Η επίτροπος Ισότητας Τζόζη Χριστοδούλου μιλά με αφορμή την φετινή αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Ισότητας των Φύλων
Το πιο ηχηρό μήνυμα της φετινής αξιολόγησης του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Ισότητας των Φύλων αφορά τον τομέα της εξουσίας, όπου καταγράφονται τα μεγαλύτερα χάσματα μεταξύ γυναικών και ανδρών. Στην πολιτική, την τοπική αυτοδιοίκηση, στα διοικητικά συμβούλια εισηγμένων εταιρειών και στις δέκα δημοφιλέστερες ολυμπιακές αθλητικές ομοσπονδίες της Κύπρου, η συμμετοχή των γυναικών παραμένει δυσανάλογα χαμηλή, με συνολική βαθμολογία 12,7. Αδιαμφισβήτητα, υπάρχει σημαντικό περιθώριο βελτίωσης και η προσπάθεια θα συνεχιστεί.
Χρειάζεται, ωστόσο, να αναγνωρίζουμε και τα βήματα προόδου. Οι γυναίκες Υπουργοί και Υφυπουργοί αποτελούν σήμερα το 33% του Υπουργικού Συμβουλίου, στοιχείο που δεν αποτυπώνεται στην αξιολόγηση του EIGE, καθώς δεν περιλαμβάνονται οι Υφυπουργοί. Αντίστοιχα, η εκπροσώπηση των γυναικών στη Βουλή αυξήθηκε από 14,3% το 2021 σε 19,6% το 2026. Η αύξηση αυτή δεν καταγράφεται στη φετινή αξιολόγηση, η οποία βασίστηκε σε στοιχεία του 2025. Είναι σημαντικό, επομένως, να λαμβάνουμε υπόψη τη μεθοδολογία και τον χρόνο αναφοράς, χωρίς να παραγνωρίζουμε την ανάγκη εντατικοποίησης των προσπαθειών μας.
Η Κύπρος δεν στερείται ικανών και καταρτισμένων γυναικών. Κατέχει, μάλιστα, το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ γυναικών που ολοκληρώνουν τριτοβάθμια εκπαίδευση (75%). Το γεγονός ότι αυτή η δυναμική δεν αποτυπώνεται στα κέντρα λήψης αποφάσεων αναδεικνύει μια σημαντική ανισότητα, που αφορά τόσο την εκπροσώπηση όσο και την ποιότητα της δημοκρατίας και την αξιοποίηση ολόκληρου του ανθρώπινου δυναμικού της χώρας.
Είναι, λοιπόν, ώρα να ανοίξει μια σοβαρή δημόσια συζήτηση για την εφαρμογή ποσοστώσεων. Η ποσόστωση δεν αποτελεί αυτοσκοπό ούτε υποκαθιστά την αξιοκρατία. Είναι ένα εργαλείο για αποτελεσματική αντιμετώπιση διαχρονικών ανισορροπιών και επιτάχυνση της αλλαγής, το οποίο θα συμπληρώνει και θα ενισχύει τις συνεχιζόμενες δράσεις μας για ισότιμη εκπροσώπηση.
Προς την κατεύθυνση αυτή και στο πλαίσιο εναρμόνισης με σχετική ευρωπαϊκή οδηγία, η Κυβέρνηση προώθησε νομοθεσία που προβλέπει ελάχιστη συμμετοχή 33% του υποεκπροσωπούμενου φύλου στα διοικητικά συμβούλια των εισηγμένων εταιρειών, συμβάλλοντας στη γεφύρωση του υφιστάμενου χάσματος.
Εξίσου σημαντική είναι η δυνατότητα των γυναικών να συμμετέχουν ισότιμα στην εργασία και να διεκδικούν θέσεις ευθύνης. Αυτό προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, συμφιλίωση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής. Οι σχετικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, ενίσχυση των δομών παιδικής φροντίδας, επιδότηση διδάκτρων προσχολικής εκπαίδευσης, επέκταση των Προαιρετικών Ολοήμερων Σχολείων και της υποχρεωτικής προσχολικής εκπαίδευσης από την ηλικία των τεσσάρων ετών.
Για να επιτευχθεί η συμφιλίωση, χρειάζεται και αλλαγή νοοτροπίας στην κατανομή των ευθυνών στο σπίτι. Η οικιακή εργασία και η φροντίδα των παιδιών δεν είναι γυναικεία υπόθεση. Οι άνδρες πρέπει να συμμετέχουν ισότιμα στην οικογενειακή ζωή. Ισότητα στην εργασία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς ισότητα στο σπίτι.
Η δημιουργία περισσότερων ευκαιριών ανάδειξης των γυναικών και ισότιμης συμμετοχής τους σε όλα τα επίπεδα απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση και κυρίως τη συνεργασία όλων: κράτους, πολιτικών κομμάτων, επιχειρήσεων και οργανισμών. Οι ποσοστώσεις, οι πολιτικές φροντίδας, η εξισορρόπηση οικογενειακών και επαγγελματικών ευθυνών και η αλλαγή εταιρικής κουλτούρας πρέπει να προχωρούν παράλληλα, ώστε να διασφαλίζονται πραγματικά ίσες ευκαιρίες.
Η τελευταία θέση στον ευρωπαϊκό δείκτη δεν προδιαγράφει το μέλλον μας. Είναι, όμως, σαφές μήνυμα ότι χρειάζονται πιο τολμηρές αποφάσεις. Προς αυτή την κατεύθυνση, ως Επίτροπος Ισότητας των Φύλων, θεωρώ ότι η συζήτηση για νομοθετικά κατοχυρωμένες ποσοστώσεις στην ισότιμη συμμετοχή των γυναικών στην εξουσία πρέπει να αρχίσει τώρα, σε συνδυασμό με όλα τα μέτρα που ήδη εφαρμόζονται και επεκτείνονται.
Η ισότητα δεν είναι απλώς ένας στόχος. Είναι ευθύνη όλων μας.