ALPHA της Κυριακής

Οι προκλήσεις και ποιοι επωφελούνται από το Σχέδιο ΚτίΖΩ που διαμόρφωσε το υπουργείο Εσωτερικών

Τον Απρίλιο του 2023, το υπουργικό συμβούλιο του Νίκου Χριστοδουλίδη αποφάσιζε να προχωρήσει σε ένα ενιαίο σχέδιο διαχείρισης, των επικίνδυνων προσφυγικών κατοικιών που στόχο όπως λέχθηκε θα είχε την ασφάλεια και την αξιοπρεπή στέγαση του προσφυγικού κόσμου. Ήταν ένα εγχείρημα δύσκολο στο οποίο λίγοι πίστεψαν. Τρία χρόνια περίπου αργότερα και συγκεκριμένα ενός Φεβρουαρίου μέσω του σχεδίου ΚτίΖΩ παραδίδονται τα πρώτα κλειδιά. Πρόκειται για δύο πολυκατοικίες στην οδό Τήνου, οι οποίες ήταν και οι πρώτες που κατεδαφίστηκαν στο πλαίσιο του σχεδίου, αφού ήταν ανάμεσα στις πολυκατοικίες που κρίθηκαν ως ακατάλληλες με άμεση κατεδάφιση.

358 προσφυγικοί συνοικισμοί

Το σχέδιο βασίστηκε σε τεχνική μελέτη για 358 προσφυγικούς συνοικισμούς, από την οποία διαπιστώθηκε ότι δεκάδες πολυκατοικίες παρουσίαζαν σοβαρά στατικά και κατασκευαστικά προβλήματα. Το κράτος ανέλαβε το μεγαλύτερο μέρος του κόστους, με τους δικαιούχους ωστόσο να συμμετέχουν με μικρή οικονομική συνεισφορά, στο όλο εγχείρημα, βάσει κοινωνικοοικονομικών κριτηρίων.

Οι δικαιούχοι

Δικαιούχοι του ΚτίΖΩ είναι πρόσφυγες που διαμένουν σε πολυκατοικίες οι οποίες έχουν χαρακτηριστεί ακατάλληλες ή επικίνδυνες και έχουν ενταχθεί στις φάσεις υλοποίησης του σχεδίου. Προτεραιότητα δίνεται σε ευάλωτες ομάδες, όπως ηλικιωμένοι, άτομα με αναπηρία, χαμηλοσυνταξιούχοι και μονογονεϊκές οικογένειες.

Στις δεύτερη και τρίτη φάση του σχεδίου, το πλάνο αφορά πολυκατοικίες που δεν κατεδαφίζονται, αλλά αναβαθμίζονται. Σε αυτή την περίπτωση παρέχεται χορηγία έως 300 χιλιάδες ευρώ ανά πολυκατοικία, καθώς και επιπλέον 90 χιλιάδες ευρώ για εγκατάσταση ανελκυστήρα.

Τα πρώτα κλειδιά στα Λατσιά

Μέσα στις επόμενες ημέρες παραδίδεται η πρώτη πολυκατοικία του ΚτίΖΩ στα Λατσιά, στην οδό Τήνου. Η νέα οικοδομή ανεγέρθηκε στη θέση δύο προσφυγικών πολυκατοικιών που κρίθηκαν επικίνδυνες και κατεδαφίστηκαν. Περιλαμβάνει 30 διαμερίσματα, εκ των οποίων τα 18 παραχωρούνται σε δικαιούχους, ενώ τα υπόλοιπα 12 θα πωληθούν σε προσιτές τιμές από τον εργολάβο. Υποψήφιοι των άλλων δώδεκα διαμερισμάτων είναι νεαρές οικογένειες με στόχο να ενισχυθεί  η κοινωνική αναζωογόνηση της περιοχής.

Μιλώντας στον «alpha της Κυριακής», ο υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου επισημαίνει πως παρά τις αρχικές επιφυλάξεις ορισμένων δικαιούχων, η συμμετοχή των δικαιούχων της α’ φάσης στο Σχέδιο καταδεικνύει ότι οι ίδιοι οι δικαιούχοι έχουν αναγνωρίσει την αναγκαιότητα υλοποίησής του. Παραδέχεται πως παρότι στην εξέλιξη του Σχεδίου προέκυψαν νομικές, τεχνικές και άλλες δυσκολίες, εξαιτίας της περιπλοκότητάς του, «με την εποικοδομητική συνεργασία των μελών της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Προσφύγων, τα προβλήματα επιλύθηκαν και είμαστε ιδιαίτερα ικανοποιημένοι, διότι σε λίγες εβδομάδες ολοκληρώνεται η πρώτη πολυκατοικία και 18 οικογένειες θα αποκτήσουν τα νέα τους διαμερίσματα.»

Η πρώτη φάση

Το σχέδιο βρίσκεται σε τροχιά υλοποίησης εδώ και έναν χρόνο. Άλλες τέσσερις πολυκατοικίες της πρώτης φάσης βρίσκονται υπό ανέγερση:

στον Στρόβολο (Κόκκινες), με ολοκλήρωση τον Μάιο,

στο Πλατύ Αγλαντζιάς,

στα Λατσιά (Άγιος Ελευθέριος),

και στην Ανθούπολη, όπου θα στεγαστούν δικαιούχοι από πολυκατοικίες που ήταν χτισμένες σε τουρκοκυπριακή γη.

