ALPHA της Κυριακής

Τα reels, τα μεγάλα ρίσκα και η «μάχη» του αφηγήματος  

Η εκλογική αναμέτρηση της 24ης Μαΐου αποτελεί το μεγάλο crash test για το – κυπριακό κυρίως- πολιτικό σκηνικό, αλλά και για το πώς θα διεξάγονται πλέον οι προεκλογικές εκστρατείες στην Ευρώπη. Η πλήρης εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού και το επακόλουθο «μπλόκο» της Meta στις πληρωμένες πολιτικές διαφημίσεις ανάγκασαν κόμματα και υποψηφίους να εφεύρουν εκ νέου τους τρόπους επικοινωνίας τους.

Διαβάστε επίσης: Γιατί το budget δεν αρκεί για να καθορίσει τις εκλογές

Με την εκστρατεία να έχει ολοκληρωθεί, η Ζήνα Χριστοφή (Senior Online Reputation Consultant στη Gnora Communications) και ο Νικόλας Ζαννέττος (Επικεφαλής της Redwolf:The PR) κάνουν έναν απολογισμό, χαρτογραφώντας πού πήγαν τα λεφτά, ποια ρίσκα απέδωσαν και αν τελικά το virality μεταφράζεται σε ψήφους.

Ποιος είχε το πάνω χέρι;

Με περισσότερους από 750 υποψηφίους να διεκδικούν την ψήφο των πολιτών, η αφετηρία δεν ήταν για όλους η ίδια, δημιουργώντας ουσιαστικά μια προεκλογική εκστρατεία δύο ταχυτήτων.

«Από τη μία, όσοι είχαν ήδη κοινό και υψηλή αναγνωρισιμότητα μπήκαν με σαφές πλεονέκτημα στη μάχη. Από την άλλη όμως, υπήρξαν και περιπτώσεις υποψηφίων που μέσα στον τελευταίο χρόνο επένδυσαν συστηματικά σε reels, short-form content και μία πιο σύγχρονη digital επικοινωνία, καταφέρνοντας να δημιουργήσουν κοινό σχεδόν από το μηδέν. Σε κάθε περίπτωση, followers και views δεν αντιστοιχούν σε ψήφους» ανέφερε η Ζήνα Χριστοφή.

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο κ. Ζαννέττος, ο οποίος πρόσθεσε πως «οι κερδισμένοι, σε κάθε περίπτωση, ήταν εκείνοι που κατάφεραν να μετατρέψουν την παρουσία τους σε αναγνωρισιμότητα, σαφή τοποθέτηση και καθημερινή επαφή με τους ψηφοφόρους. Βέβαια, πρέπει να σημειώσουμε και το εξής: υπήρξαν υποψήφιοι που δεν ήταν ιδιαίτερα ενεργοί στα social media, όμως το πολιτικό τους εκτόπισμα και η υψηλή αναγνωρισιμότητά τους υποβάθμισαν, μέχρι ενός βαθμού, αυτή την απουσία.»

Πού διοχετεύθηκαν τελικά τα λεφτά;

Χωρίς τη δυνατότητα για paid microtargeting σε Facebook και Instagram, τα κονδύλια των κομμάτων και των υποψηφίων αναγκαστικά πήραν άλλη κατεύθυνση, επιστρέφοντας σε πιο ελεγχόμενες και παραδοσιακές φόρμες. Η υπαίθρια διαφήμιση μέσω διαφημιστικών πινακίδων και το έντυπο υλικό αποτέλεσαν τους πιο εμφανείς αποδέκτες των budget, συνοδευόμενα από μια έντονη παρουσία και διαφήμιση σε τοπικές ενημερωτικές ιστοσελίδες.

