Η δικαστική διαδικασία εκτός του ότι έπληξε το κύρος της βρετανικής δικαιοσύνης, ενίσχυσε και τη διακοινοτική πόλωση
Ο απαγχονισμός του Μιχαλάκη Καραολή αποτέλεσε ένα κομβικό επεισόδιο στην ιστορία της αποικιακής καταστολής στην Κύπρο. Ήταν ένα γεγονός βαθιάς πολιτικής και συμβολικής σημασίας που αναδιάταξε ριζικά τη σχέση ανάμεσα στον ελληνοκυπριακό πληθυσμό και τη βρετανική διοίκηση, μετατρέποντας μια ήδη τεταμένη αντιπαράθεση σε υπαρξιακή σύγκρουση. Ο Μιχαλάκης Καραολής, που είχε κατηγορηθεί και καταδικαστεί για τη δολοφονία του αστυνομικού Ηρόδοτου Πουλλή, μαζί με τον Ανδρέα Δημητρίου που είχε καταδικαστεί, αργότερα, για την απόπειρα δολοφονίας του βρετανού πράκτορα Σίντνευ Τέιλορ, ήταν οι πρώτοι αγωνιστές της ΕΟΚΑ που οδηγήθηκαν στην αγχόνη, στις 10 Μαΐου 1956.
Ένα στοιχείο που έκανε την υπόθεση Καραολή τόσο καθοριστική ήταν το ποιόν του εκτελεσθέντα. Ήταν ένας ήπιων τόνων απόφοιτος της -κυβερνητικής τότε- Αγγλικής Σχολής και εργαζόταν ως δημόσιος υπάλληλος. Ήταν δηλαδή ένα άτομο που στα μάτια της διοίκησης θα έπρεπε να ενσωματώνει τις αξίες της βρετανικής αυτοκρατορίας. Εντούτοις, με τη δυναμική εμπλοκή του στον αγώνα της ΕΟΚΑ έγινε η απόδειξη ότι ακόμη και όσοι πέρασαν από τους μηχανισμούς συμμόρφωσης της βρετανικής πολιτικής μπορούσαν να στραφούν εναντίον της αυτοκρατορίας.
Η καταδίκη του Καραολή, μέσα από μια διαδικασία βασισμένη σε αμφισβητούμενα τεκμήρια και η άρνηση απονομής χάρης, δημιούργησαν την αίσθηση ότι η αποικιακή δικαιοσύνη είχε πάψει να είναι αμερόληπτη και είχε μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικού παραδειγματισμού. Ο κυβερνήτης John Harding, ιδιαίτερα μετά την αποτυχία των συνομιλιών του με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, επιδίωκε να στείλει το σαφές μήνυμα ότι η βρετανική εξουσία θα ήταν αμείλικτη απέναντι στους «τρομοκράτες». Το αποτέλεσμα, ωστόσο, ήταν αντίστροφο του επιδιωκόμενου. Η αγχόνη δεν φόβισε, αντίθετα, δημιούργησε μάρτυρες και ενίσχυσε τη συσπείρωση του λαού.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η δικαστική διαδικασία εκτός του ότι επληξε το κύρος της βρετανικής δικαιοσύνης, ενίσχυσε και τη διακοινοτική πόλωση. Εκπρόσωπος της κατηγορούσας αρχής ήταν ο νεαρός Τουρκοκύπριος δικηγόρος Rauf Denktas, ενώ στην υπεράσπιση συμμετείχε και ο μετέπειτα Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Γλαύκος Κληρίδης. Με βάση τα πρακτικά της δίκης, οι μάρτυρες κατηγορίας ήταν όλοι Τουρκοκύπριοι, ενώ ο εκπαιδευτικός Μυριανθόπουλος που ήταν πλησιον της σκηνής και κλήθηκε να καταθέσει, δήλωσε ότι ως ένθερμος εθνικόφρων δεν θα έδινε στοιχεία για την υποθεση ακόμα και αν είχε. Η εικόνα αυτή, σε μια ήδη φορτισμένη περίοδο, έριχνε νερό στον μύλο της αντιπαράθεσης των δύο κοινοτήτων.
Η επίγεια πορεία του σεμνού αγωνιστή Μιχαλάκη Καραολή ολοκληρώθηκε τα χαράματα της 10ης Μαΐου 1956. Μετά, την σκυτάλη ανέλαβαν οι φορείς διαχείρισης της μνήμης του. Ξεχωρίζουν δύο πρωτοβουλίες που διαφέρουν τόσο χρονικά όσο και συμβολικά. Η πρώτη έγινε από τον Δήμο Αθηναίων που μετονόμασε αμέσως μετά τον απαγχονισμό τον δρόμο μπροστά από την Πρεσβεία της Μεγάλης Βρετανίας στην Αθήνα, από Λουκιανού σε Καραολή και Δημητρίου. Ήταν το λιγότερο που μπορούσε να «δοθεί» στον λαό της Αθήνας, ο οποίος είχε οργανώσει ένα ογκώδες αντιβρεττανικό συλλαλητήριο, κατά το οποίο η ελληνική αστυνομία χρησιμοποίησε τέτοιας έντασης βία που προκάλεσε τον θάνατο εφτά και τον τραυματισμό περίπου τρακοσίων ατόμων.
Τέσσερις δεκαετίες αργότερα, το 1996, σε πολύ διαφορετικές συνθήκες, μια μνημονική τελετή λάμβανε χώρα στην κυπριακή πρωτεύουσα. Μετά από απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της Αγγλικής Σχολής που είχε διοριστεί επί διακυβέρνησης Γλαύκου Κληρίδη ανεγέρθηκε προτομή του Καραολή μπροστά από την κύρια είσοδο της Σχολής. Ο Καραολής επέστρεφε τιμώμενος ως εθνικός ήρωας στον χώρο που τον είχε εκπαιδεύσει. Με την κίνηση αυτή, το Συμβούλιο της Σχολής, η οποία είχε καθιερωθεί ως προνομιακό ίδρυμα εκπαίδευσης των παιδιών της ελληνοκυπριακής ελίτ μετά την ανεξαρτησία, επισφράγισε τη συμβολική μεταστροφή της επί το ελληνοπρεπέστερο. Σήμερα, από μια οικουμενική άποψη, η ιστορία του Καραολή παραμένει επίκαιρη καθότι αναδεικνύει γλαφυρά ότι η καταστολή που επιβάλλει μια ηγεμονία δεν την διασώζει, απεναντίας, μπορεί να επιταχυνει την ηθική της κατάρρευση.
