Η ιστορία και ο χάρτης για τα 15 brands και 151 καταστήματα
Από τα πρώτα αμερικανικά franchises που έκαναν την εμφάνισή τους στην Κύπρο στις αρχές της δεκαετίας του 1990 μέχρι τα σημερινά malls, τα drive-through και τις πλατφόρμες delivery, ο χάρτης της οργανωμένης εστίασης στο νησί έχει αλλάξει ριζικά.
Διεθνείς αλυσίδες που βρίσκονται στην κυπριακή αγορά, εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια, συνυπάρχουν πλέον με νεότερα brands που επιχειρούν να κερδίσουν χώρο σε μια αγορά πολύ μεγαλύτερη -σε αξία τουλάχιστον- από εκείνη που υπήρχε προ της πανδημίας.
Η καταγραφή των διεθνών αλυσίδων δείχνει ότι τουλάχιστον 15 γνωστά ξένα brands διαθέτουν σήμερα περισσότερα από 150 σημεία στην ελεύθερη Κύπρο, από κλασικές αλυσίδες fast food και pizza, μέχρι casual dining και ασιατικά concepts.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Μετά την πανδημία
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat, η πανδημία αποτέλεσε σημείο καμπής για την ευρωπαϊκή εστίαση. Το 2020 ο ονομαστικός κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων παροχής φαγητού και ποτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση υποχώρησε κατά 33,9%, καθώς τα περιοριστικά μέτρα έπληξαν άμεσα εστιατόρια, καφέ και μπαρ.
Η ανάκαμψη που ακολούθησε ήταν ιδιαίτερα ισχυρή. Η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία καταγράφει αύξηση του τζίρου κατά 15,2% το 2021, 42,2% το 2022, 11,7% το 2023 και 4,8% το 2024. Με βάση τις ετήσιες αυτές μεταβολές, υπολογίζεται ότι ο ονομαστικός τζίρος το 2024 ήταν περίπου 92% υψηλότερος από το χαμηλό του 2020. Εάν, ωστόσο, η σύγκριση γίνει με το 2019, πριν από την πανδημία, η αύξηση περιορίζεται περίπου στο 27%.
Η διαφορά είναι σημαντική, καθώς η αύξηση του τζίρου δεν συνεπάγεται αντίστοιχη αύξηση της πραγματικής κατανάλωσης. Στοιχεία της Eurostat για τις τιμές των υπηρεσιών εστίασης δείχνουν ότι αυτές αυξήθηκαν κατά περίπου 29% μεταξύ 2020 – 2025, γεγονός που σημαίνει ότι σημαντικό μέρος της ανόδου της αξίας της αγοράς συνδέεται και με τις ανατιμήσεις.
Ακόμη μεγαλύτερη η αλλαγή στην Κύπρο
Αντίστοιχη, αλλά εντονότερη, ήταν η μεταβολή στην Κύπρο. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής και Κυπριακής Στατιστικής Υπηρεσίας, ο κύκλος εργασιών στις δραστηριότητες εστίασης και παροχής ποτών μειώθηκε κατά περίπου 36% το 2020. Ακολούθησε αύξηση 26,5% το 2021, 32,7% το 2022, 22,6% το 2023, 7,9% το 2024 και 8,8% το 2025.
Με βάση τις ετήσιες μεταβολές των επίσημων στοιχείων, ο ονομαστικός τζίρος της κυπριακής εστίασης το 2025 υπολογίζεται ότι ήταν περίπου 142% υψηλότερος από το επίπεδο του 2020. Σε σχέση με το 2019, πριν από την πανδημία, η αύξηση είναι της τάξης του 55%, εικόνα που αποτυπώνει καλύτερα τη μακροχρόνια μεταβολή της αγοράς.
Η ανοδική τάση συνεχίζεται και το 2026, καθώς κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους ο κύκλος εργασιών στις δραστηριότητες εστίασης και παροχής ποτών αυξήθηκε κατά 4,6% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Πρόκειται πάντως για δείκτη σε τρέχουσες τιμές, επομένως η άνοδος αντανακλά τόσο την εξέλιξη της ζήτησης όσο και τις αυξήσεις στις τιμές.
