Ο Πεδιαίος, που επί αιώνες διαμόρφωνε και συνέδεε διαφορετικά τμήματα της Λευκωσίας, μπορεί να λειτουργήσει ως κοινή αρτηρία ζωής και αειφορίας της πρωτεύουσας
Από τις παρυφές του Μαχαιρά, όπου πηγάζει, έως τις εκβολές του στον κόλπο της Αμμοχώστου, ο Πεδιαίος διατρέχει το κυπριακό τοπίο και σημαδεύει την κυπριακή ιστορία για αιώνες. Μεταξύ άλλων, αποτέλεσε βασικό στοιχείο του περιβάλλοντος γύρω από το οποίο αναπτύχθηκε η Λευκωσία. Αρχαιολογικές και ιστορικές έρευνες υποδεικνύουν ότι η μεσαιωνική πόλη απλωνόταν εκατέρωθεν της κοίτης του. Ο Πεδιαίος εισερχόταν στην πρωτεύουσα περίπου από την περιοχή της σημερινής Πύλης Πάφου και, διασχίζοντάς την από δυτικά προς ανατολικά, εξερχόταν κοντά στη σημερινή Πύλη Αμμοχώστου. Γέφυρες συνέδεαν τις δύο όχθες, καθιστώντας τον ποταμό ταυτόχρονα φυσικό όριο και χώρο επικοινωνίας.
Μια μεγάλη τομή επήλθε το 1567. Στο πλαίσιο της κατασκευής των νέων οχυρώσεων από τις Βενετικές αρχές, ο μηχανικός Giulio Savorgnano σχεδίασε την εκτροπή του Πεδιαίου έξω από τη νέα περίμετρο των τειχών. Αυτό ήταν μια δραστική επέμβαση στο φυσικό και αστικό τοπίο. Ο ποταμός εξακολούθησε να είναι ο φορέας της ζωογόνας δύναμης του νερού που εμπλούτιζε το υδροφόρο υπόστρωμα της Λευκωσίας. Εντούτοις, η παλιά κοίτη, η οποία δεν εξαφανίστηκε, διαδραμάτισε ένα άλλο, όχι τόσο ελκυστικό ρόλο. Κατά την οθωμανική περίοδο μετατράπηκε σταδιακά σε χώρο απόρριψης λυμάτων, απορριμμάτων και νεκρών ζώων, λειτουργώντας ουσιαστικά ως ανοικτός οχετός.
Μετά την άφιξη των Βρετανών, αναλήφθηκαν πρωτοβουλίες για κάλυψη της παλιάς κοίτης του ποταμού εντός των τειχών καθότι αποτελούσε εστία οχληρίας και κινδύνου για τη δημόσια υγεία. Για την κάλυψη του ανοικτού οχετού οι δημοτικές αρχές έδωσαν ως κίνητρο στους πολίτες το δικαίωμα να εκμεταλλευτούν εμπορικά το κομμάτι που θα επιχωμάτωναν. Έτσι από την μια καλύφθηκε η κοίτη και μετατράπηκε στον βασικό αγωγό ομβρίων της εντός των τειχών πόλης και ταυτόχρονα αναπτύχθηκε η οδός Ερμού, ένας από τους σημαντικότερους εμπορικούς δρόμους της νεότερης Λευκωσίας.
Έξω από τα τείχη, ο Πεδιαίος παρέμεινε καθοριστικό στοιχείο της νέας πόλης. Η κοίτη του ποταμού περνούσε παραπλεύρως του νέου οικιστικού και διοικητικού άξονα που ξεκινούσε από το Αρμοστείο και κατέληγε στην Πύλη Πάφου. Αυτή η εξέλιξη έφερε στην αντίληψη των Βρετανών μια διακινδύνευση, στην οποία οι Κύπριοι είχαν συνηθίσει. Όταν τα νερά πέριξ της κοίτης ήταν στάσιμα, τα υγρά εδάφη γίνονταν εστία κουνουπιών που μετέδιδαν την θανατηφόρα μαλάρια. Οι ευκάλυπτοι που χαρακτήρισαν το τοπίο των παρόχθιων περιοχών συνδέθηκαν με την προσπάθεια αποστράγγισης υγρών εδαφών και περιορισμού των εστιών αυτών. Τα νερά δεν ήταν επικίνδυνα μόνο όταν ήταν στάσιμα ∙ όταν φούσκωναν καραδοκούσε η απειλή της πλημμύρας. Τον Δεκέμβριο του 1918 για παράδειγμα μετά από καταρρακτώδεις βροχές ο Πεδιαίος κατά τις πρωινές ώρες «εισόρμησε διά της Πύλης Πάφου εις την πόλιν και εισήλθεν εις τα πλείστα των καταστημάτων των κείμενων εις την κεντρικήν οδόν την άγουσαν εις την Πύλη Αμμοχώστου» (Πατρίς, 18/12/18) προκαλώντας μεγάλες ζημιές.
Μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα οι αρνητικές δυναμικές που είχαν ως επίκεντρο τον Πεδιαίο είχαν σχεδόν πλήρως χαλιναγωγηθεί. Η Κύπρος κηρύχθηκε ελεύθερη από μαλάρια στις αρχές της δεκαετίας του ‘50 και τα αντιπλημμυρικά έργα προχώρησαν πολύ -ανκαι μέχρι και σήμερα δεν είναι σε ιδανικό επίπεδο. Μετά τα τραγικά γεγονότα που προκάλεσαν την de facto διαίρεση της Λευκωσίας ο ποταμός απέκτησε μια νέα ορμή. Στο πλαίσιο του δικοινοτικού Nicosia Master Plan, που ξεκίνησε το 1979, ο Πεδιαίος αντιμετωπίστηκε ως ένας από τους φυσικούς άξονες που μπορούσαν να υπερβούν χωρικά τη διαχωριστική γραμμή. Από το 1984 διατυπώθηκε η ιδέα αποκατάστασης και διαμόρφωσής του ως κοινόχρηστου πράσινου χώρου,
Παρόλο που αργότερα εξετάστηκαν και διαφορετικές, περισσότερο συγκοινωνιακές χρήσεις της κοίτης, τελικά επικράτησε η λογική του πράσινου διαδρόμου. Η κατασκευή του Γραμμικού Πάρκου πραγματοποιήθηκε σταδιακά από το γύρισμα της χιλιετίας και εντεύθεν δημιουργώντας έναν διάδρομο αρκετών χιλιομέτρων για πεζούς και ποδηλάτες. Σήμερα η επέκτασή του προς και μέσα από τη νεκρή ζώνη επαναφέρει μια ιδέα με ιδιαίτερο συμβολισμό. Ο Πεδιαίος, που επί αιώνες διαμόρφωνε και συνέδεε διαφορετικά τμήματα της Λευκωσίας, μπορεί να λειτουργήσει ως κοινή αρτηρία ζωής και αειφορίας της πρωτεύουσας.