Στις πέντε πολυκατοικίες της πρώτης φάσης θα στεγαστούν οι ένοικοι από 12 κατεδαφισμένες προσφυγικές πολυκατοικίες.

Παρά την διστακτικότητα αρχικά από τους ένοικους να ενταχθούν στο σχέδιο και να εγκαταλείψουν τα διαμερίσματα τους εξέφρασαν ενδιαφέρον 327 από τα 367 διαμερίσματα της πρώτης φάσης για να αποκτήσουν νέο διαμέρισμα. Ενώ οι υπόλοιποι 40 δεν επιθυμούσαν να λάβουν νέο διαμέρισμα και ήδη προχωρά η διαδικασία καταβολής του ποσού που δικαιούνται για την αποχώρηση από το Σχέδιο.

Στους δικαιούχους της α’ φάσης καταβάλλεται επιπλέον επίδομα ενοικίου για την προσωρινή τους στέγαση μέχρι την ολοκλήρωση των κατασκευαστικών εργασιών της πολυκατοικίας τους. Επίδομα ενοικίου καταβάλλεται σε όλους τους δικαιούχους είτε ενοικιάζουν είτε φιλοξενούνται σε συγγενικά/φιλικά πρόσωπα.

Η επέκταση στη Λεμεσό

Το ΚτίΖΩ επεκτείνεται και στην επαρχία Λεμεσού, με την ανέγερση πολυκατοικίας στον οικισμό Μακάριο να ξεκινά εντός ημερών, ενώ αναμένεται η έκδοση πολεοδομικών αδειών για έργα στον Άγιο Αθανάσιο και τη Λινόπετρα. Άλλες δύο πολυκατοικίες, μια στη Λάρνακα και μια στην Παλλουριώτισσα, Λευκωσία, αναμένεται σύντομα να υποβάλουν αίτηση για πολεοδομική άδεια.

Υπήρξαν βεβαίως και δυσκολίες καθώς στον Δήμο Στροβόλου, υπήρξαν δύο περιπτώσεις όπου ένοικοι αρνήθηκαν να αποχωρήσουν και ο Επαρχιακός Οργανισμός Αυτοδιοίκησης, ως η αρμόδια με βάση τον νόμο Αρχή, προσέφυγε στη Δικαιοσύνη. Εξαιτίας αυτού και για αποφυγή περαιτέρω καθυστερήσεων, το Υπουργείο Εσωτερικών προχώρησε και στην εξεύρεση εναλλακτικών τεμαχίων γης.

Δεύτερη και Τρίτη Φάση

Στη δεύτερη και τρίτη φάση του σχεδίου, το πλάνο αφορά πολυκατοικίες που δεν κατεδαφίζονται, αλλά αναβαθμίζονται. Σε αυτή την περίπτωση παρέχεται χορηγία έως 300 χιλιάδες ευρώ ανά πολυκατοικία, καθώς και επιπλέον 90 χιλιάδες ευρώ για εγκατάσταση ανελκυστήρα.

Β’ φάση:

Η δεύτερη φάση αφορά 70 πολυκατοικίες με μικρότερα προβλήματα στατικότητας. Το Σχέδιο προβλέπει την εργοδότηση Αρχιτέκτονα/Πολιτικού Μηχανικού από κατάλογο του ΕΤΕΚ του οποίου η αμοιβή καλύπτεται από το Υπουργείο Εσωτερικών και διενεργεί μελέτες στατικής επάρκειας και υποδεικνύει ποιες επιδιορθώσεις πρέπει να γίνουν. Το κράτος δίνει ποσό μέχρι €300.000 ανά πολυκατοικία για τις επιδιορθώσεις και επιπρόσθετα €90.000 για την τοποθέτηση ανελκυστήρα.

Μετά από οδηγίες του Υπουργού Εσωτερικών, η έναρξη υλοποίησης της β’ φάσης μεταφέρθηκε νωρίτερα από τον αρχικό προγραμματισμό, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στους δικαιούχους να προβούν στις αναγκαίες επιδιορθώσεις και να μην προκληθεί μεγαλύτερο πρόβλημα επικινδυνότητας στις πολυκατοικίες.

Ενδιαφέρον για συμμετοχή:

19 από τις 70 πολυκατοικίες έχουν δημιουργήσει διαχειριστικές επιτροπές και είτε έχουν αναθέσει σε μελετητή τη διενέργεια των απαραίτητων μελετών, είτε βρίσκονται στο στάδιο υποβολής αίτησης ενδιαφέροντος και ανάθεσης σε μελετητή.

Γ’ φάση

Η Τρίτη φάση αφορά πολυκατοικίες που χρειάζονται πολύ μικρές επιδιορθώσεις/επισκευές και αναβαθμίσεις π.χ. τοποθέτηση ανελκυστήρα. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν απαιτείται η διενέργεια μελετών στατικής επάρκειας, αλλά οπτικός έλεγχος από μελετητή. Παραχωρείται ποσό μέχρι €300.000 ανά πολυκατοικία για τις επιδιορθώσεις/επισκευές και επιπρόσθετα €90.000 για την τοποθέτηση ανελκυστήρα.

