Όταν δεν εμπιστεύεσαι τους θεσμούς της πολιτείας σου, είναι πιο «λογικό» να πιστέψεις αυτόν που ισχυρίζεται ότι αποκαλύπτει τη θεσμική σήψη, παρά αυτούς που εκπροσωπούν τους επίσημους θεσμούς
Στα κομμουνιστικά καθεστώτα, οι αντιφρονούντες το γνώριζαν από πρώτο χέρι: είναι οδυνηρό να ζεις σε μια πολιτεία στην οποία κυριαρχεί το ψέμα. Να διαβάζεις λ.χ. μια εφημερίδα που επιγράφεται «Πράβδα» («Αλήθεια»), γνωρίζοντας ότι κάθε τι που λέει είναι ψέματα. Τουλάχιστον, όμως, γνωρίζεις μέσα σου ότι υπάρχει η αλήθεια και ότι αυτά που διαβάζεις είναι προπαγάνδα. Με λίγα λόγια, ακόμα και σε ένα περιβάλλον γενικευμένης ψευδολογίας, διατηρείς την ικανότητα της διάκρισης αληθούς και ψευδούς.
Υπάρχει όμως κάτι χειρότερο, πιο εξουθενωτικό, από τη γενικευμένη ψευδολογία. Αυτό είναι το υβριδικό περιβάλλον του αληθοψέματος, στο οποίο δεν μπορείς να διακρίνεις την αλήθεια από το ψέμα. Στην εποχή της καθολικής, συνεχούς («24/7») επικοινωνίας, της ψηφιακής επεξεργασίας πληροφοριών, και της αφθονίας εναλλακτικών αφηγήσεων, είναι πολύ δύσκολο να αποφανθείς: αυτό είναι γεγονός, εκείνο είναι χαλκευμένη είδηση. Στο περιβάλλον του αληθοψέματος, η γνωστική ικανότητα του ατόμου πλήττεται, η εμπιστοσύνη στη δυνατότητά του να διακρίνει το αληθές από το ψευδές διαβρώνεται, και η ικανότητα έλλογης δράσης του απομειώνεται. Ο άνθρωπος τότε αγριεύει, αποσύρεται από τη δημόσια σφαίρα, και κλείνεται στον ιδιόκοσμό του. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον ζούμε στην Κύπρο, σήμερα. Μαντεύετε ποιοι ωφελούνται…
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ένας έμπειρος δημοσιογράφος με αξιοπρόσεκτες επιδόσεις στην ερευνητική δημοσιογραφία, ο Μακάριος Δρουσιώτης, προβαίνει σε αποκαλύψεις ισχύος πυρηνικής βόμβας. Τα όσα δημοσιοποιεί συνιστούν ένα αστυνομικό-πολιτικό αφήγημα, ισάξιο ή και καλύτερο του House of Cards: με κύριους πρωταγωνιστές πυλώνες του κατεστημένου, προβάλλονται ισχυρισμοί διαφθοράς και διαπλοκής, μασονικής συνωμοσίας, κομματική καμαρίλας, παιδεραστίας, και απίθανης ίντριγκας. Οι καταγγελίες δεν είναι γενικές και αόριστες αλλά συγκεκριμένες, με ονοματεπώνυμο. Στιγμιότυπα οθόνης κινητών και τραπεζικές μεταφορές εμφανίζονται, προσώρας, ως υποστηρικτικά τεκμήρια, ενώ ο δημοσιογράφος έχει προαναγγείλει και την ύπαρξη οπτικο-ηχητικών αρχείων.
