ALPHA της Κυριακής

#zoomout

Τις προάλλες βρέθηκα στην αίθουσα αναμονής ενός ιατρείου. Η εικόνα η ίδια, κάθε φορά τα τελευταία χρόνια. Άνθρωποι απόλυτα προσηλωμένοι στις οθόνες του κινητού, βαθιά βυθισμένοι σε ότι ο αλγόριθμος εμφανίζει στον καθένα. Το φαινόμενο είναι βεβαίως παγκόσμιο. Κλασσικό παράδειγμα , οι πύλες αναχωρήσεων στα αεροδρόμια. Άνθρωποι από κάθε γωνιά της γης, με μία συσκευή κινητού τηλεφώνου στο χέρι να σκρολάρουν για να σκοτώσουν την ώρα τους.   

Στα πιο πάνω προστίθενται βεβαίως και πολλές άλλες στιγμές της ημέρας. Επιστημονικές έρευνες κάνουν αναφορά σε αρκετές ώρες ημερησίως στις οποίες ο μέσος άνθρωπος κάνει χρήση του κινητού τηλεφώνου, ενώ σύμφωνα με μία έρευνα των Times του Λονδίνου της περασμένης χρονιάς,  οι σημερινοί μαθητές υπολογίζεται ότι θα περάσουν κατά μέσο όρο 25 χρόνια της ζωής τους μπροστά στην οθόνη του κινητού τους. Τρομακτικό. 

Πέραν από τις δυσκολίες στη συγκέντρωση και στη μελέτη, τον επηρεασμό της ψυχικής υγείας, τις διαταραχές ύπνου και τις άλλες αρνητικές επιδράσεις για τις οποίες προειδοποιούν οι ειδικοί, όλο αυτό επηρεάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε ή καλύτερα τον τρόπο που δε σκεφτόμαστε. Με απλά λόγια, δε δίνουμε πλέον στον εαυτό μας τον χρόνο για αυτόνομη, νοητική διεργασία. Δεν παράγουμε πλέον σκέψη, σίγουρα όχι με τον τρόπο, αλλά ούτε και με τους ρυθμούς που το ανθρώπινο είδος παρήγαγε σκέψη μέχρι σήμερα. Έχουμε αντικαταστήσει την παραγωγή σκέψης με την απορρόφηση  πληροφόρησης, σε μεγάλο βαθμό αχρείαστης, άχρηστης και ενίοτε λανθασμένης. Η πληροφορία ωστόσο από μόνη της, ακόμη και εάν είναι ορθή, χωρίς σκέψη δεν μπορεί να μας πάει μακριά.

Την ίδια στιγμή, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης χωρίς όρια και φραγμούς αφαιρεί από την εξίσωση εξολοκλήρου το στοιχείο της μάθησης και της κριτικής σκέψης. Το ζητούμενο από την επίλυση ενός προβλήματος δεν είναι μόνο η λύση του, που πολλές φορές πλέον επιτυγχάνεται εύκολα με το πάτημα ενός κουμπιού. Είναι και η διαδικασία της έρευνας, του προβληματισμού, του πειραματισμού. Της αποτυχίας και της νέας προσπάθειας. Γιατί και η αποτυχία είναι κομμάτι της εξέλιξης. Όλη αυτήν τη διαδρομή  την αποστερούμε από τους εαυτούς μας. Αφήνουμε έτσι το μυαλό να λειτουργεί με την ελάχιστη δυνατή προσπάθεια. Όλο αυτό έχει αντίκτυπο σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας. Στην αντίληψή μου, είναι βαθιά ανησυχητικός ο αντίκτυπος που έχει στον τρόπο που σκεφτόμαστε και δημιουργούμε ή καλύτερα στον τρόπο που όλο και περισσότερο δε σκεφτόμαστε και δε δημιουργούμε.

Τι πρέπει να γίνει; Όπως σε όλα τα δύσκολα ζητήματα, η γνώση που αποκτά κανείς από την κατάλληλη ενημέρωση είναι κεφαλαιώδους σημασίας. Ήδη είναι αρκετές οι φωνές ερευνητών, επιστημόνων αλλά και σύγχρονων φιλοσόφων που μιλούν για το θέμα. Ας πρωτοπορήσουμε ως χώρα και ας εξετάσουμε πως μέσα από την εκπαίδευση και τη σωστή ενημέρωση των πολιτών, θέτουμε ως προτεραιότητα την παραγωγή σκέψης.