Μία δεύτερη ματιά στις συναντήσεις του Νετανιάχου στο περιθώριο της ΓΣ του ΟΗΕ
Για ακόμα μία χρονιά μετά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, το κλίμα στην εναρκτήρια Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ παρέμεινε ηλεκτρισμένο. Κανείς δεν εξεπλάγη από τη μαζική αποχώρηση ξένων διπλωματών τη στιγμή που ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου ανέβαινε στο βήμα για να εκφωνήσει την ομιλία του. Άλλωστε, αυτή η εξέλιξη ήταν αναμενόμενη και από τον ίδιο, όπως αποδείχθηκε όταν άρχισε την ομιλία του, χαρακτηρίζοντας τη στάση όσων χωρών αποχωρούσαν εκείνη τη στιγμή από την αίθουσα ως ένδειξη ‘υποκριτικής δειλίας’. Ο χαρακτηρισμός αυτός βασίστηκε στον ισχυρισμό που ακούγεται εξαιρετικά συχνά στο Ισραήλ από κυβερνητικούς αξιωματούχους, αναλυτές και δημοσιογράφους και επαναλήφθηκε ακόμα μία φορά δια στόματος Νετανιάχου. «Μπορεί δημοσίως κάποιες χώρες να καταδικάζουν το Ισραήλ, παρασκηνιακά όμως, οι ηγεσίες τους έσπευσαν να μας εκφράσουν την ανακούφισή τους για τον τρόπο που το Ισραήλ διαχειρίστηκε τον πόλεμο στην περιοχή», ήταν η κεντρική ιδέα όσων δήλωσε και υπονόησε ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός.
Τις λεπτομέρειες που ενδεχομένως αποδεικνύουν έναν τέτοιο σοβαρό ισχυρισμό, ίσως τελικά να μην τις μάθουμε ποτέ. Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία που αναδημοσιεύθηκαν στις αρχές Ιουνίου του 2025 από την εφημερίδα New York Times, οι συμβάσεις πώλησης ισραηλινών οπλικών συστημάτων ανήλθαν το 2024 στα 14,8 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό-ρεκόρ όλων των προηγουμένων ετών. Η κατανομή των συμβάσεων παρουσιάζει ακόμα περισσότερο ενδιαφέρον. Το 54% όλων των στρατιωτικών εξαγωγών σημειώθηκε προς χώρες της Ευρώπης, το 23% προς τις χώρες της Ασίας και του Ειρηνικού, 12% προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μαρόκο – τρεις χώρες που έχουν υπογράψει τις Συμφωνίες Αβραάμ – και το υπόλοιπο 9% αντισυμβαλλόμενες χώρες ήταν οι ΗΠΑ και ο Καναδάς. Λογικά, λοιπόν, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο κάποιες από τις χώρες που αποχώρησαν από την αίθουσα της ΓΣ του ΟΗΕ ενδεχομένως να συγκαταλέγονται στην ομάδα χωρών που έχουν προμηθευτεί οπλικά συστήματα ισραηλινής παραγωγής. Αλλά ούτε και αυτό το στοιχείο είναι δυνατόν να υποστηριχθεί με βεβαιότητα.
Ωστόσο, από το πρόγραμμα των κατ’ ιδίαν συναντήσεων που πραγματοποίησε ο Νετανιάχου με ξένους ηγέτες και εκπροσώπους ξένων κυβερνήσεων στο περιθώριο της φετινής Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, δεν μπορεί να διαψευστεί. Επρόκειτο για συναντήσεις που, επικοινωνιακά τουλάχιστον, είχαν διευθετηθεί από την ισραηλινή διπλωματία με σκοπό να καταδειχθεί ότι ‘το Ισραήλ δεν είναι τελείως μόνο του στην διεθνή κοινότητα’. Αξίζει, λοιπόν, να εξετάσουμε με ποιες χώρες το Ισραήλ συνεχίζει να ‘μιλάει’ δημοσίως κατά την τρέχουσα συγκυρία, η οποία κάθε άλλο παρά εύκολη είναι για τη θέση της χώρας στον κόσμο.