Τι είναι αλήθεια και τι ψέμα; Δεν ξέρεις. Στο αφήγημα Δρουσιώτη υπάρχουν κάποιες ανακρίβειες και/ή στοιχεία που θέτουν εν αμφιβόλω την αληθοφάνεια των ισχυρισμών του. Είναι αμφισβητήσιμοι όλοι ή κάποιοι μόνο ισχυρισμοί του; Δεν ξέρεις. Ποιοι αληθεύουν και ποιοι όχι; Δεν ξέρεις. Οι εμπλεκόμενοι, όπως αναμένονταν, αρνούνται κατηγορηματικά κάθε εμπλοκή. Να τους πιστέψεις; Δεν ξέρεις. Μερικοί είναι πιο αξιόπιστοι από άλλους; Ίσως, αλλά ποιοι; Είναι κοινώς γνωστό σε κύκλους της δημόσιας σφαίρας ότι μερικοί από τους εμπλεκόμενους δεν ήταν τα καλύτερα πρότυπα ακεραιότητας και/ή αξιοπιστίας. Εμπλέκονται, όμως, σε όλα όσα τους αποδίδονται; Δεν ξέρεις. Πόσο αμερόληπτες είναι οι αποκαλύψεις Δρουσιώτη; Γίνονται από τον δημοσιογράφο Δρουσιώτη ή από τον υποψήφιο βουλευτή Δρουσιώτη; Με ποια από τις δύο ιδιότητες να εκλάβουμε τον καταγγέλλοντα και τι αξιοπιστία, εν προκειμένω, να του αποδώσουμε; Δεν ξέρεις. Τι ξέρεις;
Ξέρεις τα εξής. Πρώτον, ότι είσαι έτοιμος να προσδώσεις αληθοφάνεια, δηλαδή να πιστέψεις, οποιαδήποτε καταγγελία αφορά σε μέλη του κατεστημένου, ιδιαίτερα του πολιτικού, δικαστικού, διωκτικού. Γιατί; Διότι δεν εμπιστεύεσαι τους θεσμούς της πολιτείας σου. Είναι πιο «λογικό» να πιστέψεις αυτόν που ισχυρίζεται ότι αποκαλύπτει τη θεσμική σήψη, παρά αυτούς που εκπροσωπούν τους επίσημους θεσμούς. Όταν, σε ένα περιβάλλον γενικευμένης καχυποψίας, δεν ξέρεις τι να πιστέψεις, κάθε καταγγελλόμενη συνωμοσία και κάθε καταγγελία κατά αξιωματούχων σού ακούγεται εύλογη. Δεν ενδιαφέρεσαι να ζητήσεις αξιόπιστα τεκμήρια διότι έχεις ήδη καταλήξει στο συμπέρασμά σου – «όλοι είναι διεφθαρμένοι, δεν υπάρχει τίποτα όρθιο». Σε κυριεύει ο μηδενισμός.
Σχεδόν κανένας δεν εμπιστεύεται τους πολιτικούς και τα κόμματα (δείκτης εμπιστοσύνης, 2,8 και 2, 7, με άριστα το 10, stockwatch, 21/10/25). Το 79% των πολιτών εμπιστεύονται «λίγο» ή «καθόλου» το σύστημα απονομής Δικαιοσύνης (reporter, 24/12/23). Η εμπιστοσύνη στη Γενική Εισαγγελία έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο σημείο (3,5, stockwatch, ο.π.), κάτι που ουδόλως εκπλήσσει όταν επικεφαλής της είναι δύο πρώην υπουργοί του Αναστασιάδη, με σύγκρουση συμφέροντος. Τόσο ο Μ. Δρουσιώτης όσο και Ν. Κληρίδης, δικηγόρος της «Σάντη», δήλωσαν ότι δεν εμπιστεύονται την Αστυνομία, ενώ διακεκριμένοι νομικοί ζητούν τον διορισμό αλλοδαπών ποινικών ανακριτών για τη διερεύνηση των αποκαλύψεων Δρουσιώτη. Σκεφτείτε πόσο ντροπιαστικό είναι: αρκετοί θεωρούν ότι δεν μπορούμε να είμαστε μια αυτοκυβερνώμενη χώρα και χρειαζόμαστε τη συνδρομή των ξένων για να λειτουργήσουν σωστά οι διωκτικές αρχές. Δεν θα απέκλεια ακόμη και αίτημα προς το Ηνωμένο Βασίλειο να δεχθεί να γίνουμε εκ νέου αποικία του!
Δεύτερον, τα τελευταία είκοσι χρόνια, τα σκάνδαλα διαφθοράς είναι αλλεπάλληλα, συγκλονιστικά και πρωτοφανή για Ευρωπαϊκή χώρα. Μόνο και μόνο αυτά που αποκαλύφθηκαν, και για τα οποία τιμωρήθηκαν οι εμπλεκόμενοι, είναι ηχηρά και μένουν στη συλλογική μνήμη. Θυμίζω: την καταδίκη σε πεντάμηνη φυλάκιση του πρώην Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας Χ. Χριστοδούλου για μίζα. Την καταδίκη του πρώην Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα σε 3,5 χρόνια φυλάκιση για σοβαρά αδικήματα διαφθοράς. Τα σκάνδαλα ΣΑΠΑ και ΧΥΤΑ είναι γνωστά, όπως είναι ακόμα νωπά το σκάνδαλο των «χρυσών διαβατηρίων», η κατάρρευση του Συνεργατισμού και η απίθανη κομματική ρουσφετολογία που ήρθε στο φως, και το σκάνδαλο του Βασιλικού. Η αίσθηση της κοινής γνώμης είναι ότι η διαχείριση των κοινών εμπεριέχει τη φαυλότητα.
