Ο πόλεμος αλλάζει συσχετισμούς και ρόλους στην περιοχή – Οι δυνατότητες και τα υψηλά ρίσκα για Κύπρο-Ελλάδα
Ουδείς γνωρίζει πως θα εξελιχθεί και που τελικά θα καταλήξει αυτός ο πόλεμος. Ειδικά όταν οι πρωταγωνιστές του, Τραμπ, Νετανιάχου και Ιρανοί μουλάδες, κινούνται εκτός λογικής, με ακραίες και απρόβλεπτες συμπεριφορές. Το σίγουρο ωστόσο είναι ένα: Στις πρώτες αυτές μέρες του πολέμου, έχουν ήδη αλλάξει πολλά στον κόσμο και, ειδικά, στην περιοχή μας.
Ξεκινώντας από τα δικά μας, πέραν των προφανών κινήσεων εντυπωσιασμού στις οποίες ενεπλάκησαν όλοι, η επίθεση στην Κύπρο αποτέλεσε την αφορμή εκδήλωσης μιας -σε νηπιακό ακόμα στάδιο- ευρωπαϊκής συμμαχίας, όπως την οραματίζονται όλοι όσοι βλέπουν την ανάγκη σταδιακού απογαλακτισμού της Ευρώπης από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η συμμετοχή πέντε συνολικά ευρωπαϊκών κρατών στην επιχείρηση προστασίας της Κύπρου, με την ταυτόχρονη τήρηση αποστάσεων από τον πόλεμο Τραμπ-Νετανιάχου, θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο αποφασιστικό βήμα προς την κατεύθυνση της κοινής εξωτερικής πολιτικής και άμυνας της ΕΕ. Κάτι που ξεκίνησε με το εξοπλιστικό πρόγραμμα Safe. Την ίδια στιγμή, η Γαλλία δείχνει διάθεση να ηγηθεί αυτής της εκστρατείας, αφήνοντας σε δεύτερο ρόλο τη Γερμανία. Όπως κι αν εξελιχθούν τα πράγματα, η περίπτωση της Κύπρου και η στρατιωτική στήριξη που έλαβε, δεν μπορεί παρά να αποτελεί προηγούμενο, καθιστώντας τη διακήρυξη «κάθε επίθεση κατά της Κύπρου αποτελεί επίθεση κατά της Ευρώπης» βασική πολιτική της ΕΕ για όλα τα κράτη-μέλη της. Και αυτό έμπρακτα και όχι στη βάση διακηρύξεων. Την ίδια στιγμή οι Ευρωπαίοι δείχνουν να αντιλαμβάνονται ότι οφείλουν να δώσουν πολύ μεγαλύτερη προσοχή στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου την οποία για δεκαετίες είχαν αγνοήσει.
Σημαντικές γεωστρατηγικές αλλαγές όμως έχουμε και στο μέτωπο Ελλάδας-Τουρκίας. Οι γνωστές σχοινοβασίες της Άγκυρας, την κατέστησαν αναξιόπιστη σύμμαχο και της αφαίρεσαν σχεδόν με χειρουργικό τρόπο τον πρωταγωνιστικό ρόλο που είχε στην περιοχή. Είναι χαρακτηριστικές οι αντιφατικές τοποθετήσεις του Ταγίπ Ερντογάν ο οποίος από τη μια καταδικάζει την επίθεση του Ισραήλ (και όχι των ΗΠΑ) στο Ιράν και από την άλλη προειδοποιεί την Τεχεράνη για τους πυραύλους που έφθασαν στον εναέριο χώρο της χώρας του. Είναι γι’ αυτό που στην ευρύτερη αναδιάταξη στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή, η Τουρκία έμεινε εκτός. Αντιθέτως, η Ελλάδα δείχνει να αναλαμβάνει (μάλλον να της ανατίθεται) ένα πολύ πιο ουσιαστικό ρόλο, πάντα στο πλαίσιο των Αμερικανο-Νατοϊκών σχεδιασμών. Κάπως έτσι αντέδρασε άμεσα στην απειλή που δέχθηκε η Κύπρος αποστέλλοντας την πιο ισχυρή στρατιωτική