Η Λατινική Αμερική στο προσκήνιο
Αισθητή είναι η αλληλεγγύη που εκφράζεται προς το Ισραήλ από μία ομάδα χωρών της Λατινικής Αμερικής. Οι τωρινές κυβερνήσεις της Αργεντινής, της Παραγουάης, του Παναμά, της Βολιβίας και της Κολομβίας έχουν επιλέξει να επενδύσουν σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο στη δραστική βελτίωση των σχέσεών τους τόσο με τις Ηνωμένες Πολιτείες του Ντόναλντ Τραμπ όσο και με το Ισραήλ. Δεν είναι σαφές εάν η επιλογή του Ισραήλ αποτελεί ‘παρεπόμενο φαινόμενο’ της ενίσχυσης των σχέσεών τους με την Ουάσιγκτον.
Το βέβαιο, όμως, είναι ότι, σε γενικές γραμμές, οι σχέσεις με το Ισραήλ αποτελούν ένα ζήτημα ακανθώδες στην εσωτερική πολιτική τους σκηνή. Ίσως ακούγεται υπερβολικό, αλλά στην πλειονότητα των χωρών της Λατινικής Αμερικής, κάθε φορά που αναδεικνύεται μία κυβέρνηση όχι ιδιαίτερα φιλική έναντι της Ουάσιγκτον, οι διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ διακόπτονται. Και, αντιθέτως, οποτεδήποτε συμβαίνει μία φιλοαμερικανική ‘ανατροπή’, αμέσως μετά οι σχέσεις με το Ισραήλ αποκαθίστανται και εμβαθύνονται. Η δεύτερη περίπτωση συμβαίνει να ισχύει τώρα, με αντάλλαγμα γενναία αναπτυξιακή ισραηλινή βοήθεια προς τις συγκεκριμένες λατινοαμερικανικές χώρες. Πρόκειται για διμερείς σχέσεις που είχαν αναπτυχθεί ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 και καθ’ όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960, με το ισραηλινό Υπουργείο Εξωτερικών να αναπτύσσει τότε μία ειδική υπηρεσία παροχής αναπτυξιακής βοήθειας με αποδέκτες αναπτυσσόμενες χώρες της Αφρικής, της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής. Το διπλωματικό αντάλλαγμα που ανέμενε τότε το Ισραήλ – και σήμερα συνεχίζει να αναμένει – είναι ένα ‘μαξιλάρι’ θετικών ψήφων και απόψεων στις συλλογικές διαδικασίες όχι μόνο εντός του πλαισίου του ΟΗΕ, αλλά και γενικότερα.
Η απόμακρη Ευρώπη – και οι εξαιρέσεις της
Είναι γεγονός ότι από την έναρξη των χερσαίων επιχειρήσεων στη Γάζα και μέχρι σήμερα, οι σχέσεις του Ισραήλ με τις ευρωπαϊκές χώρες δοκιμάζονται. Αποκορύφωμα αποτελεί η απόφαση της κυβέρνησης Νετανιάχου να κλείσει το προξενείο της Βρετανίας στην Ανατολική Ιερουσαλήμ – κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά από την έναρξη της λειτουργίας του το μακρινό 1839. Οι οικονομικές κυρώσεις που αποφάσισαν να επιβάλουν στους εβραϊκούς εποικισμούς της Δυτικής Όχθης η Βρετανία, η Γαλλία, η Σουηδία, η Νορβηγία, η Ισπανία, η Ιρλανδία, η Φινλανδία, η Πορτογαλία, η Ισλανδία και η Πολωνία μπορεί ακόμα να μην έγιναν απόλυτα αισθητές στην ισραηλινή οικονομία εν γένει – πλην όμως, το διπλωματικό αποτύπωμα είναι σημαντικό.
