ στο Ιράν. Ήθελα να του πάρω συνέντευξη για να μάθω από έναν Ιρανό πως βλέπει την κατάσταση στη χώρα του, μακριά από το θόρυβο συζητήσεων εκ του ασφαλούς και εκ του μακρόθεν.

Η επίθεση, όπως και κάθε μεγάλο διεθνές γεγονός αναζωπύρωσε ως είθισται τις ψυχροπολεμικού τύπου συζητήσεις μεταξύ αριστεράς και δεξιάς που δυστυχώς πάντοτε επικρατούν της στη δημόσια σφαίρα. Δυστυχώς, γιατί πάντοτε καταλήγουν να παράγου περισσότερο θόρυβο παρά ουσία. Δυστυχώς, γιατί σε αυτές τις συζητήσεις, το θύμα δεν είναι μόνο η αλήθεια, αλλά οι ίδιοι άνθρωποι που βρίσκονται στο επίκεντρο της λαίλαπας, γιατί εντέλει είναι οι τελευταίοι που μπαίνουν στο κάδρο. Δυστυχώς, γιατί ποτέ η συζήτηση δεν οδηγεί τη Δύση στο μάθημα που έπρεπε να πάρει από τα προηγούμενα παθήματά της: Ιράκ, Αφγανιστάν, Συρία, Λιβύη και σήμερα Ιράν.

Κοινά τους χαρακτηριστικά η ποδηγέτηση των λαών αυτών των χωρών από δικτατορικά, τυραννικά καθεστώτα και οι αποτυχημένες προσπάθειες έξωθεν επεμβάσεων, για να επιβάλουν είτε την παραμονή τους στην εξουσία, είτε την βίαιη «εκθρόνιση» τους. Το αποτέλεσμα και σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, ήταν να χυθούν ποτάμια από αίμα και οι χώρες να καταστραφούν, να διχοτομηθούν, να αποσταθεροποιηθούν και να αποσταθεροποιήσουν ποικιλοτρόπως την περιοχή και όχι μόνο.

Οι δυτικές κοινωνίες, εγκλωβισμένες στα μίση και τα πάθη του ψυχρού πολέμου, έχουν αποτύχει πλήρως να αποφύγουν την οπαδική προσέγγιση των πραγμάτων, έκαστη πλευρά του πολιτικού φάσματος παραμένοντας καλουπωμένη στα ίδια αφηγήματα με τα οποία «ανδρώθηκε», αδυνατώντας να αντιληφθεί ότι ο πλανήτης σήμερα είναι πολύ διαφορετικός από ότι πριν 40 χρόνια. Η δημόσια συζήτηση περιορίζεται σε επίπεδα κερκίδας, υπέρ ή κατά της μιας ή της άλλης πλευράς, με επιχειρήματα που στον πυρήνα τους αντιλαμβάνονται το ζήτημα με όρους άσπρο-μαύρο.

Για γκρίζο ούτε συζήτηση. Αν είσαι κατά ενός παράνομου πολέμου, είσαι υπέρ των μουλάδων. Αν είσαι κατά του καθεστώτος, είσαι υπέρ του πολέμου και των γενοκτόνων. Η μονοδιάστατη αντίληψη τόσο περίπλοκων θεμάτων, αποκλείει το πάντρεμα της εναντίωσης και σε αυταρχικά καθεστώτα, και σε παράνομες επιθέσεις σε τρίτα κράτη. Δυσκολευόμενοι να αντιληφθούν ότι η παγκόσμια σκηνή δεν καθορίζεται με ποδοσφαιρικούς όρους, αδυνατούν να συλλάβουν οι μεν ότι οι συνεχείς πόλεμοι έχουν αλυσιδωτές επιπτώσεις με ανυπολόγιστο κόστος σε ανθρώπινες ζωές και αποσταθεροποίηση της περιοχής και της παγκόσμιας οικονομίας και οι δε ότι η αντίθεση στον πόλεμο δεν σημαίνει αυτόματα και υπεράσπιση ενός αδίστακτου δικτατορικού καθεστώτος. Όλοι μαζί, αδυνατούν να ξεφύγουν από την υπεραπλουστευμένη λογική που περιορίζει τη συζήτηση σε πόλεμος ή δικτατορία.

Μακριά από βομβαρδισμούς, σφαίρες, καταστροφή, θάνατο και ανελευθερία, δε μπορούν να μπουν στη θέση του «Χοσέιν», παρά μόνο να φορέσουν τη φανέλα της ομάδας τους. Του «Χοσέιν» που ενδιαφέρθηκε να μιλήσει σε ένα μέσο ενημέρωσης που εκδίδεται σε γλώσσα που δεν γνωρίζει, για την κατάσταση που διέρχεται η πατρίδα του, αλλά με ψευδώνυμο γιατί φοβάται μην πει τα λάθος πράγματα που θα φέρουν σε κίνδυνο την ασφάλεια της οικογένειάς του που παραμένει εκεί. Αλλά τελικά δεν μίλησε. Εδώ και τέσσερεις μέρες έχει να ακούσει νέα από τη μητέρα του. Δεν γνωρίζει ούτε αν βρίσκεται κάτω από συντρίμμια λόγω βομβαρδισμού, ούτε αν είναι κλειδωμένη σε ένα καθεστωτικό κελί. Φυσιολογικά ο «Χοσέιν» δεν ήταν σε θέση να μας πει τι φοβάται περισσότερο: το καθεστώς, τις βόμβες, το ενδεχόμενο εμφυλίου, το ενδεχόμενο να αναδειχθεί ένα νέο αυταρχικό καθεστώς ή να μείνουν στη θέση τους, αλλά ακόμη πιο σκληροί οι Αγιατολάχ;