Ο Λίβανος κόβει τον Γόρδιο Δεσμό με Ιράν και Χεζμπολάχ. Αλλά μέχρι πού μπορεί να φτάσει;
Καθοριστικές ήταν οι εξελίξεις στον Λίβανο τις τελευταίες επτά μέρες. Ο Πρόεδρος Ζοζέφ Αούν και ο Πρωθυπουργός Ναουάφ Σαλάμ έθεσαν σαφείς απαγορευτικές γραμμές στην Χεζμπολάχ και στην επιρροή του Ιράν στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας, εφαρμόζοντας συγκεκριμένα μέτρα σε πολιτικό επίπεδο αλλά και επί του πεδίου. Παρότι είναι ακόμα νωρίς να διατυπωθεί σαφής εκτίμηση για το προσεχές διάστημα, το αρχικό συμπέρασμα είναι ότι η λιβανική πολιτική ηγεσία, αν μη τι άλλο, αποφάσισε να μας ξανασυστηθεί, αφήνοντας πίσω της προβλέψιμες δηλώσεις διαμαρτυρίας και εκκλήσεις στον ΟΗΕ και στον Αραβικό Σύνδεσμο.
Έτσι, μέσα σε μόλις επτά μέρες, η κυβέρνηση της Βηρυτού προέβη στα εξής: Έθεσε εκτός νόμου τη στρατιωτική δράση της Χεζμπολάχ. Χαρακτήρισε τρομοκρατική οργάνωση τους Φρουρούς της Επανάστασης καλώντας τα στελέχη τους να εγκαταλείψουν τη χώρα, προειδοποιώντας τους ότι εάν δεν το πράξουν οικειοθελώς, θα απελαθούν. Αποφάσισε να εφαρμοστεί ειδική διαδικασία προέγκρισης εισόδου στον Λίβανο για όσους Ιρανούς πολίτες θα θέλουν να τον επισκεφτούν από τώρα και στο εξής.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Αφορμή αυτών των κινήσεων στάθηκε πυραυλική επίθεση που εξαπέλυσε η Χεζμπολάχ κατά του Ισραήλ, δηλώνοντας ότι με αυτόν τον τρόπο εκδικείται την δολοφονία του Ηγέτη της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν, Αγιατολλάχ Αλί Χαμενεΐ. Οι εκτοξεύσεις της οργάνωσης, έδωσαν την αφορμή στο Ισραήλ να απαντήσει με βομβαρδισμούς κατά θέσεων της Χεζμπολάχ στην Βηρυτό και στην κοιλάδα Μπεκάα. Ωστόσο, εντύπωση προκάλεσε η στάση της διακυβέρνησης Αούν, όταν πλέον χερσαίες ισραηλινές δυνάμεις άρχισαν να προελαύνουν ανενόχλητοι στον Νότιο Λίβανο, ενώ κάτοικοι δεκάδων χωριών της περιοχής εγκατέλειπαν τις εστίες τους μετά από σχετική εντολή εκκένωσης του IDF και ο τακτικός λιβανικός στρατός εγκατέλειπε συντεταγμένα τις θέσεις του στην περιοχή.
Αλλαγή σελίδας
Αλλεπάλληλοι ισραηλινοί βομβαρδισμοί στη συνοικία Ντάχια, προπύργιο της Χεζμπολάχ στην Βηρυτό
Κατά το παρελθόν, όταν το Ισραήλ προχωρούσε σε αεροπορικά κτυπήματα ή χερσαίες επιχειρήσεις, η η λιβανική κυβέρνηση παρέμενε θεατής και άφηνε το πεδίο ελεύθερο στην Χεζμπολάχ να διαχειριστεί τη μοίρα της χώρας. Αντιθέτως, αυτή τη φορά η κυβέρνηση της Βηρυτού έδωσε εντολή στον τακτικό λιβανικό στρατό να εγκαταστήσει φυλάκια ελέγχου σε κομβικά σημεία του εθνικού οδικού δικτύου προκειμένου να εμποδίσει ένοπλες ομάδες της Χεζμπολάχ να κατευθυνθούν στην μεθόριο Λιβάνου-Ισραήλ.
