ALPHA της Κυριακής

Η βελτίωση των οδικών δικτύων, η ανάπτυξη των παραλιακών πόλεων, η άνοδος του μαζικού τουρισμού και η διάδοση του παραθαλάσσιου προτύπου διακοπών οδήγησαν σε σταδιακή μετατόπιση των προτιμήσεων προς τις ακτές

Η έννοια των θερινών διακοπών έχει αλλάξει άρδην κατά τον τελευταίο αιώνα. Σήμερα, για τους περισσότερους Κυπρίους, το καλοκαίρι είναι συνυφασμένο με την παραλία. Ωστόσο, μια ματιά στον κυπριακό Τύπο του 1926 αποκαλύπτει μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα. Τότε, ο ιδανικός καλοκαιρινός προορισμός για τους κατοίκους της Λευκωσίας δεν ήταν οι ακτές, αλλά οι ορεινές περιοχές του Τροόδους. Όσο ψηλότερα, τόσο καλύτερα, αφού όπως επισημαίνει με μια δόση ειρωνείας ένας συντάκτης της Εφημερίδας Ελευθερία του 1926, στον Όλυμπο (του Τροόδους) «εκατοικούσαν άλλοτε οι θεοί και τώρα κατοικούν οι ημίθεοι κυβερνήτες μας», αναφερόμενος στην τακτική της Βρετανικής ηγεσίας της Κύπρου να μεταβαίνει σύσσωμη στην κορυφή του Τροόδους κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.

Η προτίμηση αυτή δεν ήταν τυχαία. Σε μια εποχή χωρίς κλιματισμό, οι ορεινές περιοχές πρόσφεραν το πολυτιμότερο αγαθό του κυπριακού καλοκαιριού: τη δροσιά. Σημαντικό ρόλο στην ανάδειξή τους διαδραμάτιζε και η ίδια η αποικιακή διοίκηση, η οποία μετέφερε κάθε καλοκαίρι την έδρα της στο Τρόοδος. Η παρουσία κυβερνητικών υπηρεσιών, αξιωματούχων και προσωπικοτήτων προσέδιδε στα θέρετρα κύρος και ενίσχυε τη φήμη τους ως τόπων κοινωνικής προβολής και κοσμικής ζωής. Έτσι, τα θέρετρα, εκτός από χώροι αναψυχής λειτουργούσαν και ως χώροι συναναστροφής για τα μεσαία και ανώτερα κοινωνικά στρώματα των πόλεων.

Η κορυφή του Τροόδους, έλλειψη υποδομών, ήταν απροσπέλαστη για τους απλούς Κύπριους, όμως προσφέρονταν επιλογές στα χωρία της περιοχής. Από την άνοιξη κιόλας, οι εφημερίδες κατακλύζονταν με διαφημίσεις ξενοδοχείων των ορεινών θερέτρων. Ανάμεσα στους δημοφιλέστερους προορισμούς ήταν ο Πεδουλάς. Σε άρθρο της εφημερίδας Ελευθερία της 31ης Μαΐου 1926 ο Πεδουλάς παρουσιάζεται ως μια μικρή πόλη με ουκ ολίγα «θέλγητρα και καλλονές».  Εκεί, ο επισκέπτης μπορούσε να αναπνέει καθαρό, βουνίσιο αέρα, μυρωμένο από τα πεύκα και τα τριαντάφυλλα. Τα κόκκινα, γευστικότατα κεράσια, το κελάηδημα των αηδονιών, το κρυστάλλινο νερό και το αναζωογονητικό ψύχος που βελτίωνε την όρεξη συμπλήρωναν το ειδυλλιακό τοπίο που ήταν εφάμιλλο μ’ αυτό που διέθεταν αντίστοιχα θέρετρα της Ευρώπης. Με αιχμή του δόρατος της τουριστικής του υποδομής τα ξενοδοχεία «Μαραγκός» και «Ηλύσια», ο Πεδουλάς μπορούσε να υποδεχτεί πλειάδα επισκεπτών, οι οποίοι δεν ήταν μόνο Κύπριοι, αλλά και Άγγλοι, Αιγύπτιοι, Σύριοι και Αρμένιοι.

Η εικόνα του 1926 έρχεται σε έντονη αντίθεση με τη σημερινή πραγματικότητα. Ίσως, μάλιστα, το 1926 να θεωρηθεί ένα σημείο καμπής…Ένας αστικός μύθος λέει ότι εκείνη την χρονιά, για πρώτη φορά, μια παρέα Λευκωσιατών οργάνωσε εκδρομή στη θάλασσα με επικεφαλής τον νέο, τότε, δικηγόρο και μετέπειτα Επαρχιακό Δικαστή και Εφέτη Ζαννεττίδη.  Σταδιακά και ιδιαίτερα μετά τη δεκαετία του 1960 οι αλλαγές ήταν έντονες. Η βελτίωση των οδικών δικτύων, η ανάπτυξη των παραλιακών πόλεων, η άνοδος του μαζικού τουρισμού και η διάδοση του παραθαλάσσιου προτύπου διακοπών οδήγησαν σε σταδιακή μετατόπιση των προτιμήσεων προς τις ακτές. Σ΄ αυτό συνέβαλαν διάφοροι οικονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες οι οποίοι, μεταξύ άλλων, αναδιάταξαν το τι θεωρείται  θεμιτό και επιθυμητό. Χαρακτηριστική είναι η ριζική αλλαγή στην προβολή του γυμνού σώματος που μέχρι τα μέσα του προηγούμενου αιώνα ήταν για πολλούς/ές αδιανόητη, ενώ, σήμερα, η επίδειξη του ειδικά αν είναι μαυρισμένο αποτελεί ένδειξη υψηλού στάτους.

Τα ορεινά θέρετρα έχασαν μέρος της παλιάς τους αίγλης, παρότι εξακολουθούν να διαθέτουν μοναδικά συγκριτικά πλεονεκτήματα: φυσικό περιβάλλον, αυθεντικότητα, πολιτιστική κληρονομιά και ένα κλίμα που παραμένει ιδανικό κατά τους θερινούς μήνες. Η ανάγνωση παλιών δημοσιευμάτων μάς υπενθυμίζει ότι τα χωριά αυτά έχουν παροπλισμένες δυνατότητες που μπορούν να μετατραπούν σε πολύτιμους πόρους για το μέλλον, αν αξιοποιηθούν με νέους τρόπους. Η στήριξη και η αναζωογόνηση των ορεινών θέρετρων είναι μια επένδυση στη βιώσιμη ανάπτυξη της κυπριακής υπαίθρου που αξίζει να επανέλθει στο προσκήνιο.