Όπως εξηγεί ο κ. Ζαννέττος, «ήταν αναμενόμενο ότι ο κύριος όγκος των προϋπολογισμών θα διοχετευόταν σε πιο παραδοσιακές και πιο ελεγχόμενες μορφές επικοινωνίας. Το πιο εμφανές μέσο, όπως διαπιστώνουν καθημερινά και οι πολίτες, ήταν το outdoor. Παράλληλα, αξιοποιήθηκαν έντονα τα local portals, το έντυπο υλικό, η παραγωγή περιεχομένου, τα events και γενικότερα η φυσική επαφή με τον ψηφοφόρο».

Η κ. Χριστοφή προσθέτει πως «αν και δεν μπορούμε να γνωρίζουμε με ακρίβεια, φαίνεται ότι οι προϋπολογισμοί διοχετεύθηκαν κυρίως σε τρεις κατευθύνσεις. Πρώτον, στη διοργάνωση εκδηλώσεων και τοπικών συγκεντρώσεων, είτε σε σωματεία είτε σε χώρους δεξιώσεων, ξενοδοχεία, κ.ά.. Δεύτερον, στα παραδοσιακά εργαλεία προβολής όπως billboards, outdoor διαφήμιση και έντυπο υλικό. Και τρίτον, στην παραγωγή reel videos και γενικότερα short-form content».

Όσον αφορά το ψηφιακό κομμάτι, τα χρήματα μετατοπίστηκαν από το «αγορασμένο reach» προς το αυξημένο κόστος παραγωγής υψηλής ποιότητας βίντεο και τη συστηματική διαχείριση κοινότητας.

Τα μεγάλα ρίσκα

Η πίεση για ορατότητα σε ένα περιβάλλον χωρίς διαφημίσεις οδήγησε σε επικοινωνιακές υπερβολές, αλλά και σε στρατηγικές υψηλού ρίσκου που αποτυπώθηκαν έντονα τους προηγούμενους μήνες.

Ο κίνδυνος του «δήθεν»

Η κ. Χριστοφή εντοπίζει το μεγαλύτερο ρίσκο στην υπερπροσπάθεια παραγωγής «viral» περιεχομένου χωρίς πολιτική ουσία.   

«Ενδεχομένως η υπερβολική προσπάθεια παραγωγής «viral» περιεχομένου χωρίς ουσιαστικό πολιτικό περιεχόμενο. Σε αρκετές περιπτώσεις είδαμε υποψηφίους να προσπαθούν να προσαρμοστούν στη λογική του TikTok και των trends με τρόπο που δεν ταίριαζε ούτε στην εικόνα ούτε στον πολιτικό τους λόγο.» σχολίασε.

Επιπλέον, συμπληρώνει ότι η αλόγιστη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως το ChatGPT, για τη συγγραφή κειμένων και video scripts οδήγησε σε μια κουραστική ομοιομορφία, με αποτέλεσμα πολλοί υποψήφιοι να χρησιμοποιούν τελικά τις ίδιες ακριβώς εκφράσεις και αφηγήσεις.

Οι αντισυστημικές προσεγγίσεις και οι καταγγελίες

Από την πλευρά του, ο κ. Ζαννέττος εστιάζει στην αντισυμβατική προσέγγιση νέων πολιτικών σχηματισμών και αναδεικνύει ως κίνηση υψηλού ρίσκου τις δημόσιες καταγγελίες του προηγούμενου διαστήματος.  

«Οι δημόσιες καταγγελίες του προηγούμενου διαστήματος, η διερεύνηση των οποίων βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, όπως για παράδειγμα το λεγόμενο “Sandy-gate”, αποτέλεσαν κινήσεις υψηλού ρίσκου. Η διάψευση πτυχών της συγκεκριμένης υπόθεσης ήδη από τις πρώτες ημέρες θόλωσε αρκετά την εικόνα γύρω από την πραγματική της επίδραση στο εκλογικό σώμα.» επισημαίνει.

