Μια συνεχής παράσταση, με κακοπαιγμένους ρόλους και χωρίς καμία ουσία
Έχω την εντύπωση ότι στο Κυπριακό παρακολουθούμε το θέατρο του παραλόγου. Μια συνεχής παράσταση, με κακοπαιγμένους ρόλους και χωρίς καμία ουσία. Δεν ξέρω αν στη διάρκεια του Σαββατοκύριακου προκύψει (προέκυψε) κάποια τριμερής συνάντηση του Αντόνιο Γκουτέρες με τους Χριστοδουλίδη και Έρχιουρμαν. Δεν βλέπω όμως και κανένα λόγο, πέραν του επικοινωνιακού, να θεωρήσουμε ότι αυτό είναι ένα μικρό έστω βήμα προόδου. Και εξηγούμαι:
• Σε αυτή τη γεωπολιτική συγκυρία, η επίτευξη ουσιαστικής προόδου στο Κυπριακό θα πρέπει να θεωρείται σχεδόν αδύνατη. Η Τουρκία δεν έχει κανένα πραγματικό κίνητρο να κάνει κινήσεις, πόσο δε μάλλον που η κόντρα με το Ισραήλ έχει τις προεκτάσεις της και στην Κύπρο. Το δε Ισραήλ δεν θα επιθυμούσε κανενός είδους ανακάτεμα της τράπουλας στην Κύπρο από τη στιγμή που βολεύεται άψογα με τη σημερινή κατάσταση πραγμάτων.
• Στο διεθνές σκηνικό υπάρχει τόση αβεβαιότητα και διαδικασία ανακατανομής ισχύος που κανένας δεν αναζητεί το «χρυσό παράδειγμα ειρήνης» που αποτελούσε το ζητούμενο άλλων εποχών. Η δε Ευρώπη, στην οποία επενδύουμε πολλά, έχει τόσα ανοικτά μέτωπα και προκλήσεις που είναι αμφίβολο αν μπορεί να διαθέσει χρόνο και φαιά ουσία στο Κυπριακό.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
• Οι εσωτερικοί παράγοντες, Πρόεδρος Χριστοδουλίδης και Τουφάν Έρχιουρμαν, βρίσκονται σε προεκλογική τροχιά (όπως επίσης Ελλάδα και Τουρκία) με αποτέλεσμα η δυναμική όλων να διοχετεύεται αλλού.
Μια τριμερής επομένως, θα διέσωζε μόνο τα προσχήματα. Ο Αντόνιο Γκουτέρες, τον οποίο έχουν σχεδόν συνθλίψει οι συμπληγάδες των διεθνών συγκρούσεων, να συντηρήσει την εικόνα του ειρηνοποιού μέχρι την τελευταία στιγμή της αποχώρησής του. Ο Τουφάν Έρχιουρμαν να παρουσιάσει κάτι στους Τουρκοκύπριους οπαδούς της λύσης που τον ανέδειξαν και οι οποίοι τον ταυτίζουν πλέον πλήρως με την πολιτική της Άγκυρας. Και, ασφαλώς, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης να επιστρέψει στην Κύπρο με ενισχυμένο το αφήγημα των «σημαντικών εξελίξεων», κάτι που θα επηρεάσει το προεκλογικό σκηνικό. Ο Αβέρωφ θα επικαλεστεί τη «μικρή έστω πρόοδο» για να αναβάλει τα σχέδιά του (κάτι που επιθυμεί) και η επικαιρότητα θα αναδείξει ξανά το Κυπριακό ως κυρίαρχο θέμα συζήτησης με τα κόμματα -υποχρεωτικά- να στηρίζουν τον Πρόεδρο στο ενδεχόμενο κάποιας προοπτικής.
Γιατί όμως μια τριμερής στη Νέα Υόρκη να έχει τόση αξία όταν η τριμερής στην Κύπρο, στην παρουσία του Γ.Γ. των Ηνωμένων Εθνών, δεν απέδωσε τίποτα το χειροπιαστό; Γιατί αυτή η τριμερής να αποτελεί ουσιαστικό βήμα όταν αποδεδειγμένα οι δύο ηγέτες δεν κατάφεραν να πετύχουν κάτι συγκεκριμένο στο μεσοδιάστημα; Και γιατί να θεωρήσουμε ότι αλλάζει το σκηνικό ακόμα κι αν οι δύο ηγέτες συμφωνήσουν σε κάποιο ΜΟΕ στη Νέα Υόρκη; Το μεγάλο ερώτημα που απαιτεί ξεκάθαρη απάντηση αυτή τη στιγμή είναι εάν οι δύο πλευρές κινούνται ακόμα στο ίδιο πλαίσιο και στην ίδια φιλοσοφία επίλυσης του Κυπριακού. Και εάν υπάρχει πραγματική βούληση για πιο ουσιαστικά βήματα.
