Αυτό είναι το οδόφραγμα που οφείλουμε, επιτέλους, να ανοίξουμε
«Θα γίνουμε ακόμη καλύτεροι φίλοι αν όντως ξεπεράσεις το εμπόδιο ενός οδοφράγματος για να ανοίξει ο δρόμος για τη λύση» έγραψε πρόσφατα στο Χ ο Αβέρωφ Νεοφύτου απευθυνόμενος στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας μετά την αναχώρηση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ.
Είναι όμως τόσο απλά τα πράγματα;
Κατά την άποψη μου το πιο «σκληρό» οδόφραγμα της Κύπρου που παραμένει κλειστό δεν είναι πάνω στη γραμμή αντιπαράθεσης. Είναι εκείνο που παραμένει αμετακίνητο μέσα στο μυαλό μας.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ένας Πρόεδρος που ξέχασε τη συνταγή της επιτυχίας
Αυτά δεν (θα) τα έκανε ο Κληρίδης
Γιατί η αλήθεια είναι σκληρή αλλά πρέπει να ειπωθεί. Ποτέ δεν ήμασταν πραγματικά έτοιμοι να ανοίξουμε αυτό το οδόφραγμα. Για δεκαετίες προτιμήσαμε να συντηρούμε μύθους αντί να προετοιμάζουμε την κοινωνία για την πραγματικότητα. Επιλέξαμε να πιστεύουμε ότι κάποια στιγμή η ιστορία θα μας δικαιώσει, ότι οι διεθνείς εξελίξεις θα λειτουργήσουν υπέρ μας ή οι πιέσεις θα αναγκάσουν την Τουρκία να υποχωρήσει. Συνέβη ακριβώς το αντίθετο.
Εδώ και δεκαετίες ακούμε τα ίδια συνθήματα, τις ίδιες υποσχέσεις και τις ίδιες διαβεβαιώσεις ότι η λύση θα έρθει. Το 2004 στο δημοψήφισμα η τότε ηγεσία μας υποσχέθηκε μια Ευρωπαϊκή λύση. Μια λύση όμως που δεν ήρθε ποτέ. Γιατί άλλη λύση πραγματικά θέλουμε και άλλη λέμε ότι θέλουμε.
Για δεκαετίες το πολιτικό μας σύστημα δεν τόλμησε να πει την αλήθεια στους πολίτες. Αντί να προετοιμάζει το λαό για τις δύσκολες επιλογές που συνεπάγεται κάθε ειρηνευτική διαδικασία, καλλιέργησε την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να υπάρξει λύση χωρίς κόστος ή ακόμη χειρότερα, ότι η μη λύση δεν έχει κόστος. Υπάρχουν ακόμη δυνάμεις που μιλούν για ενιαίο κράτος, για απελευθέρωση (πως άραγε;) για αμετακίνητες πολιτικές.
Δυστυχώς ποτέ δεν οικοδομήσαμε κουλτούρα λύσης έτσι ώστε να μας βρει έτοιμους όταν η αδιάλλακτη Τουρκία θα μετακινηθεί λόγω των δικών της συμφερόντων. Ποτέ δεν εκπαιδεύσαμε την κοινωνία να αντιληφθεί ότι η ειρήνη δεν επιτυγχάνεται όταν κερδίζουν όλοι τα πάντα, αλλά όταν όλοι αποδέχονται ότι θα πάρουν λιγότερα από όσα επιθυμούν για να διασφαλίσουν κάτι πολύ μεγαλύτερο. Τα οφέλη της λύσης. Πόσο μάλλον στην περίπτωση μας όταν το μέλλον του ελληνισμού στο νησί κινδυνεύει σε βάθος χρόνου με τη διχοτόμηση που θα οδηγήσει η μη λύση και την προσάρτηση των κατεχομένων στην Τουρκία. Θα είναι θέμα χρόνου τότε μακροπρόθεσμα να χάσουμε ολόκληρη την πατρίδα μας οριστικά.