Η εκτίμησή του είναι ότι «σε γενικότερο επίπεδο, θεωρώ πως το μεγαλύτερο ρίσκο που ανέλαβαν αρκετοί υποψήφιοι ήταν το έντονα αντισυμβατικό ύφος με το οποίο απευθύνθηκαν σε μια κοινωνία εμφανώς απογοητευμένη, η οποία όμως ιστορικά, την ώρα της κάλπης, δεν επιβραβεύει εύκολα τις ριζοσπαστικές προσεγγίσεις.».

Ώριμη ψήφος ή ψηφιακός υπερκορεσμός;

Ένα ερώτημα που απασχόλησε τους αναλυτές ήταν αν ο αποκλεισμός των διαφημίσεων θα ανάγκαζε τον πολίτη να ψάξει μόνος του τις θέσεις των κομμάτων, οδηγώντας σε μια πιο συνειδητή επιλογή, ή αν αντίθετα θα ενίσχυε την αποχή και την απάθεια.

Ο Νικόλας Ζαννέττος εκτιμά ότι η μεγάλη μάζα των ψηφοφόρων δεν αναζήτησε ενεργά τις θέσεις των κομμάτων από άλλες πηγές.

«Δεν θεωρώ ότι ο αποκλεισμός των πολιτικών διαφημίσεων από τα social media οδηγεί απαραίτητα σε μια πιο ώριμη και συνειδητοποιημένη ψήφο. Αντίθετα, είναι πιθανό σε ένα μέρος του εκλογικού σώματος να δημιούργησε ακόμη μεγαλύτερη απόσταση από την πολιτική διαδικασία, ακριβώς επειδή η πληροφορία δεν έφτανε πλέον «αυτόματα» στην οθόνη του.» σχολίασε.

Στον αντίποδα, η Ζήνα Χριστοφή ξεκαθαρίζει ότι οι πολίτες δεν χρειάστηκε να ψάξουν πολύ, καθώς τους τελευταίους μήνες υπήρξε ένας συνεχής βομβαρδισμός περιεχομένου μέσα από stories, posts και βίντεο.

Όπως είπε «Θέλοντας και μη, όλοι βρεθήκαμε μπροστά σε υποψηφίους και τα πολιτικά τους μηνύματα. Μην ξεχνάμε ότι τα βίντεο ευνοούνται ιδιαίτερα από τους αλγόριθμους του Facebook, του Instagram και προφανώς του TikTok, συνεπώς η πολιτική παρουσία παρέμεινε έντονη στο feed των πολιτών ακόμη και χωρίς πληρωμένη διαφήμιση».

Το ζήτημα για την ίδια δεν ήταν η έλλειψη πληροφορίας, αλλά ο υπερκορεσμός περιεχομένου και κατά πόσο μέσα σε αυτή τη συνεχή ροή μπορούσε πραγματικά να ξεχωρίσει κάποιος υποψήφιος.

Οι «εκλογές των reels»

Αν υπάρχει μια φράση που χαρακτηρίζει την προεκλογική περίοδο που οσονούπω ολοκληρώνεται, αυτή είναι ότι ζήσαμε τις «εκλογές των reel videos».

«Για πρώτη φορά στην Κύπρο καταγράφηκε τόσο μαζική παραγωγή short-form περιεχομένου στη λογική του TikTok και του Instagram, με ξεκάθαρη επιρροή από διεθνείς πρακτικές.» καταλήγει η κ. Χριστοφή.

«Το πραγματικό αποτύπωμα αυτής της αλλαγής θα μπορέσουμε να το αξιολογήσουμε πιο καθαρά όταν θα έχουμε ενώπιόν μας και τα τελικά αποτελέσματα των εκλογών.» αναφέρει καταληκτικά ο κ. Ζαννέττος.

Ωστόσο, δεν έχουν απομείνει πολλές ώρες μέχρις τις εκλογές, και εκεί θα διαφανούν αν τελικά απέδωσαν ή όχι οι στρατηγικές των υποψηφίων για τη διαδικτυακή τους παρουσία.