Ο κυπριακός χάρτης
Μέσα σε αυτή την αγορά, σύμφωνα με απλή καταγραφή στις επίσημες ιστοσελίδες των αλυσίδων, τουλάχιστον 15 διεθνή brands διαθέτουν σήμερα περισσότερα από 150 σημεία στην ελεύθερη Κύπρο, από κλασικές αλυσίδες fast food και pizza μέχρι casual dining και ασιατικά concepts.
Πρόκειται για μια αγορά που εκτείνεται πλέον πολύ πέρα από τα κέντρα των πόλεων, με παρουσία σε εμπορικά κέντρα, τουριστικές περιοχές, προάστια, κοινότητες και βασικούς οδικούς άξονες.
Ο χάρτης των διεθνών αλυσίδων
Ακολουθούν οι ξεχωριστές «ταυτότητες» κάθε αλυσίδας, με την ιστορία της στην Κύπρο, την πορεία του δικτύου και τη σημερινή της παρουσία.
Pizza Hut
Η Pizza Hut κατέχει μια ιδιαίτερη θέση στην ιστορία της οργανωμένης εστίασης στην Κύπρο, καθώς ήταν η από τις πρώτες αλυσίδες εστιατορίων που εγκαταστάθηκε στο νησί. Το πρώτο κατάστημα άνοιξε το 1991 στον Στρόβολο, σε μια εποχή κατά την οποία η είσοδος ενός μεγάλου ξένου franchise σε μια τόσο μικρή αγορά αποτελούσε από μόνη της επιχειρηματικό γεγονός. Δύο χρόνια αργότερα, το 1993, η Pizza Hut εισήγαγε, σύμφωνα με την ίδια την εταιρεία, οργανωμένη υπηρεσία delivery, μαζί με τηλεφωνικό κέντρο και ενιαίο επταψήφιο αριθμό παραγγελιών.
Περισσότερες από τρεις δεκαετίες αργότερα, αποτελεί σήμερα τη μεγαλύτερη αλυσίδα του συγκεκριμένου χάρτη, με δίκτυο που δεν περιορίζεται πλέον στα μεγάλα αστικά κέντρα αλλά έχει επεκταθεί και σε προάστια και κοινότητες. Η πορεία της είναι ουσιαστικά παράλληλη με την εξέλιξη του μοντέλου franchise και delivery στην κυπριακή εστίαση.
Καταστήματα: 34
Σημεία: Λευκωσία, Λεμεσός, Λάρνακα, Πάφος, ελεύθερη Αμμόχωστος
Κατηγορία: Pizza / fast food
KFC
Η KFC αποτελεί επίσης μέρος του πρώτου κύματος αμερικανικών franchises που εγκαταστάθηκαν στην Κύπρο. Ήδη σε εμπορικό οδηγό του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών για την Κύπρο το 1999, η Kentucky Fried Chicken καταγραφόταν μεταξύ των αμερικανικών αλυσίδων που είχαν ανοίξει καταστήματα στο νησί από τις αρχές της δεκαετίας του 1990.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της κυπριακής αγοράς είναι ότι το δίκτυο της KFC δεν αναπτύσσεται από έναν μόνο επιχειρηματικό φορέα.
Καταστήματα: 26
Σημεία: Λευκωσία, Λεμεσός, Λάρνακα, Πάφος, ελεύθερη Αμμόχωστος
Κατηγορία: Fast food
McDonald’s
Η McDonald’s μπήκε στην κυπριακή αγορά τον Ιούνιο του 1997, ανοίγοντας το πρώτο της εστιατόριο στις Φοινικούδες της Λάρνακας. Ακολούθησε σύντομα κατάστημα με Drive-Thru στην Έγκωμη και στη συνέχεια επέκταση σε όλες τις μεγάλες πόλεις. Την ανάπτυξη του brand στην Κύπρο έχει αναλάβει η Family Restaurants Andreou Co. Ltd.
Σήμερα η εταιρεία αναφέρει 23 εστιατόρια και περισσότερους από 1.800 εργαζομένους, μέγεθος που την καθιστά έναν από τους μεγαλύτερους παίκτες της οργανωμένης γρήγορης εστίασης στο νησί. Η McDonald’s αποτελεί παράλληλα χαρακτηριστικό παράδειγμα αλυσίδας που από τα κέντρα των πόλεων πέρασε σταδιακά στο μοντέλο των αυτόνομων καταστημάτων, των Drive-Thru και της μεγαλύτερης γεωγραφικής κάλυψης.