Μετά από οδηγίες του Κωνσταντίνου Ιωάννου, η έναρξη της υλοποίησης της γ’ φάσης μεταφέρθηκε νωρίτερα από τον αρχικό προγραμματισμό.

Ενδιαφέρον για συμμετοχή:

25 από τις 245 πολυκατοικίες έχουν δημιουργήσει διαχειριστική επιτροπή και είτε έχουν αναθέσει σε μελετητή τον οπτικό έλεγχο, είτε βρίσκονται στο στάδιο υποβολής αίτησης ενδιαφέροντος και ανάθεσης σε μελετητή.

Στους δικαιούχους της β’ και της γ’ φάσης στάλθηκαν επιστολές για ενημέρωση, ώστε να προχωρήσουν με τις διαδικασίες καθορισμού διαχειριστικής επιτροπής, για να προχωρήσουν με τις υπόλοιπες διαδικασίες.

Όπως αναφέρει ο Κωνσταντίνος Ιωάννου, το Σχέδιο «κτίΖΩ» ήταν η πρώτη πολιτική πράξη της Κυβέρνησης Χριστοδουλίδη, έναν μόλις μήνα μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης, στο πλαίσιο της προσφυγικής στεγαστικής πολιτικής και της βούλησης για στήριξη του προσφυγικού κόσμου. «Στόχος του Σχεδίου είναι η οριστική επίλυση των μακροχρόνιων προβλημάτων ακαταλληλότητας και επικινδυνότητας που δημιουργήθηκαν με την πάροδο του χρόνου στις πολυκατοικίες στους κυβερνητικούς οικισμούς στέγασης προσφύγων και επηρεάζουν την αξιοπρεπή διαβίωση του προσφυγικού κόσμου. Πρωτίστως, όμως, η υλοποίηση του Σχεδίου αποσκοπεί στη διασφάλιση αξιοπρεπούς και ασφαλούς στέγης για τους εκτοπισθέντες συμπολίτες μας, οι οποίοι για περισσότερα από 51 χρόνια αποστερούνται τις περιουσίες τους εξαιτίας της τουρκικής εισβολής και κατοχής».

Επιτροπή Ευαλωτότητας

Σε μια προσπάθεια να βοηθηθούν περιπτώσεις που δεν μπορούσαν να εξασφαλίσουν την οικονομική συνεισφορά συστάθηκε στο Υπουργείο Εσωτερικών Επιτροπή Ευαλωτότητας, μετά από απόφαση υπουργικού συμβουλίου η οποία στη βάση συγκεκριμένων κριτηρίων εξέταζε τέτοιου είδους περιπτώσεις.

Όπως για παράδειγμα λήπτες ΕΕΕ, χαμηλοσυνταξιούχοι, χρόνια ασθενείς καρκινοπαθείς. Στόχος ήταν η επιχορήγηση μέρους της συνεισφοράς τους, επιπρόσθετα της εφάπαξ κρατικής χορηγίας που παραχωρείται ανά περίπτωση.

Η Επιτροπή Ευαλωτότητας συγκέντρωσε ποσό ύψους €1 εκατομμυρίου από εισφορές που παραχώρησαν μέσω του δικτύου κοινωνικής στήριξης ιδιωτικές επιχειρήσεις και άλλοι φορείς.

Εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων δικαιούχων, στους οποίους αποφασίστηκε να καταβληθεί ολόκληρο το ποσό της συνεισφοράς τους, δόθηκε μερική επιδότηση σε μεγαλύτερο αριθμό δικαιούχων αντί επιδότησης ολόκληρου του ποσού σε λιγότερους δικαιούχους.

Η Επιτροπή εισηγήθηκε στον Υπουργό Εσωτερικών την παραχώρηση επιπρόσθετου ποσού για κάλυψη της συνεισφοράς για 94 περιπτώσεις δικαιούχων της α’ φάσης, οι οποίοι πληρούν τα κριτήρια και μετά από προσωπικές συναντήσεις των μελών της Επιτροπής μαζί τους.

Επιπρόσθετα, στο πλαίσιο της εξέτασης περιπτώσεων ευάλωτων δικαιούχων, εγκρίθηκε η αναβάθμιση διαμερίσματος από ενός υπνοδωματίου σε δύο ή από δύο υπνοδωματίων σε τριών, λόγω σύνθεσης της οικογένειας ή και για ανθρωπιστικούς λόγους, χωρίς απαραίτητα να δοθεί και οικονομική χορηγία, καθώς και η αλλαγή Κατηγορίας δικαιούχων.

Σύσκεψη Ιωάννου για πορεία του Σχεδίου κτίΖΩ

Ήδη ο Υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου προχώρησε την περασμένη Πέμπη πάντως, σε ευρεία σύσκεψη για απολογισμό της πορείας του σχεδίου για όλες τα φάσεις