ALPHA της Κυριακής

Οι πανηγυρισμοί για ανάπτυξη 3,3% αναδεικνύουν το μεγάλο παράδοξο της κυπριακής οικονομίας

Συχνά-πυκνά, μεταξύ των καθημερινών συζητήσεων ακούγονται εκφράσεις όπως «έχουμε ανάπτυξη αλλά δεν το βλέπουμε στην τσέπη μας». Και είναι όντως αλήθεια ότι η Κύπρος καταγράφεται σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, να «τρέχει» με ρυθμό υπερτριπλάσιο της Ευρωζώνης, αλλά η καθημερινότητα των νοικοκυριών παραμένει εγκλωβισμένη στο τρίπτυχο ακρίβεια – ενοίκια – επιτόκια.

Πώς εξηγείται το χάσμα ανάμεσα στους μακροοικονομικούς δείκτες και στο πορτοφόλι του πολίτη;

Ας δούμε τους αριθμούς

Τα προκαταρκτικά στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας για το δεύτερο τρίμηνο του 2026 αποτύπωσαν μια εντυπωσιακή μακροοικονομική εικόνα.

Συγκεκριμένα, κυπριακή οικονομία κατέγραψε ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 3,3% (εποχικά προσαρμοσμένο), υπεραποδίδοντας θεαματικά έναντι του αναιμικού 1% που αποτελεί τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Μάλιστα, όλο αυτό, σε ένα διεθνές περιβάλλον γεμάτο γεωπολιτικές αναταράξεις, ενεργειακές προκλήσεις και παρατεταμένη επιβράδυνση των μεγάλων ευρωπαϊκών οικονομιών. Η επίδοση αυτή προβάλλεται δικαιολογημένα ως απόδειξη αξιοσημείωτης δυναμικής.

Το χάσμα μεταξύ ανάπτυξης και του κόστους ζωής (με λογαριασμούς, ενοίκια, δόσεις κλπ), δείχνει ακριβώς το παράδοξο όπου εξετάζουμε. Πώς γίνεται δηλαδή η χώρα να καταγράφει μία από τις υψηλότερες αναπτυξιακές επιδόσεις στην Ευρώπη, αλλά η πλειονότητα των πολιτών να βιώνει συνεχή συρρίκνωση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματός της;

«Μη συγκυριακή ανθεκτικότητα»

Από την πλευρά της, η εκτελεστική εξουσία επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει πολιτικά και θεσμικά τα θετικά στοιχεία, παρουσιάζοντάς τα ως αποτέλεσμα συνετού και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.

Ο Υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός, σχολιάζοντας πρόσφατα τα δεδομένα, έκανε λόγο για ξεκάθαρη επιβεβαίωση της ανθεκτικότητας της κυπριακής οικονομίας. Σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, η υπεραπόδοση έναντι της Ευρωζώνης αντανακλά τη συνετή δημοσιονομική διαχείριση, τη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, την ενίσχυση της επενδυτικής εμπιστοσύνης και τη σταθερή συμβολή της εγχώριας επιχειρηματικότητας. Ο κ. Κεραυνός επεσήμανε παράλληλα ότι τα πλεονάσματα και οι θετικοί δείκτες δεν επιτρέπουν εφησυχασμό, αλλά αποτελούν το «καύσιμο» για τη διασφάλιση δημοσιονομικής ασφάλειας και στοχευμένης κοινωνικής στήριξης.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, επιμένοντας ότι το 3,3% δεν συνιστά ένα συγκυριακό πυροτέχνημα ή ένα μεμονωμένο ευνοϊκό τρίμηνο, αλλά εντάσσεται σε μια διαδοχική αλυσίδα ισχυρών επιδόσεων.

Η κυβέρνηση συνδέει ευθέως την ανάπτυξη με συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές: δημοσιονομική πειθαρχία, μεταρρυθμίσεις, προσέλκυση ξένων επενδύσεων και αποφυγή λαϊκίστικων παροχών με πρόσκαιρο πολιτικό όφελος.

Ταυτόχρονα, αναγνωρίζοντας το υπόκωφο κοινωνικό μούδιασμα, ο κ. Λετυμπιώτης υπογράμμισε ότι «η οικονομική σταθερότητα δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά εθνικό κεφάλαιο» που οφείλει να έχει απτό αντίκρισμα στη βελτίωση της καθημερινότητας, στα εισοδήματα και στις ευκαιρίες των πολιτών.

Η ανατομία του 3,3%

Το 3,3% της ανάπτυξης δεν μοιράζεται παντού το ίδιο, αλλά στηρίζεται κυρίως σε τομείς που κινούνται γύρω από το ξένο κεφάλαιο και τις εξειδικευμένες υπηρεσίες.

Ο βασικός οδηγός είναι οι διεθνείς εταιρείες τεχνολογίας που μετακόμισαν τα τελευταία χρόνια στην Κύπρο, φέρνοντας μαζί τους καλοπληρωμένα στελέχη και νέα φορολογικά έσοδα. Την ίδια στιγμή, οι τράπεζες καταγράφουν ισχυρά κέρδη, στηριγμένες στη μεγάλη ρευστότητα και τα υψηλά επιτόκια.

Παράλληλα, ο τομέας των ακινήτων και των κατασκευών συνεχίζει να δουλεύει σε υψηλές ταχύτητες. Αυτή η δραστηριότητα όμως δεν αφορά τόσο την προσιτή κατοικία για τον μέσο πολίτη, αλλά κυρίως μεγάλα έργα, σύγχρονα κτίρια γραφείων για τις εταιρείες που εγκαθίστανται στο νησί και πολυτελή διαμερίσματα που απευθύνονται σε ξένους αγοραστές και επενδυτές.