Απομένουν τρεις μήνες μέχρι την αποχώρηση του Αντόνιο Γκουτέρες από τη θέση του Γ.Γ. των Ηνωμένων Εθνών. Από ‘κει και πέρα, τα πράγματα θα είναι πολύ πιο δύσκολα. Ένας Πρόεδρος που πιστεύει πως σε αυτό το χρονικό πλαίσιο υπάρχει η πιθανότητα «ιστορικών εξελίξεων», αφιερώνει όλες του τις δυνάμεις σε αυτό το στόχο και δεν αποσπάται σε σχεδιασμούς που έχουν να κάνουν με τις προεδρικές του 2028. Γιατί όσο κι αν ο κ. Χριστοδουλίδης δηλώνει ότι δεν έχει αποφασίσει ακόμα για την υποψηφιότητά του, ο καθείς γνωρίζει πάρα πολύ καλά πως το προεδρικό μπήκε σε πλήρη διάταξη μάχης εδώ και πολύ καιρό.
Όταν γράφονταν αυτές οι γραμμές, δεν είχε ολοκληρωθεί το «κρίσιμο Σαββατοκύριακο» της Νέας Υόρκης. Υπάρχει ασφαλώς πάντα και το δεύτερο ενδεχόμενο: Από τη Νέα Υόρκη να μην προκύψει τίποτα απολύτως. Και διερωτώμαι:
• Τη Δευτέρα ο Αβέρωφ Νεοφύτου θα κηρύξει το τέλος των προσπαθειών επίλυσης του Κυπριακού και θα ανακοινώσει την υποψηφιότητά του; Το ορόσημο του Σαββατοκύριακου το έβαλε ο ίδιος διαμορφώνοντας μάλιστα και ένα γενικότερο κλίμα.
• Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης θα επιστρέψει για ακόμα μια φορά με άδειες βαλίτσες; Και πως θα δικαιολογήσει τις δηλώσεις του για «σημαντικές εξελίξεις» στη Νέα Υόρκη;
• Η αντιπολίτευση θα βρει την ευκαιρία να ανοίξει και το μέτωπο του Κυπριακού κατά του Προέδρου της Δημοκρατίας;
• Κι έτσι, όλοι μαζί, θα καταφέρουν να παγώσουν το χρόνο μέχρι και την αποχώρηση Γκουτέρες;
Μια τριμερής στη Νέα Υόρκη θα βόλευε όλους. Άλλωστε ποιος θυμάται ότι στόχος ήταν η πενταμερής που θα επαναλάμβανε τις συνομιλίες «από εκεί που έμειναν στο Κραν Μοντανά»; Ή ποιος θυμάται ότι μιλούσαμε για «στρατηγική συμφωνία» που θα άνοιγε το δρόμο για το «σχέδιο λύσης» που θα έφερνε μέχρι το τέλος του χρόνου ο Αντόνιο Γκουτέρες; Ή ποιος θυμάται ότι η Τουρκία θα συνεργαζόταν γιατί θα εξασφαλίζαμε κάτι γι’ αυτήν στην Ευρώπη; Τώρα αρκούμαστε σε πολύ πιο λίγα τα οποία ωστόσο να συντηρούν την εντύπωση ότι κάτι κινείται. Ακόμα και ο Αβέρωφ Νεοφύτου ο οποίος δήλωνε πρόθυμος να στηρίξει τον Πρόεδρο εάν εξασφαλίσει «στρατηγική συμφωνία» ή αρχίσει «ουσιαστικές διαπραγματεύσεις» για το Κυπριακό, σήμερα περιμένει ένα «μικρό έστω βήμα» από τη Νέα Υόρκη … για να μην εξαγγείλει υποψηφιότητα.
Ακόμα και η περιβόητη καταγραφή των συγκλίσεων καθυστερεί και δεν ξέρει κανείς εάν και πότε θα ολοκληρωθεί. Αλλά κι αν ολοκληρωθεί, είναι σίγουρο ότι θα αρχίσει ένας νέος κύκλος παρασκηνιακών συζητήσεων ανάμεσα στις δύο πλευρές για το κατά πόσο συμφωνούν ή διαφωνούν με την καταγραφή που θα κάνουν τα Ηνωμένα Έθνη.
Ανάμεσα στα πολλά αλλά ανούσια σενάρια του Κυπριακού, το σίγουρο είναι ένα: Μπαίνουμε οριστικά στη μακρά προεκλογική περίοδο για τις προεδρικές του 2028 και ο καθένας πλέον θα προσαρμόζει την τακτική του αναλόγως φιλοδοξιών και στρατηγικών χειρισμών. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως η παράσταση του Κυπριακού θα σταματήσει. Μόνο που θα παραμείνει παράσταση με κακοπαιγμένους ρόλους και ανούσιο σενάριο.