Καταστήματα: 23
Σημεία: Λευκωσία, Λεμεσός, Λάρνακα, Πάφος, ελεύθερη Αμμόχωστος και άλλα σημεία του οδικού δικτύου
Κατηγορία: Fast food
Burger King
Η διαδρομή της Burger King στην Κύπρο δεν ήταν συνεχής. Η αλυσίδα είχε ήδη παρουσία στο νησί, όμως το προηγούμενο δίκτυο των πέντε εστιατορίων της έκλεισε στις αρχές της δεκαετίας του 2010 μετά τον τερματισμό της τότε συμφωνίας franchise και τη διαμάχη με τον προηγούμενο δικαιοδόχο.
Η επιστροφή έγινε το 2014, με πρώτο νέο Burger King στο Kings Avenue Mall της Πάφου και νέο franchise. Έκτοτε το brand ξαναχτίστηκε στην κυπριακή αγορά και σήμερα έχει παρουσία στις βασικές πόλεις και στην Αγία Νάπα. Η ιστορία του είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα στον χάρτη μας ότι η παρουσία ενός παγκόσμιου brand σε μια μικρή αγορά δεν είναι απαραίτητα μόνιμη ή γραμμική.
Καταστήματα: 11
Σημεία: Λευκωσία, Λάρνακα, Λεμεσός, Πάφος, Αγία Νάπα
Κατηγορία: Fast food
Ocean Basket
Η Ocean Basket ξεκίνησε στη Νότια Αφρική το 1995 από τους αδελφούς Fats και George Lazarides και έχει έντονο ελληνικό και μεσογειακό στοιχείο στις καταβολές της. Για την Κύπρο, όμως, υπάρχει μία ακόμη ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια. Το πρώτο Ocean Basket που άνοιξε στην Πάφο στις 2 Ιουλίου 2008 ήταν το πρώτο εστιατόριο της αλυσίδας στην Ευρώπη. Η ίδια η εταιρεία έβλεπε τότε την Κύπρο ως πύλη για περαιτέρω ευρωπαϊκή επέκταση.
Από το πρώτο εκείνο σημείο στην Κάτω Πάφο, το brand εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την ελεύθερη Κύπρο και σήμερα διαθέτει δέκα εστιατόρια. Η περίπτωση της Ocean Basket δείχνει παράλληλα ότι ο «χάρτης των διεθνών αλυσίδων» στην Κύπρο δεν περιορίζεται στο κλασικό αμερικανικό burger και fried chicken, αλλά περιλαμβάνει πλέον και διαφορετικά μοντέλα οργανωμένου casual dining.
Καταστήματα: 10
Σημεία: Λευκωσία 2, Λεμεσός 3, Λάρνακα 2, Πάφος 2, Αγία Νάπα 1
Κατηγορία: Casual dining / θαλασσινά
Domino’s Pizza
Η Domino’s ανήκει επίσης στην παλαιότερη γενιά αμερικανικών franchises της κυπριακής αγοράς, που εισήλθε στην αγορά τη δεκαετία του 1990.
Το ενδιαφέρον στην περίπτωση της Domino’s είναι κυρίως το μοντέλο λειτουργίας της. Πρόκειται για brand που αναπτύχθηκε ιστορικά γύρω από το delivery και όχι γύρω από μεγάλα εστιατόρια. Το δίκτυό της παραμένει συγκεντρωμένο στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Καταστήματα: 9
Σημεία: Λευκωσία 3, Λεμεσός 3, Πάφος 2, Λάρνακα 1
Κατηγορία: Pizza / delivery
TGI Fridays
Τα TGI Fridays έφτασαν στην Κύπρο το 1996, με πρώτο εστιατόριο στο κέντρο της Λευκωσίας. Το 2026 συμπληρώθηκαν τρεις δεκαετίες συνεχούς παρουσίας στο νησί, αποτελώντας μία από τις μακροβιότερες ξένες αλυσίδες εστίασης της κυπριακής αγοράς.
Η αλυσίδα έχει πλέον εννέα εστιατόρια σε Λευκωσία, Λεμεσό, Λάρνακα και Πάφο και αναφέρει περισσότερες από 100.000 επισκέψεις τον μήνα. Παρότι δεν εντάσσεται στο fast food με τη στενή έννοια, η παρουσία της στο χάρτη, δείχνει την ταυτόχρονη άνοδο του αμερικανικού casual dining στην Κύπρο.
