Έχοντας επίγνωση της απροθυμίας της ελληνικής κυβέρνησης να εμπλακεί στην σύρραξη, ο Μαύρος φέρεται να είπε στον Κληρίδη ότι οι Κύπριοι θα πρέπει να αγωνιστούν μέχρι εσχάτων, έστω κι αν αυτό σήμαινε την κατάληψη όλης της Κύπρου
Η μεταφορά θέλει το καλοκαίρι του ’74 να είναι μαύρο διότι το χρώμα αυτό συνδέεται με το πένθος. Θα μπορούσε να είναι μαύρο και για ένα άλλο λόγο: για τη συσκότιση που συγκαλύπτει πολλά απ’ όσα συνέβησαν εκείνη την περίοδο. Η πίκρα, ο πόνος, οι ματαιωμένες προσδοκίες, οι ανομολόγητες σκέψεις και πράξεις, η ανάγκη για «εθνική συμφιλίωση» και τα μεταπολεμικά συμφέροντα επιβαρύνουν την όποια προσπάθεια κατανόησης της κατάστασης. Μια πτυχή του «μαύρου καλοκαιριού» που παραμένει θολή είναι η στάση που κράτησε η ελληνική κυβέρνηση από την πτώση της Χούντας (23.7.74) μέχρι την δεύτερη εισβολή (14-16.8.74). Ενδεικτική της στάσης αυτής αποτελεί η πολιτική συμπεριφορά του δευτέρου τη τάξει στην κυβέρνηση εκείνη, Γεώργιου Μαύρου.
Ο Γεώργιος Μαύρος είχε ένα εξαιρετικό βιογραφικό. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Βερολίνου, ανακηρύχτηκε αριστούχος διδάκτωρ του Δικαίου και αργότερα έγινε Υφηγητής του Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πολέμησε στο Αλβανικό μέτωπο και από τις αρχές τις δεκαετίας του ‘50 τάχθηκε υπέρ της αυτοδιάθεση και ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα. Μετά τον πόλεμο εκλέγηκε πολλές φορές βουλευτής και υπηρέτησε ως Υπουργός σε όλες σχεδόν τις δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις της Ελλάδας πριν την επταετία. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας βρέθηκε απέναντι από τους συνταγματάρχες, τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό και εξορίστηκε. Αρκούντως μορφωμένος, πατριώτης και δημοκράτης, λοιπόν.
Σε μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές της μεταπολεμικής ιστορίας της Ελλάδας ήταν και πάλι παρών. Στις 23 Ιουλίου του 1974 η Χούντα του Ιωαννίδη κατάρρευσε πανικόβλητη και απομονωμένη. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής κλήθηκε για να σχηματίσει τη λεγόμενη κυβέρνηση εθνική ενότητας, έχοντας στο πλευρό του τον Ευάγγελο Αβέρωφ. Σ’ αυτή την κυβέρνηση συμμετείχε, ως δεύτερος τη τάξη, Αντιπρόεδρος και Υπουργός Εξωτερικών, ο Γεώργιος Μαύρος. Όταν αναλάμβανε τα καθήκοντα του η κατάσταση στην Κύπρο ήταν δραματική. Ο τουρκικός στρατός είχε ήδη δημιουργήσει προγεφύρωμα στην Κύπρο και κατείχε 8% του εδάφους της, χιλιάδες Ελληνοκύπριοι ξεριζώθηκαν βίαια από τις εστίες τους, ενώ το μέτωπο της «ελληνικής πλευράς» στο νησί ήταν ανοργάνωτο, καταρρακωμένο και βαθιά διχασμένο.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ένας Πρόεδρος που ξέχασε τη συνταγή της επιτυχίας
Tik tok, παπαρούνα και courier: η νέα διαδρομή των ναρκωτικών
Ο Μαύρος συμμετείχε εκπροσωπώντας την Ελλάδα στις δύο διασκέψεις της Γενεύης που μεσολάβησαν μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου Αττίλα. Στη λεγόμενη δεύτερη Γενεύη δίπλα στον Γλαύκο Κληρίδη και απέναντι στον ΥΠΕΞ της Τουρκίας Γκιουνές είχε να αντιμετωπίσει την άτεγκτη τουρκική στάση. Ο Γκιουνές απαιτούσε να «παραχωρηθεί» στον τουρκικό έλεγχο το 34% του κυπριακού εδάφους. Σε αυτή την άβολη στιγμή και έχοντας επίγνωση της αδυναμίας και απροθυμίας της ελληνικής κυβέρνησης να εμπλακεί στην σύρραξη, ο Μαύρος φέρεται να είπε στον Κληρίδη ότι οι Κύπριοι θα πρέπει να αγωνιστούν μέχρι εσχάτων, έστω κι αν αυτό σήμαινε την κατάληψη όλης της Κύπρου. Πολλοί, μάλιστα, ενθυμούνται να ακούν από ραδιοφώνου την εμβληματική του φράση πως «η Ελλάς μεταξύ εθνικής ταπεινώσεως και του πολέμου θα επέλεγε τον πόλεμο». Πάντως, την 14η Αυγούστου όταν ο τουρκικός στρατός προέλασε καταλαμβάνοντας το 36% του κυπριακού εδάφους, η κυβέρνηση της Ελλάδας πήρε τις αποφάσεις της…
Για πολλούς Ελληνοκύπριους η αντίδραση της ελληνικής κυβέρνησης ήταν μια από τις τελευταίες ψηφίδες στο μωσαϊκό της εθνικής ματαίωσης. Είχαν προηγηθεί οι αναίσχυντες πράξεις της ελληνικής χούντας που καπηλευόμενη την ιδέα της ένωσης ανέτρεψε την έννομη τάξη στην Κύπρο και άνοιξε την οδό για κατάληψη μέρους της από την Τουρκία. Υπό το βάρος των αλλεπάλληλων απογοητεύσεων, πολλοί Ελληνοκύπριοι αντιλήφθηκαν ότι ενώ οι ίδιοι τοποθετούσαν την Ελλάδα στη σφαίρα των ιδεών, αυτή, στη γήινη σφαίρα των εθνών/κρατών «συμπεριφερόταν» ως… χώρα. Μια χώρα που λειτουργεί στα όρια που θέτει το μέγεθος, οι δυνατότητες και τα συμφέροντα της, όπως αυτά ερμηνεύονται από την εκάστοτε ηγεσία της. Έτσι, με ένα πικρό τρόπο ο μαύρος Αύγουστος συνέβαλε στην πορεία της πολιτικής ενηλικίωσης των Ελληνοκυπριών∙ μια πορεία που προφανώς δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί…