Αντίθετα, οικοδομήσαμε μια κουλτούρα αναβολής. Μια κουλτούρα όπου κάθε νέα διαπραγμάτευση παρουσιαζόταν ως υποχώρηση, κάθε συμβιβασμός ως ήττα και κάθε προσπάθεια του Γ.Γ του ΟΗΕ για έναρξη των διαπραγματεύσεων ως απειλή. Κι αυτό λόγω των φόβων, των εμμονών και των ψευδαισθήσεων που χτίσαμε μέσα μας.
Ο Ραούφ Ντενκτάς είχε πει ότι το Κυπριακό θα το λύσει ο χρόνος. Η φράση αυτή αποδεικνύεται σήμερα τραγικά επίκαιρη. Οι δύο κοινότητες απομακρύνθηκαν, οι νέες γενιές μεγάλωσαν χωρίς κοινές εμπειρίες, οι δεσμοί με τις κατεχόμενες περιοχές ατόνησαν και το στάτους κβο μετατράπηκε σταδιακά σε μια νέα πραγματικότητα. Όσο εμείς συζητούσαμε για το πώς θα αποφύγουμε τις δύσκολες αποφάσεις. Μόνο που ο χρόνος έπαιρνε αποφάσεις για εμάς. Στην ιστορία του νησιού από τότε που υπάρχει ελληνισμός, ποτέ δεν υπήρξε περίοδος που μέρος του νησιού δεν είχε ελληνικό στοιχείο. Ποτέ. Αν μπορεί κάποιος να αντιληφθεί τι σημαίνει αυτό. Τώρα συμβαίνει για περισσότερο από μισό αιώνα και οι συνέπειες είναι καταστροφικές.
Την ίδια ώρα, η εξουσία μπήκε πολλές φορές πάνω από την πατρίδα. Κομματικές σκοπιμότητες, προσωπικές φιλοδοξίες και εκλογικοί σχεδιασμοί υπερίσχυσαν της ανάγκης για μια σταθερή εθνική στρατηγική.
Το πιο τραγικό όμως, είναι ότι ποτέ δεν αποκτήσαμε την κουλτούρα της αυτοκριτικής. Πάντα έφταιγαν οι ξένοι, οι μεγάλες δυνάμεις, τα Ηνωμένα Έθνη. Ποτέ δεν αναρωτηθήκαμε τι δεν κάναμε εμείς σωστά. Ένα κράτος που αρνείται να αναγνωρίσει τα δικά του λάθη είναι καταδικασμένο να τα επαναλαμβάνει.
Η ιστορία δεν συγχωρεί τους λαούς που επενδύουν στις ψευδαισθήσεις. Αν συνεχίσουμε να πιστεύουμε ότι το πρόβλημα είναι ένα οδόφραγμα που παραμένει κλειστό θα χάσουμε από τα μάτια μας το πραγματικό πρόβλημα. Ότι εδώ και πενήντα χρόνια παραμένει κλειστό το οδόφραγμα στο μυαλό μας. Και όσο αυτό δεν ανοίγει, τόσο θα απομακρύνεται η προοπτική της λύσης.
Αυτό είναι το οδόφραγμα που οφείλουμε, επιτέλους, να ανοίξουμε. Γιατί αν δεν το κάνουμε η ιστορία θα είναι αμείλικτη μαζί μας.
Και κάτι ακόμα. Να κοιταχτούμε στον καθρέφτη και να πούμε πραγματικά τι λύση θέλουμε. Ας πούμε μια φορά την αλήθεια. Ας είμαστε ειλικρινείς πρώτα και κύρια με τον εαυτό μας.
Υστερόγραφο
Στις 14 του μήνα θα κλείσουν 52 χρόνια από την ημέρα που φύγαμε από την Αμμόχωστο. Θα ακούσουμε τα ίδια έπεα πτερόεντα για ακόμη μια φορά. Εν τω μεταξύ συνειδητοποιώ ότι για πρώτη φορά δεν μπορώ να θυμηθώ τον αριθμό του τηλεφώνου στο σπίτι μας στη Λιβαδίων 2. Τον αριθμό που για μήνες μετά που φύγαμε, έπαιρναν οι γονείς μου μήπως και απαντήσει κανείς.
