ALPHA της Κυριακής

#zoomout

Πριν μερικά χρόνια σε ένα επαγγελματικό ταξίδι γνώρισα έναν συνάδελφο από τη Δανία. Είναι δικηγόρος που δραστηριοποιείται και ο ίδιος στον τομέα του δημοσίου δικαίου και είχαμε πολλά να συζητήσουμε για το σύστημα απονομής της δικαιοσύνης στις χώρες μας. Ξαφνιάστηκε όταν έμαθε ότι στην Κύπρο ένας σημαντικός αριθμός αποφάσεων που αφορούν διορισμούς και προαγωγές δημοσίων υπαλλήλων καταλήγει στα Δικαστήρια. Στη Δανία δεν υπάρχει τέτοια κουλτούρα. « Για να επιλέξει το κράτος κάποιον άλλο υποψήφιο, σημαίνει ότι ο άλλος είναι καλύτερος» μου είπε με απόλυτη φυσικότητα.

Έκτοτε, με αφορμή διάφορα γεγονότα είναι πολλές οι φορές που αναρωτήθηκα πως να είναι άραγε να ζει κανείς και να δημιουργεί σε μία χώρα στην οποία κυριαρχεί απόλυτη εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Πως είναι να νιώθει κανείς ότι το κράτος του έχει τη βούληση και τους μηχανισμούς να υπερασπιστεί και να προστατεύσει τη νομιμότητα, έναντι οποιασδήποτε απειλής , από όπου και από όποιον και εάν αυτή εκπορεύεται;

Στη δική μου αντίληψη, ανεξάρτητα από την μελλοντική πορεία των πραγμάτων, η πιο σημαντική πτυχή της πρόσφατης ιστορίας με τη «Σάντη» είναι αυτή. Η ευκολία με την οποία η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών, τουλάχιστον τις πρώτες ημέρες, θεώρησε δεδομένο ότι όσα είδαν το φως της δημοσιότητας ήταν αληθή. Το πόσο εύθραυστη είναι η αξιοπιστία των θεσμών και η εμπιστοσύνη των πολιτών έναντι τους. Το πόσο λίγο εμπιστευόμαστε τελικά το ίδιο μας το κράτος. Είναι τρομακτικό το πως η κοινή γνώμη μετατρέπεται με τόση ευκολία σε όχλο που κατευθύνεται προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Η αντίληψη δημιουργεί πλέον μία νέου είδους πραγματικότητα.

Φταίνε (μόνο) οι πολίτες για αυτό; Σαφώς όχι. Η έλλειψη εμπιστοσύνης δεν είναι ένα φαινόμενο που συντελέστηκε ξαφνικά. Είναι μία διαδικασία που κτίστηκε χρόνια, μέσα από πράξεις και παραλείψεις του ίδιου του Κράτους. Εμπεδώθηκε -δικαίως- στη συνείδηση των πολιτών ότι στην καλύτερη των περιπτώσεων, το σύστημα δεν λειτουργεί όπως πρέπει.

Η άλλη σημαντική πτυχή της ιστορίας είναι η ευθύνη των δημοσιογράφων αλλά και όλων όσων εκφέρουν δημόσιο λόγο. Σε μία εποχή όπου η πληροφόρηση διακινείται με ταχύτητα φωτός και φτάνει ανεξέλεγκτα σε μαζικούς αποδέχτες, η ευθύνη του δημοσιογράφου να επαληθεύσει τα όσα δημοσιεύει προφανώς και είναι αυξημένη. Ιδιαίτερα όταν μιλάμε για στοιχεία τα οποία φαίνεται να διαψεύδονται με μία απλή έρευνα στο διαδίκτυο. Αυτή η επιμέλεια είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί η προστασία προσώπων στα οποία καταλογίζονται εγκλήματα, η προστασία του κοινού από παραπληροφόρηση και ψευδείς ειδήσεις αλλά και η προστασία του ιδίου του επαγγέλματος του δημοσιογράφου, της αξιοπιστίας του και εν τέλει του θεμελιώδους ρόλου που έχει να επιτελέσει σε μία δημοκρατική Κοινωνία.     

Τέλος, μελανή κηλίδα στην όλη ιστορία ήταν η αστυνομική έφοδος με δικαστικό ένταλμα στο σπίτι και στο γραφείο δικηγόρου, η έρευνα και η κατάσχεση συσκευών. Όχι γιατί οι δικηγόροι είναι άλλης κατηγορίας πολίτες, ούτε γιατί είναι κανείς υπεράνω του Νόμου. Αλλά γιατί αυτή η ενέργεια, στον χρόνο και με τον τρόπο που φαίνεται να έγινε, υπονομεύει μία βασική αρχή του κράτους δικαίου, το δικηγορικό απόρρητο που είναι εκεί για να προστατεύει τους πελάτες και όχι τους δικηγόρους. Είναι σοβαρό πλήγμα στα δικαιώματα όλων των πελατών ενός δικηγόρου η παραβίαση του απορρήτου και αποτελεί κατά την άποψη μου βόμβα στα θεμέλια του κράτους δικαίου. Το να μπορεί δηλαδή το κράτος , χωρίς επαρκείς ασφαλιστικές δικλείδες να αποκτά πρόσβαση στα δεδομένα και στην επικοινωνία πολίτη με τον δικηγόρο του. Εάν η δικαιοσύνη είναι όπως συχνά της αποδίδεται, το τελευταίο καταφύγιο κάθε πολίτη για να διεκδικήσει το δίκαιο του, ο/η δικηγόρος είναι ο πρώτος κρίκος στην αλυσίδα απονομής της δικαιοσύνης. Το κράτος οφείλει να στέκεται δίπλα στον κάθε πολίτη που αναζητεί το δίκαιο του και όχι απέναντι του.