Τέλος, ο ευρύτερος τομέας των υπηρεσιών και της φιλοξενίας συνεχίζει να κινείται θετικά, στηριζόμενος στις σταθερές τουριστικές ροές και στη γενικότερη ενίσχυση της εγχώριας ζήτησης, λειτουργώντας ως ένας διαχρονικός σταθεροποιητής για τη συνολική οικονομική δραστηριότητα.

Γιατί η ανάπτυξη δεν φτάνει στην τσέπη

Η παραπάνω ακτινογραφία εξηγεί ακριβώς γιατί το 3,3% μοιάζει «αόρατο» για τον μέσο πολίτη. Ωστόσο, η δομή της σύγχρονης κυπριακής ανάπτυξης χαρακτηρίζεται από σοβαρές στρεβλώσεις και ασυμμετρίες:

Ο συσσωρευτικός πληθωρισμός

Η επιβράδυνση του ρυθμού πληθωρισμού (αποπληθωρισμός της ταχύτητας αύξησης) δεν ισοδυναμεί με πτώση τιμών. Οι τιμές των αγαθών, στο ηλεκτρικό ρεύμα, στα καύσιμα και στις βασικές υπηρεσίες έχουν «κλειδώσει» στα ιστορικά υψηλά επίπεδα της περιόδου 2022–2025.

Ακόμη κι αν οι ονομαστικοί μισθοί σημείωσαν οριακές αυξήσεις μέσω ΑΤΑ ή συλλογικών συμβάσεων, η πραγματική αγοραστική δύναμη των καταναλωτών παραμένει σημαντικά διαβρωμένη.

Η μαύρη τρύπα

Εδώ εντοπίζεται η πιο οξύμωρη πτυχή της οικονομίας. Ο ίδιος κατασκευαστικός κλάδος που «φουσκώνει» το ΑΕΠ, προκαλεί ασφυξία στην κοινωνία. Η επικέντρωση της αγοράς ακινήτων σε ξένους αγοραστές και επενδυτές οδήγησε σε ραγδαία αύξηση των τιμών πώλησης και των ενοικίων, ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα.

Για ένα μέσο κυπριακό νοικοκυριό ή έναν νέο εργαζόμενο, το κόστος στέγασης απορροφά πλέον από 40% έως και πάνω από 50% του μηνιαίου εισοδήματος, ακυρώνοντας οποιοδήποτε άλλο οικονομικό όφελος.

Το βάρος των επιτοκίων

Παρά τις όποιες πρώτες κινήσεις χαλάρωσης από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, τα επιτόκια παραμένουν σε περιοριστικά επίπεδα. Χιλιάδες δανειολήπτες με στεγαστικά ή επιχειρηματικά δάνεια συνεχίζουν να καταβάλλουν σημαντικά αυξημένες μηνιαίες δόσεις σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν.

Το διαθέσιμο εισόδημα που θα μπορούσε να κατευθυνθεί στην αποταμίευση ή στην ευρύτερη κατανάλωση απορροφάται απευθείας από την εξυπηρέτηση του χρέους.

Δύο ταχύτητες

Η Κύπρος λειτουργεί πλέον ως μια οικονομία δύο παράλληλων ταχυτήτων. Από τη μία πλευρά υπάρχει ο εξωστρεφής, εύρωστος τομέας της τεχνολογίας, των επαγγελματικών υπηρεσιών και του διεθνούς κεφαλαίου, όπου οι αμοιβές και η παραγωγικότητα κινούνται σε ευρωπαϊκά επίπεδα.

Από την άλλη πλευρά βρίσκεται η παραδοσιακή εγχώρια αγορά εργασίας, το τοπικό εμπόριο, οι υπηρεσίες χαμηλής εξειδίκευσης και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όπου οι μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι, αδυνατώντας να παρακολουθήσουν το αυξημένο κόστος ζωής που διαμορφώνουν οι πρώτοι.

Το πραγματικό στοίχημα

Οι αριθμοί της Στατιστικής Υπηρεσίας δεν δείχνουν κάτι λάθος ή ψέματα. Η κυπριακή οικονομική μηχανή διαθέτει όντως αποθέματα αντοχής, ισχυρά δημόσια οικονομικά και ένα ευνοϊκό επενδυτικό προφίλ που ξεχωρίζει στην Ευρώπη.

Έχουν, λοιπόν, βάση οι κυβερνητικοί πανηγυρισμοί; Στα χαρτιά και στους ισολογισμούς του κράτους ναι, καθώς η δημοσιονομική σταθερότητα και η αποφυγή της ύφεσης είναι αναμφίβολα θετικά επιτεύγματα.

Στην πραγματική ζωή όμως, οι θριαμβολογίες χάνουν το νόημά τους. Όταν το 3,3% παράγεται από λίγους συγκεκριμένους κλάδους και δεν μεταφράζεται σε φθηνότερο ρεύμα, προσιτό ενοίκιο ή ουσιαστική ανακούφιση από την ακρίβεια, η ικανοποίηση της εξουσίας μοιάζει αποκομμένη από την κοινωνία.

Στο τέλος της ημέρας, η πραγματική επιτυχία μιας οικονομικής πολιτικής δεν κρίνεται από το πόσο ψηλό είναι το ποσοστό του ΑΕΠ, αλλά από το πόσο ασφαλής νιώθει ο μέσος πολίτης όταν έρχεται η ώρα να πληρώσει τους λογαριασμούς του.