Σε αντίθεση, όμως, με ό,τι συμβαίνει στις σχέσεις Ισραήλ-Ευρώπης, ο Νετανιάχου συναντήθηκε με τους ηγέτες της Σλοβενίας και της Ελλάδας. Η συνάντηση με τον Έλληνα Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, θεωρήθηκε αναμενόμενη, με δεδομένη την περαιτέρω εμβάθυνση των διμερών σχέσεων το τελευταίο διάστημα. Η υπογραφή της συμφωνίας για το αμυντικό σύστημα «Ασπίδα του Αχιλλέα» μιλάει από μόνη της.
Η περίπτωση, όμως, της Σλοβενίας παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η παρούσα νέα διακυβέρνηση της Λιουμπλιάνας αποφάσισε να κάνει στροφή 180 μοιρών ως προς την πρόσφατη, εξαιρετικά επικριτική ρητορική της έναντι της ισραηλινής πλευράς. Η στρατιωτική διπλωματία έχει και εδώ την τιμητική της, η οποία αποδεικνύει πως η Realpolitik στη Γηραιά Ήπειρο, ενόσω διαρκεί ο πόλεμος στην Ουκρανία, έχει πολλά να πει. Η πώληση ισραηλινών οπλικών συστημάτων, στο πρότυπο της «Ασπίδας του Αχιλλέα», αποδεικνύεται ιδιαίτερα χρήσιμη ώστε να ‘διασώσει’ τις διμερείς πολιτικές σχέσεις του Ισραήλ με τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Ο κατάλογος των ευρωπαϊκών χωρών που κινούνται στο ίδιο μήκος κύματος σε αυτόν τον κρίσιμο τομέα είναι μακρύς. Φινλανδία, Πολωνία, Ρουμανία, Λετονία, Σερβία, Βόρεια Μακεδονία και, φυσικά, Γερμανία έχουν καταστεί βασικοί επιχειρηματικοί εταίροι με τις ισραηλινές πολεμικές βιομηχανίες – ανεξαρτήτως των δημοσίων επικριτικών δηλώσεών τους ως προς τον τρόπο με τον οποίο η ισραηλινή πλευρά διαχειρίζεται τον πόλεμο και το Παλαιστινιακό εν γένει.
Η μακρινή Παπούα Νέα Γουινέα – και η πρεσβεία της
Δεν πρέπει να προκαλεί απορία η συνάντηση του Νετανιάχου με τον Πρωθυπουργό της μακρινής Παπούας Νέας Γουινέας, Τζέιμς Μαράπε. Κατ’ άλλους, ίσως να άργησε να πραγματοποιηθεί, δεδομένου ότι στις 5 Σεπτεμβρίου 2023 η μακρινή αυτή χώρα της Νοτιοανατολικής Ασίας άνοιξε την πρεσβεία της στην Ιερουσαλήμ. Επρόκειτο για ακόμα μία συνάντηση με επικοινωνιακό στόχο να αποδείξει πως το Ισραήλ ‘δεν έχει απομονωθεί’. Βασικός αποδέκτης αυτής της συνάντησης είναι η εσωτερική κοινή γνώμη στο Ισραήλ, ενόψει, φυσικά, των επικείμενων βουλευτικών εκλογών της 27ης Οκτωβρίου.
Η συνάντηση της «τελευταίας στιγμής» με τον Πρόεδρο της Αιθιοπίας
Τελευταία χώρα που προστέθηκε στον κατάλογο των επισήμων συναντήσεων του Νετανιάχου στη Νέα Υόρκη ήταν η Αιθιοπία. Η συγκεκριμένη προσθήκη ‘της τελευταίας στιγμής’ κρίθηκε απολύτως αναγκαία, κυρίως από την αιθιοπική πλευρά. Μόλις μία μέρα πριν από την προγραμματισμένη ομιλία του Νετανιάχου στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης, η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ της κυβέρνησης της Αντίς Αμπέμπα και των αποσχιστικών ανταρτικών ομάδων των βορείων επαρχιών της χώρας κατέρρευσε. Η συνάντηση του Νετανιάχου με τον Πρόεδρο της Αιθιοπίας, Τάγιε Άτσκε Σελάσιε, σηματοδοτεί περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων με την ισραηλινή στρατιωτική βιομηχανία.
