ALPHA της Κυριακής

Επενδύσεις μαμούθ €206 εκατ. μεταμορφώνουν τη χώρα σε tech hub

Τα επίσημα αποτελέσματα των πεπραγμένων του Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΙδΕΚ) για την πενταετία 2021-2025, αποτυπώνουν μια αρκετά θετική εικόνα στον τομέα της έρευνας, καινοτομίας και προηγμένης τεχνολογίας αλλά και τον αντίκτυπο των συντονισμένων επενδύσεων στην εγχώρια οικονομία. Ένας αντίκτυπος που βεβαίως τοποθετεί την Κύπρο στις χώρες της Μεσογείου και της Ανατολικής περιφέρειας, στο επίκεντρο σαν ταχέως αναπτυσσόμενο κόμβο.

Τα στοιχεία αυτά, αποδεικνύουν ότι η χώρα δεν αναπτύσσεται απλώς βάσει κλίμακας, αλλά ανταγωνίζεται πλέον, σε διεθνές επίπεδο, με όπλα την ταχύτητα, την ευελιξία και την αποτελεσματική εκτέλεση.

Επενδύσεις Μαμούθ

Ας δούμε πιο αναλυτικά όμως τους αριθμούς πενταετίας για την περίοδο 2021-2025.

Ο συνολικός προϋπολογισμός που διέθεσε το ΙδΕΚ ανήλθε στο ποσό των €206,8 εκατ., μέσα από την προκήρυξη 142 προσκλήσεων υποβολής προτάσεων. Από αυτές, οι 8 αφορούσαν αμιγώς την επιστημονική έρευνα και οι 14 την επιχειρηματική καινοτομία.

Η ανταπόκριση του οικοσυστήματος υπήρξε πρωτοφανής, οδηγώντας στη σύναψη 797 συμβολαίων συνολικής αξίας €153 εκατομμυρίων. Τα συμβόλαια αυτά κάλυψαν ένα ευρύ φάσμα από πρωτοποριακά ερευνητικά έργα, προηγμένες τεχνολογικές εφαρμογές, νεοφυείς πρωτοβουλίες και δράσεις διεθνούς συνεργασίας.

Το πιο ενθαρρυντικό στοιχείο της έκθεσης, ωστόσο, εστιάζεται στην ικανότητα του κράτους να κινητοποιεί την αγορά. Οι δημόσιες αυτές επενδύσεις λειτούργησαν ως μαγνήτης, ενεργοποιώντας παράλληλα ιδιωτικά κεφάλαια ύψους €47,2 εκατ.

Αυτή η σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα επιβεβαιώνει τη στρατηγική που έχει τεθεί. Δηλαδή, η δημόσια χρηματοδότηση μειώνει το αρχικό τεχνολογικό ρίσκο, επιτρέποντας στο ιδιωτικό κεφάλαιο να εισέλθει με ασφάλεια και να επιταχύνει την εμπορική επέκταση των προϊόντων στην παγκόσμια αγορά.

Η κατανομή των πόρων δείχνει να είναι ισορροπημένη, με το 49,6% του προϋπολογισμού να κατευθύνεται απευθείας σε επιχειρήσεις, το 48,2% σε ακαδημαϊκούς και ερευνητικούς οργανισμούς, και το 2,1% σε λοιπούς φορείς. Συνολικά, 649 επιχειρήσεις ενισχύθηκαν είτε μέσω άμεσης χρηματοδότησης είτε μέσω εξειδικευμένων υποστηρικτικών υπηρεσιών.

Στην πρώτη γραμμή

Εξετάζοντας τη θεματική στόχευση των χρηματοδοτήσεων, γίνεται σαφές ότι η Κύπρος επενδύει στους τομείς του μέλλοντος. Στην κορυφή των προτιμήσεων και των αναγκών βρέθηκαν οι ψηφιακές τεχνολογίες με ποσοστό 19,7%, ακολουθούμενες στενά από τους τομείς της υγείας και της βιοτεχνολογίας με 17,1%. Αξιοσημείωτη επενδυτική δραστηριότητα καταγράφηκε επίσης στο περιβάλλον (12,2%), στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (10,2%), στην αγροτεχνολογία (8,3%) και στη ναυτιλία (2,8%).

Η στόχευση αυτή ευθυγραμμίζεται απόλυτα με τα ευρήματα της πρόσφατης έρευνας GAIA για το εγχώριο οικοσύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Σύμφωνα με την έρευνα, η οποία κατέγραψε 116 καινοτόμες εταιρείες, το Enterprise Software/SaaS (23%), τα FinTech/Payments (17%) και το HealthTech/Biotech (13%) αποτελούν τους ισχυρότερους πυλώνες της κυπριακής ψηφιακής οικονομίας.