Η εφημερίδα Αλ-Αχμπάρ, που εκφράζει τις θέσεις της Χεζμπολάχ, θέλοντας να εκθέσει ηθικά τον τακτικό στρατό της χώρας και το δίδυμο Αούν-Σαλάμ, χαρακτηρίζοντάς τους ουσιαστικά ως συνεργάτες των Ισραηλινών, διέρρευσε την πληροφορία ότι κατά την διάρκεια συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου, ο Πρόεδρος Αούν είπε πως «δεν πρόκειται να τεθούν σε κίνδυνο οι ζωές των στρατιωτών επειδή κάποιοι αποφάσισαν να σύρουν τον Λίβανο σε έναν νέο πόλεμο». Ο Ζοζέφ Αούν όχι μόνο δεν διέψευσε το δημοσίευμα, αλλά υπερθεμάτισε, λέγοντας ότι «η απαγόρευση κάθε στρατιωτικής δραστηριότητας της οργάνωσης αποτελεί εχέγγυο για την διατήρηση της εθνικής κυριαρχίας». Ας μην γελιόμαστε. Πρακτικά, αφ’ ενός ο Αούν έθεσε την Χεζμπολάχ εκτός νόμου. Αφ΄ετέρου, επέδειξε αδιαφορία στο ενδεχόμενο να κατηγορηθεί από τους πολιτικούς του αντιπάλους ως ‘συνεργάτης του IDF’, που ήδη πατούσε σε λιβανικό έδαφος. Στο μεταξύ, οι Ισραηλινοί προχώρησαν ένα βήμα παρακάτω, εκδίδοντας εντολή εκκένωσης για ολόκληρη τη συνοικία Ντάχια της Βηρυτού, γνωστό προπύργιο της Χεζμπολάχ. Ακολούθησαν αλλεπάλληλες αεροπορικές επιδρομές που ξεπέρασαν τα δύο 24ωρα.
Πώς φτάσαμε ως εδώ;
Με το που μπήκαν οι υπογραφές στη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός στα τέλη Νοεμβρίου 2024 μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου, με εγγυήτριες τις ΗΠΑ και την Γαλλία, οι ελπίδες ότι η Χεζμπολάχ θα αποδεχόταν να αφοπλιστεί οικειοθελώς και να παραχωρήσει τον Νότιο Λίβανο στον έλεγχο του τακτικού λιβανικού στρατού ήταν από ελάχιστες έως ανύπαρκτες. Αυτό το γνώριζαν όλοι.
Οι Ισραηλινοί ήταν απολύτως σίγουροι εξ αρχής, πως επρόκειτο για μία συμφωνία με πολλά κενά, που απλώς θα χάριζε χρόνο στην Χεζμπολάχ να ανασυνταχθεί, θα ανακούφιζε την γνωστή αμηχανία της διακυβέρνησης Μπάιντεν, θα έδινε στο Παρίσι την ψευδαίσθηση ότι εκπληρώνει κάποιον αδιόρατο ιστορικό ρόλο. Παρ’ όλα αυτά, το Ισραήλ υπέγραψε μία συμφωνία καταδικασμένη να αποτύχει, ελπίζοντας ότι η επικείμενη τότε δεύτερη θητεία Τραμπ θα έδινε μαγικές λύσεις στη Γάζα – ενώ ο Λίβανος θα μπορούσε να περιμένει.. Οι ισραηλινές εκτιμήσεις διαψεύστηκαν ως προς τη Γάζα, μιας και οι λύσεις του Τραμπ δεν ήταν αυτές που ανέμεναν. Όσον αφορά, όμως, την κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο, οι εκτιμήσεις τους αποδείχθηκαν σωστές. Εδώ και ενάμισι χρόνο ο Νότιος Λίβανος ζει έναν «μη πόλεμο» και μία «μη ειρήνη», με την Χεζμπολάχ να αρνείται να αφοπλιστεί και έναν τακτικό λιβανικό στρατό να προσπαθεί ανεπιτυχώς να αποδείξει ότι έχει λόγο ύπαρξης.
2025: Μία χρονιά γεμάτη υπεκφυγές
Όλο το 2025 κύλησε για την διακυβέρνηση Αούν μόνο με υπεκφυγές. Μία εικόνα θλιβερή για έναν Πρόεδρο που διετέλεσε αρχηγός του στρατού. Μπορεί να κέρδιζε ενέσεις νομιμοποίησης από τις επισκέψεις των νέων ειδικών απεσταλμένων της Ουάσιγκτον, Τόμας Μπάρακ και Μόργκαν Ορτάγκους, από την τότε Γερμανίδα Υπουργό Εξωτερικών, Αναλένα Μπέρμποκ, ή ακόμα και από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη. Όσο ο Λίβανος παρέμενε όμηρος των ιρανικών επιδιώξεων μέσω της Χεζμπολάχ, οι προσπάθειες να ανακτήσει ο Λίβανος την αξιοπιστία του ήταν καταδικασμένες να πέσουν στο κενό, με έναν λιβανικό στρατό να κρύβεται πίσω από περιοδικές εκθέσεις προόδου εφαρμογής της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, που δεν τηρήθηκε ποτέ εντελώς ούτε από την Χεζμπολάχ, ούτε από το Ισραήλ.