δύναμη που έστειλε ποτέ στο νησί. Χωρίς καμία αντίδραση και ανοίγοντας το δρόμο και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Την ίδια στιγμή δεν πρέπει να περνά απαρατήρητη η μεταφορά συστοιχίας «Πάτριοτ» στην Κάρπαθο για προστασία της αμερικανικής βάσης στη Σούδα, ακουμπώντας όμως το μαλακό υπογάστριο της Τουρκίας. Το δε πιο θεαματικό είναι η έκκληση της Βουλγαρίας προς την Ελλάδα να της προσφέρει αεράμυνα. Με μια δεύτερη συστοιχία «Πάτριοτ» να μεταφέρεται στα Ελληνο-Βουλγαρικά σύνορα. Όλα αυτά, σε άλλες εποχές, θεωρούνταν αδιανόητα, ενώ η παραμικρή κίνηση της Ελλάδας αντιμετώπιζε τις ακραίες απειλές της Τουρκίας.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η μεγάλη λοιπόν εικόνα εμφανίζει μιαν Ελλάδα με ισχυρή παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο, με ηγετικό ρόλο έναντι των χωρών που ακολούθησαν και μια Ελλάδα η οποία διαμορφώνει ανεμπόδιστα νέο στρατηγικό σχεδιασμό των ενόπλων της δυνάμεων. Όλα αυτά, εκτός του ότι αναδεικνύουν τις ενισχυμένες πλέον στρατιωτικές δυνατότητες της Ελλάδας, καθιστούν τη χώρα σημείο αναφοράς στην περιοχή.
Διατυπώνεται και η αντίθετη άποψη ότι οι συγκεκριμένες εξελίξεις επέτρεψαν στην Τουρκία να στείλει και τα δικά της F-16 στα κατεχόμενα. Ασφαλώς και δεν μπορεί κανείς να παραβλέψει ή να υποτιμήσει την εξέλιξη αυτή. Μια εξέλιξη όμως που υπαγορεύτηκε περισσότερο από την ανάγκη της Τουρκίας να δηλώσει -έστω και καθυστερημένα- την ελάχιστη παρουσία και από την ανάγκη του Ερντογάν να απαντήσει στην έντονη κριτική που δέχθηκε από την αντιπολίτευση. Είναι όμως ίσως η πρώτη φορά που σε τέτοιου είδους ζητήματα η Τουρκία ακολουθεί την Ελλάδα και δεν συμβαίνει το αντίθετο, όπως συνέβαινε δεκαετίες τώρα. Σημασία έχει στο τέλος να αποκλιμακωθεί η κρίση και να αποχωρήσουν όλες οι δυνάμεις από το νησί. Θα ήταν επικίνδυνο Ελλάδα και Τουρκία να εισέλθουν σε μια διελκυστίνδα εξοπλισμών στο έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ο χάρτης της περιοχής μας ξαναγράφεται. Και όπως σε όλες τις κρίσιμες περιόδους της ανθρώπινης Ιστορίας, αυτός ο επανασχεδιασμός περιέχει ρίσκα -ενίοτε και επικίνδυνα- αλλά και δυνατότητες. Κανείς δεν είναι σε θέση σήμερα να προβλέψει την κατάληξη αυτής της έκρυθμης κατάστασης. Μιας κατάστασης στην οποία, εκ των πραγμάτων, έχουμε εμπλακεί χωρίς δική μας ευθύνη.
Εκείνο ωστόσο που έχει τη μέγιστη σημασία, είναι Αθήνα και Λευκωσία να πολιτευτούν με σύνεση και σοβαρότητα και να αποφύγουν μεγαλοϊδεατισμούς και κινήσεις εσωτερικής κατανάλωσης. Διότι, κακά τα ψέματα, και οι δύο χώρες πάσχουν από αυτού του είδους τα σύνδρομα.
Όταν όμως γράφεται η επόμενη σελίδα της παγκόσμιας Ιστορίας, είναι τραγικό κάποιοι να σκέφτονται τις επόμενες εκλογές.