Η εξέλιξη αυτή, εάν και εφόσον η κατάσταση στην Αιθιοπία εκτραχυνθεί, στην πραγματικότητα σηματοδοτεί όχι μόνο το άνοιγμα μίας νέας εστίας πολέμου στην ευρύτερη περιοχή – και μάλιστα, πολύ κοντά στα Στενά του Μπαμπ Ελ Μάνταμπ της Υεμένης –, αλλά, επιπροσθέτως, περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων Ισραήλ-Αιθιοπίας, με φόντο τη Σομαλιλάνδη.
Αξίζει να επισημανθεί ότι η Σομαλιλάνδη δεν ενισχύεται οικονομικά επί δεκαετίες μόνο από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ενισχύεται παράλληλα και από την Αιθιοπία. Ενδεικτικό είναι ότι η Σομαλιλάνδη διατηρεί αεροπορική σύνδεση κυρίως με τα αιθιοπικά αεροδρόμια, τη στιγμή που, αυτή τη στιγμή τουλάχιστον, η συγκεκριμένη διοικητική οντότητα αναγνωρίζεται διπλωματικά αποκλειστικά και μόνο από το Ισραήλ. Έτσι, η πρόσφατη συνάντηση του Νετανιάχου με τον Πρόεδρο της Αιθιοπίας και όσα ενδιαφέροντα φέρονται να συζήτησαν δεν αποκλείεται να μας απασχολήσουν σε ειδησεογραφικό επίπεδο το αμέσως προσεχές διάστημα.
Και στο παρασκήνιο – παρούσα και η Σομαλιλάνδη
Θα ήταν παράλειψη να μην γίνει αναφορά σε μία ενδιαφέρουσα σύμπτωση. Ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη οι εργασίες της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, στην Νέα Υόρκη μετέβη ο ‘Πρόεδρος’ της Σομαλιλάνδης, Αμπντιραχμάν Μοχάμαντ Αμπντουλλάχι, οι συναντήσεις του οποίου παρουσιάζουν επίσης εξαιρετικό ενδιαφέρον.
Συγκεκριμένα, καθ’ όλα αναμενόμενη ήταν η επίσημη συνάντηση με τον επικεφαλής της Μόνιμης Αντιπροσωπείας του Ισραήλ στον ΟΗΕ, Ντάνι Ντανόν, καθότι το Ισραήλ είναι η μοναδική χώρα που αναγνωρίζει την ανεξαρτησία της. Στις 24 Σεπτεμβρίου, μετά από ισραηλινή διαμεσολάβηση, ο Αμπντουλλάχι εκφώνησε ομιλία στην αμερικανική δεξαμενή σκέψης Council of Foreign Relations, τονίζοντας τη σημασία της διπλωματικής αναβάθμισης της χώρας του στο πλαίσιο της διεθνούς κοινότητας. Παράλληλα, συναντήθηκε με την τοπική Σομαλική ομογένεια της Νέας Υόρκης, ενώ εξαιρετικά ενδιαφέρουσες είναι οι αναφορές στις ειδησεογραφικές ιστοσελίδες της Σομαλιλάνδης, ως προς τις προσπάθειες του Αμπντουλλάχι να αποκρούσει τις παρασκηνιακές προσπάθειες κυρίως της Τουρκίας, και κατά δεύτερο λόγο της Αιγύπτου, «δύο χώρες που εργάζονται σκληρά ώστε η Σομαλιλάνδη να μην αναγνωριστεί ως ανεξάρτητο κράτος», όπως τονίζεται ιδιαίτερα στα σχετικά άρθρα γνώμης. Τροφή προς σκέψη..