Παράλληλα, η χρηματοδοτική αυτή ένεση είχε άμεσο, απτό αντίκτυπο στην αγορά εργασίας, συμβάλλοντας στη δημιουργία 1.330 νέων θέσεων εργασίας. Πρόκειται κυρίως για θέσεις υψηλής εξειδίκευσης (επιστήμονες, προγραμματιστές, ερευνητές), οι οποίες θωρακίζουν το εργατικό δυναμικό της χώρας και περιορίζουν το φαινόμενο της φυγής εγκεφάλων (brain drain), μετατρέποντάς το σταδιακά σε προσέλκυση επιστημόνων (brain gain).

Κάποιοι πρωταγωνιστούν

Στον ακαδημαϊκό και ερευνητικό χάρτη, το Πανεπιστήμιο Κύπρου παρέμεινε ο βασικός πυλώνας παραγωγής γνώσης, απορροφώντας τη μερίδα του λέοντος με €28,48 εκατομμύρια. Ακολούθησαν το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΤΕΠΑΚ) με €8,74 εκατομμύρια, το Ινστιτούτο Κύπρου με €8,14 εκατομμύρια, το Ερευνητικό Κέντρο Frederick με €8 εκατομμύρια και το Κυπριακό Ινστιτούτο για τη Ναυτιλία και τη Ναυτιλιακή Τεχνολογία (CMMI) με €3,84 εκατομμύρια. Οι οργανισμοί αυτοί, σε συνεργασία με τα διεθνώς αναγνωρισμένα Κέντρα Αριστείας (όπως τα CYENS, KIOS και Phaethon), αποτελούν την «ατμομηχανή» της εφαρμοσμένης έρευνας στο νησί.

Ιστορικό άλμα

Η εγχώρια αυτή κινητοποίηση δεν πέρασε απαρατήρητη από τους διεθνείς αναλυτές. Τα αποτελέσματα της στρατηγικής επένδυσης στην καινοτομία αντικατοπτρίζονται πλέον ξεκάθαρα στις παγκόσμιες εκθέσεις αξιολόγησης.

Σύμφωνα με τον επίσημο δείκτη Global Innovation Index 2025 του Παγκόσμιου Οργανισμού Διανοητικής Ιδιοκτησίας (WIPO), η Κύπρος φιγουράρει πλέον στην τιμητική 25η θέση παγκοσμίως ανάμεσα σε 139 οικονομίες. Το γεγονός αυτό κατατάσσει επίσημα τη χώρα στην ελίτ των κρατών που χαρακτηρίζονται ως “Innovation Leaders” (Ηγέτες Καινοτομίας).

Το πιο εντυπωσιακό άλμα, ωστόσο, καταγράφηκε στον δείκτη StartupBlink Global Startup Ecosystem Index 2025. Για πρώτη φορά στην ιστορία της, η Κύπρος σκαρφάλωσε στην 40ή θέση παγκοσμίως, σημειώνοντας μια εντυπωσιακή άνοδο 15 θέσεων σε σύγκριση με το 2020. Η επίδοση αυτή συνοδεύτηκε από μια εξαιρετικά τιμητική διάκριση, καθώς η χώρα βραβεύτηκε με το “Best Global Climb Award Among EU Countries”, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη και πιο σταθερή πρόοδο ανάμεσα σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η επόμενη μέρα

«Η Κύπρος δεν ανταγωνίζεται πλέον στη βάση της κλίμακας, αλλά στη βάση της ταχύτητας, του συντονισμού και της άμεσης εκτέλεσης», σημειώνεται χαρακτηριστικά στις στρατηγικές κατευθύνσεις της κυβέρνησης. Λειτουργώντας ως ένα ευέλικτο, ζωντανό εργαστήριο καινοτομίας (innovation lab), η χώρα καταφέρνει να μετατρέπει τη θεωρία και τη στρατηγική σε απτά, μετρήσιμα αποτελέσματα πολύ ταχύτερα από άλλες, σαφώς μεγαλύτερες οικονομίες.

Με όπλα τα ισχυρά φορολογικά κίνητρα (όπως η έκπτωση 120% για δαπάνες R&D και το ευνοϊκό καθεστώς IP Box), τις απλοποιημένες διαδικασίες έκδοσης Startup και Scientific Visa, αλλά και την πρόσφατη ίδρυση του κυβερνητικού οργανισμού “Minds in Cyprus”, η Κύπρος εκπέμπει το μήνυμα προς τη διεθνή κοινότητα ότι είναι έτοιμη να πρωταγωνιστήσει στην ψηφιακή εποχή.