#zoomout
Τώρα που άρχισε να καταλαγιάζει σιγά – σιγά ο θόρυβος γύρω από το γνωστό δείπνο, είναι καιρός να ασχοληθούμε σοβαρά με αυτό, το οποίο ήταν από την αρχή η ουσία του ζητήματος. Τη σχέση μεταξύ πολιτικής και πολιτικών με τους ιδιοκτήτες των ΜΜΕ. Την ανεξαρτησία των μεν από τους δε. Τη διαφάνεια γύρω από το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ΜΜΕ. Την πολυφωνία.
Αφετηρία κάθε συζήτησης γύρω από το θέμα, πρέπει νομίζω να είναι η αναγνώριση του ρόλου που διαδραματίζουν τα ΜΜΕ στις σύγχρονες Δημοκρατίες. Διαμορφώνουν την κοινή γνώμη και καθορίζουν την ατζέντα, με ότι αυτό συνεπάγεται για το πολιτικό σύστημα και την πολιτική γενικότερα. Την ίδια στιγμή όμως επενεργούν και επηρεάζουν το δικαίωμα του κάθε ατόμου ξεχωριστά στην πληροφόρηση και στην ενημέρωση, ζήτημα θεμελιώδες που αφορά την ίδια την πεμπτουσία της Δημοκρατίας.
Για να έχει νόημα το δικαίωμα στην ενημέρωση και στην πληροφόρηση, πρέπει το άτομο να μπορεί να αξιολογήσει και να φιλτράρει το περιεχόμενό τους. Συζητάμε για το αυτονόητο. Το δικαίωμα δηλαδή να γνωρίζουμε ότι ο εκδότης μίας εφημερίδας ή ο ιδιοκτήτης ενός site που δημοσιεύει μία είδηση η οποία αφορά ένα πολιτικό πρόσωπο ή πολιτικό του αντίπαλο, είναι συγγενής, φίλος ή συνεργάτης του συγκεκριμένου πολιτικού προσώπου. Ακόμη πιο έντονη είναι η ανάγκη αυτή σε περίοδο εκλογών και δημοσκοπήσεων που διενεργούνται για λογαριασμό εφημερίδων ή άλλων μέσων. Προσωπικά, δυσκολεύομαι εδώ και χρόνια να κατανοήσω πως ενώ σε πολλά επαγγέλματα η σύγκρουση συμφέροντος -πολύ σωστά- ρυθμίζεται με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, στην περίπτωση των εκδοτών φαίνεται να παραμένει στο απυρόβλητο. Και αυτό, ενώ όλοι αναγνωρίζουμε την δύναμη που έχουν τα ΜΜΕ στη διαμόρφωση της γνώμης, ατομικής και κοινής.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η πικρία είναι σπατάλη ενέργειας
Ο κάθε άνθρωπος για να μπορεί να διαμορφώνει ελεύθερα γνώμη, πρέπει ελεύθερα να γνωρίζει. Ανά πάσα στιγμή πρέπει να μπορεί ο κάθε ένας και η κάθε μία από εμάς να ανατρέχει σε ένα επίσημο μητρώο εύκολα διαθέσιμο και προσβάσιμο, και να πληροφορούμαστε το φυσικό άτομο στο οποίο ανήκει τελικά το κάθε μέσο, τον τελικό δικαιούχο δηλαδή. Και με κάθε αλλαγή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος, πρέπει να υπάρχει υποχρέωση ανάλογης, άμεσης ενημέρωσης του μητρώου. Αυτό είναι το πρώτο βήμα. Υπάρχουν και άλλα που έχουν να κάνουν με τον έλεγχο που πρέπει να ασκούν οι ρυθμιστικές αρχές, αλλά ας ξεκινήσουμε από τα βασικά.
Συναφές με το ιδιοκτησιακό καθεστώς είναι και το ζήτημα της συγκέντρωσης των ΜΜΕ. Και πάλι, ενώ για κάθε άλλη επιχείρηση υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες σε σχέση με την εξαγορά και την συγκέντρωση, στην βιομηχανία των ΜΜΕ αυτό δεν απασχολεί. Ας αναλογιστούμε πόσο επικίνδυνο είναι για την ίδια τη Δημοκρατία να μπορεί ένας ιδιώτης από μόνος του να καθορίζει και να ελέγχει τι ακούμε και τι διαβάζουμε.
Οι πιο πάνω ανησυχίες και πολλές άλλες, δεν είναι ανησυχίες μόνο κάποιων από εμάς. Από τον περασμένο Αύγουστο βρίσκεται σε άμεση εφαρμογή σχετικός ευρωπαϊκός κανονισμός, γνωστός με την ονομασία EMFA, οι πρόνοιες του οποίου στην πράξη δεν εφαρμόζονται στην Κύπρο. Διεθνείς ανεξάρτητοι οργανισμοί έχουν κατατάξει την Κύπρο σε θέσεις που δεν είναι τιμητικές σε σχέση με το θέμα, ενώ το ζήτημα έχει απασχολήσει και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις εκθέσεις της για το κράτος δικαίου.
Η πυξίδα κάθε ρύθμισης πρέπει να είναι ότι το κάθε ΜΜΕ «δανείζεται» ένα βήμα που αποτελεί δημόσιο αγαθό και οφείλει, έχει υποχρέωση να υπηρετεί την αντικειμενική και ανεξάρτητη ενημέρωση του κοινού. Η ρύθμιση του θέματος θα εξυπηρετήσει όχι μόνο τους πολίτες αλλά και τους ίδιους τους δημοσιογράφους. Σε μια εποχή όπου διεθνώς το μεγάλο στοίχημα είναι η αναζήτηση της αλήθειας μέσα στη θολούρα που περιβάλλει τα πάντα, διακυβεύεται σοβαρά η αξιοπιστία του ίδιου του επαγγέλματος. Επειδή όπως πολύ καλά γνωρίζουμε, σημασία έχει όχι μόνο να γράφεται και να λέγεται η αλήθεια αλλά και το τι πιστεύει η κοινή γνώμη ότι είναι η αλήθεια. Η τροπή που φαίνεται να παίρνουν τα πράγματα, πέραν από υπονομευτική για τη Δημοκρατία, είναι θλιβερή για τους δημοσιογράφους και την ίδια τη δημοσιογραφία.
Αλλά και οι ίδιοι οι πολιτικοί θα έπρεπε να επιδιώκουν τη ρύθμιση του θέματος. Σήμερα που η σοβαρότητα και η αξιοπιστία της πολιτικής δοκιμάζονται σκληρά, η διαφάνεια μόνο οφέλη μπορεί να έχει. Όταν η κοινή γνώμη προσεγγίζει την είδηση με δυσπιστία ή την δημοσιογραφική ανάλυση με καχυποψία, οι πολιτικοί δεν επωφελούνται, πλήττονται. Και δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος από τον οποίο δύσκολα μπορεί κανείς να δραπετεύσει.