Τη ζοφερή εικόνα της λιβανικής πραγματικότητας περιέγραψε στις αρχές Νοεμβρίου 2025 με περιφρονητικές εκφράσεις ο Τόμας Μπάρακ, ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου στον Λίβανο, στο διεθνές φόρουμ Manama Dialogues στο Μπαχρέιν. Η περιγραφή του ήταν απολύτως πραγματική και έθετε στην διακυβέρνηση Αούν το εξής ερώτημα: Πώς θέλει να εκλαμβάνεται ο Λίβανος από τους γείτονές του και την διεθνή κοινότητα; Ως κράτος ή ως μία ‘περιοχή’, η οποία μοιραία θα διαμοιραστεί σε ζώνες επιρροής – μία ισραηλινή στον νότο και μία συριακή (και φιλοτουρκική) στον βορρά. Οι απόψεις και οι απορίες Μπάρακ φαίνεται πως εκφράζουν και την Ουάσιγκτον. Κανείς δεν εξεπλάγη όταν στα Σεπτεμβρίου 2025 ο Λίβανος ούτε καν προσκλήθηκε να συμμετάσχει στην Διεθνή Ειρηνευτική Διάσκεψη του Σαρμ Αλ-Σεχ, που διοργάνωσε ο Λευκός Οίκος. Δεν προσκλήθηκε ούτε στην πρώτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ειρήνης στην Ουάσιγκτον στις 19 Φεβρουαρίου 2026. Ο Λίβανος σαν να έπεισε τους πάντες είτε ότι δεν υπάρχει πια στον χάρτη, είτε – ακόμα χειρότερα – ότι απλά πια δεν θέλει να υπάρχει στον χάρτη.
Τα όρια του λιβανικού ρεαλισμού και ο Πρόεδρος Αούν
Στις 13 Αυγούστου 2025 ο Πρόεδρος Αούν ξεκαθάρισε στον επικεφαλής του ιρανικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Αλί Λαριτζανί, ότι η εποχή των πολιτοφυλακών οφείλει κάποτε να λήξει. Χρειάστηκαν επτά μήνες για να γίνουν τα λόγια πράξη. Στο μεταξύ όμως, ενώ το ιρανικό θεοκρατικό καθεστώς δίνει μάχη για την επιβίωσή του, ο IDF εφαρμόζει το δικό του πρόγραμμα επί του πεδίου μέσα στον Λίβανο. Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, οι βομβαρδισμοί του IDF στη συνοικία Ντάχια συνεχίζονται έως την πλήρη ισοπέδωσή της. Δεκάδες σιιτικά χωριά του Νοτίου Λιβάνου έχουν εκκενωθεί. Ο διαφαινόμενος στόχος είναι να μην υπάρχει πλέον σιιτικό στοιχείο στον Νότιο Λίβανο.
Δεν αποκλείεται να αποτελεί ζήτημα χρόνου να ξαναζωντανέψουν οι μνήμες της εποχής του φιλοϊσραηλινού «Στρατού του Νοτίου Λιβάνου» των Χριστιανών υπό τον Αμπντέλ Χαλίμ Χαντάμ, που ήλεγχε την πάλαι ποτέ «Ζώνη Ασφαλείας», από τον ποταμό Λιτάνι μέχρι την ισραηλινή μεθόριο. Κανείς σήμερα δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο στον σημερινό Νότιο Λίβανο να επιστρέψουν Λιβανέζοι Χριστιανοί, ή ακόμα και Δρούζοι, που θα έχουν συμφιλιωθεί με τα τετελεσμένα.
Μέχρι ποιού σημείου, όμως, μπορεί να φτάσει ο λιβανικός ρεαλισμός του Προέδρου Ζοζέφ Αούν;
Το ερώτημα είναι δύσκολο αλλά οι συγκυρίες δείχνουν να το επισπεύδουν.
