Μέσα στα χώματα έσκαψε για να βρει όχι μόνο τα οστά των νεκρών αλλά και την ανθρωπιά των ζωντανών
Γεμίσαμε τις πόλεις και τα χωριά με μνημεία και ανδριάντες ηρώων. Και καλά κάναμε. Πρέπει ο άνθρωπος να έχει σημεία αναφοράς εκείνους που μηδένισαν το εγώ και αφιερώθηκαν ψυχή τε και σώματι στο μεγάλο. Κι ας μην τους τιμούμε γι’ αυτό που οραματίστηκαν αλλά για κείνο που ο ρεαλισμός τελικά επέβαλε.
Περνούν όμως τα χρόνια, οι εποχές και τα δεδομένα αλλάζουν, κι εμείς αδυνατούμε να διευρύνουμε τον κατάλογο των ηρώων μας. Γιατί μάθαμε να συνδέουμε τον ηρωϊσμό και την προσφορά μόνο με το θάνατο. Πρέπει να πεθάνεις σε μια μάχη για να ασχοληθεί μαζί σου η επίσημη Ιστορία. Και η ζωή; Αυτή που διένυσε κάποιος για 50, 60, 70 χρόνια; Αυτή που κατέγραψε στιγμή προς στιγμή το κατά πόσο ένας άνθρωπος αφιερώθηκε σε ένα σκοπό που θα έκανε καλύτερο τούτο τον τόπο, αυτή την κοινωνία;
Η ζωή δεν μετρά ή μετρά πολύ λίγο. Αν δεν πεθάνεις, δεν γίνεσαι ήρωας. Κι ας ήταν όλο αυτό που έκανες ένας αργός θάνατος, μια τακτική δόση δηλητηρίου για την ψυχή και το σώμα.
Αυτές τις μέρες έφυγε η Κύπρια (έτσι ήθελε να χαρακτηρίζεται) δημοσιογράφος Σεβκιούλ Ουλουντάγ. Μικρές αναφορές από τους επίσημους, μεγάλες από τους απλούς ανθρώπους που την γνώρισαν, που ήρθαν σε επαφή μαζί της. Είναι αυτοί που ακούμπησαν πάνω της τον πόνο τους, που μοιράστηκαν το δάκρυ και την απόγνωσή τους. Κι ύστερα η Σεβκιούλ, φορτωμένη με το βάρος της ευθύνης που ανέλαβε, βάλθηκε να σκάβει με τα νύχια τα χώματα και τις συνειδήσεις για να βρει ανθρώπους και ανθρωπιά.
Ονομάστηκε η «μάνα των αγνοουμένων». Διότι όταν οι χαμένοι του πολέμου, του όποιου πολέμου, γίνονταν ένα ψυχρό νούμερο στα πλακάτ της προπαγάνδας, όταν τα στοιχεία σάπιζαν σε κάποια συρτάρια «αρμοδίων», η Σεβκιούλ σκεφτόταν με το θολωμένο μυαλό μιας μάνας, πάλευε με τη δύναμη μιας φρεσκοπαντρεμένης γυναίκας που έμεινε μόνη και έβλεπε με τα μάτια της θλίψης αλλά και της ελπίδας ενός παιδιού που δεν γνώρισε πατέρα. Κι έτσι έπεισε μια ολόκληρη κοινωνία πως οι χαμένοι του πολέμου είναι άνθρωποι που δεν χωράνε σε πολιτικούς υπολογισμούς και σε τακτικισμούς. Είναι άνθρωποι που κάποτε ζούσαν με τις οικογένειές τους και που μέσα σε μια μέρα πήραν τον άγνωστο χαρακτηρισμό του «αγνοούμενου». Δεν είχε σημασία αν λέγονταν Άντρος ή Σωτήρης που εκτελέστηκαν εν ψυχρώ το ’74. Ούτε αν λέγονταν Μουσταφά ή Αχμέτ που απήχθησαν και ρίχθηκαν σε κάποιο ξεροπήγαδο. Ήταν όλοι άνθρωποι, ήταν όλοι Κύπριοι, ήταν όλοι θύματα μιας κατάστασης που δεν επέλεξαν και η οποία τους στέρησε το πολυτιμότερο αγαθό. Τη ζωή τους.
Κι όταν αυτά που μάθαινε άγγιζαν παιδιά, ανυπεράσπιστες γυναίκες, ηλικιωμένους, το δηλητήριο στην ψυχή της γινόταν, μέρα με τη μέρα, θανατηφόρο. Όμως δεν σταμάτησε. Μέσα στα χώματα έσκαψε για να βρει όχι μόνο τα οστά των νεκρών αλλά και την ανθρωπιά των ζωντανών. Αυτήν που κατάφεραν να σκοτώσουν οι ακρότητες, τα πάθη και οι φανατισμοί. Αυτή που αποτελεί το μονάδικο υπόβαθρο πάνω στο οποίο μπορεί να στηριχθεί μια νέα εποχή στην οποία δεν θα μετρά ο καθένας χωριστά τους νεκρούς και αγνοούμενούς του, δεν θα θυμάται μόνο το κακό που έπαθε ο ίδιος αλλά και αυτό που προκάλεσε και δεν θα μετρά πιο πολύ το δικό του πόνο από τον πόνο του άλλου. Για να καταλήξουν όλοι μαζί πως δεν θέλουν να ζήσουν ξανά τέτοιες τραγωδίες και πως μπορούν να σχεδιάσουν ένα καλύτερο μέλλον.
Αν όμως δεν πεθάνεις σε μια μάχη, ήρωας δεν γίνεσαι. Κι ας έχεις αφιερώσει ολόκληρη τη ζωή σου σε ένα μεγάλο σκοπό, για ένα καλύτερο μέλλον, για περισσότερη ανθρωπιά. Κι ας ήπιες γουλιά γουλιά το δηλητήριο μιας πατρίδας που τόσο πολύ σε πίκρανε.
Οι ήρωες του σήμερα πρέπει να καθορίζονται από τη ζωή και όχι από το θάνατο.