Τρίτον, με τη φαυλότητα συνυπάρχει, συχνά, η ατιμωρησία. Για τα «χρυσά διαβατήρια» και τον Συνεργατισμό δε τιμωρήθηκε κανείς. Οι Συλλούρης και Τζιοβάνης αθωώθηκαν. Για το πρόσφατο βίντεογκέητ των μαύρων ταμείων χρηματοδότησης της προεκλογικής καμπάνιας Χριστοδουλίδη, σχεδόν σίγουρα δεν θα λογοδοτήσει κανείς. Τα ονόματα των χορηγών του Ταμείου της Πρώτης Κυρίας δεν θα τα μάθουμε ποτέ, με παρέμβαση του Γενικού Εισαγγελέα. Ο γιός του Συλλούρη, ενώ κρίθηκε πρωτοδίκως ένοχος για αλόγιστη, απερίσκεπτη και επικίνδυνη οδήγηση, που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο του νεαρού Σ. Καραπατέα, απαλλάχθηκε στο επίπεδο του Εφετείου από το συγκεκριμένο αδίκημα και καταδικάστηκε για το ελαφρύτερο αδίκημα της οδήγησης χωρίς τη δέουσα επιμέλεια. Λεπτομέρεια: μέλος του τριμελούς Εφετείου ήταν ο Μ. Χριστοδούλου, ο πρώην ανώτατος δικαστής που βρίσκεται στο επίκεντρο των αποκαλύψεων Δρουσιώτη. Θα μπορούσα να συνεχίσω με την περίπτωση του θανάτου του Θανάση Νικολάου, την αποπομπή της δικαστού Ντόριας Βαρωσιώτου, την περίπτωση του μαύρου βαν, κλπ., κλπ. Δεν υπάρχει τέλος στα ρεζιλίκια.
Τέταρτον, όπως μας θύμισε ο Αρ. Μιχαηλίδης («Φιλελεύθερος», 4/4/26), τη διαφθορά κατήγγειλαν και κυνήγησαν ο πρώην Γενικός Εισαγγελέας Κώστας Κληρίδης και ο πρώην Γενικός Ελεγκτής Οδυσσέας Μιχαηλίδης. Το σύστημα, προσώρας, απειλήθηκε. Μεταξύ των αποκαλύψεων Δρουσιώτη συγκαταλέγεται η μεθόδευση της αφυπηρέτησης Κληρίδη και ο διορισμός Σαββίδη-Αγγελίδη για να μην ασκηθεί έφεση στην πρωτόδικη απόφαση για το σκάνδαλο Focus. Σε ένα τέτοιο φόντο γιατί να μην γίνει πιστευτή; Ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης απολύθηκε – το σύστημα απέπεμψε τον πιο θαρραλέο διώκτη του. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον σήψης, δεν είναι εύλογο να πιστέψει η κοινή γνώμη ότι η συμπεριφορά του Οδυσσέα Μιχαηλίδη ήταν «ανάρμοστη» ακριβώς γιατί απειλούσε τους πυλώνες του συστήματος εξουσίας;
«Η κοινωνία δεν πάει καλά», δήλωσε προχθές ο Γενικός Εισαγγελέας Γ. Σαββίδης. Τον πληροφορούμε ότι η κοινωνία πάει μια χαρά. Ο ίδιος και ο Βοηθός του δεν πάνε καλά. Το κατεστημένο που (τον) στηρίζει δεν πάει καλά. Αυτοί έχουν οδηγήσει, με τη συμπεριφορά τους, τα υψηλά αξιώματά τους στον έσχατη απώλεια εμπιστοσύνης.
Αγνοείστε τα κροκοδείλια δάκρυα των υπερασπιστών του κατεστημένου. Είναι οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι της εποχής μας. Άλλο είναι το πρόβλημα. Να ζεις με την αβεβαιότητα της γνώσης στο περιβάλλον του αληθοψέματος (τι είναι αληθές; τι είναι ψευδές;) και την απώλεια εμπιστοσύνης στους θεσμούς της πατρίδας σου είναι εξουθενωτικό. Κλείνεσαι στον μικρόκοσμό του, μετατρέποντας τα δημόσια προβλήματα σε θέαμα. Αυτό επιδιώκει το κατεστημένο. Οι αποκαλύψεις Δρουσιώτη, με όλα τα ψήγματα αληθών και ψευδών γεγονότων μπορεί να περιέχουν, δεν το απειλούν ουσιαστικά. Στην εποχή της μετα-αλήθειας, των «εναλλακτικών γεγονότων» και της γενικευμένης καχυποψίας σε θεσμούς, όλα τα γεγονότα αμφισβητούνται. Κι όταν όλα αμφισβητούνται, αυτοί που επιβιώνουν είναι οι αρμοί του κατεστημένου. Γιατί; Διότι είναι οι μόνοι που υπάρχουν και ορίζουν τη ζωή μας. Το κατεστημένο σύστημα απειλείται μόνο με ριζική πολιτική αλλαγή. Αλλά αυτή προϋποθέτει ενεργούς πολίτες. Υπάρχουν;