Καταστήματα: 9
Σημεία: Λευκωσία 3, Λεμεσός 3, Λάρνακα 2, Πάφος 1
Κατηγορία: Casual dining
Wagamama
Η Wagamama γεννήθηκε στο Bloomsbury του Λονδίνου το 1992, εισάγοντας ένα μοντέλο γρήγορης ασιατικής εστίασης εμπνευσμένο από τα ιαπωνικά ramen bars. Στην Κύπρο το πρώτο Wagamama άνοιξε στη Λευκωσία στα τέλη του 2007, με δημοσίευμα της εποχής να χαρακτηρίζει τότε το concept και τα κοινόχρηστα τραπέζια ως κάτι καινούργιο για την τοπική αγορά.
Σήμερα το brand, που στην Κύπρο βρίσκεται, έχει επεκταθεί σε Λευκωσία, Λεμεσό, Λάρνακα, Πάφο και Αγία Νάπα. Η παρουσία της αποτυπώνει τη μετατόπιση της αγοράς από το κλασικό αμερικανικό fast food προς τη γρήγορη οργανωμένη εστίαση με διεθνείς κουζίνες.
Καταστήματα: 7
Σημεία: Λευκωσία 3, Λεμεσός 1, Λάρνακα 1, Πάφος 1, Αγία Νάπα 1
Κατηγορία: Ασιατική εστίαση / fast casual
Taco Bell
Η Taco Bell είναι νεότερη άφιξη σε σχέση με τους περισσότερους αμερικανικούς κολοσσούς του χάρτη. Το πρώτο κατάστημα ανακοινώθηκε το 2009 και άνοιξε τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους στο MyMall της Λεμεσού.
Έκτοτε η αλυσίδα εξαπλώθηκε σε Λευκωσία, Λάρνακα και Πάφο, φτάνοντας σήμερα τα έξι σημεία. Έχει ενδιαφέρον ότι η ανάπτυξή της βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα εμπορικά κέντρα (τέσσερα από τα έξι σημερινά σημεία της βρίσκονται σε malls), στοιχείο που αποτυπώνει και τον ρόλο των εμπορικών κέντρων στην επέκταση των διεθνών franchises.
Καταστήματα: 6
Σημεία: Λευκωσία 3, Λεμεσός 1, Λάρνακα 1, Πάφος 1
Κατηγορία: Fast food / μεξικανικού τύπου κουζίνα
Dodo Pizza
Η Dodo Pizza είναι από τους νεότερους παίκτες. Η αλυσίδα ξεκίνησε το 2011 από ένα υπόγειο μόλις 68 τετραγωνικών μέτρων στο Σικτιβκάρ της Ρωσίας και διαφοροποιήθηκε από τις παραδοσιακές αλυσίδες πίτσας επενδύοντας εξαρχής σε δικό της ψηφιακό σύστημα για παραγγελίες, λειτουργία καταστημάτων και ανάλυση δεδομένων.
Η είσοδος στην Κύπρο έγινε το 2023 στη Λεμεσό, με το πρώτο και το δεύτερο στις αρχές του 2024. Ακολούθησε επέκταση στη Λευκωσία. Η περίπτωση της Dodo έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή αποτελεί μια από τις λίγες νέες διεθνείς αλυσίδες που επιχειρούν να μπουν στην ήδη πυκνή αγορά της πίτσας, απέναντι σε brands με παρουσία δεκαετιών.
Καταστήματα: 4
Σημεία: Λευκωσία 2, Λεμεσός 2
Κατηγορία: Pizza / delivery
Akakiko
Το Akakiko προέρχεται από την Αυστρία, όπου δημιουργήθηκε το 1994, σε μια εποχή κατά την οποία το sushi και η pan-Asian κουζίνα βρίσκονταν ακόμη στην αρχή της διάδοσής τους στην ευρωπαϊκή αγορά. Στην Κύπρο το πρώτο Akakiko ανοίγει στο Hilton Park στη Λευκωσία το 2003.
Η σημασία του βρίσκεται ακριβώς στο ότι έφερε νωρίς ένα οργανωμένο διεθνές asian concept στην κυπριακή αγορά. Σήμερα λειτουργεί σε διαφορετικές μορφές (από πλήρη εστιατόρια μέχρι Akakiko2GO) δείχνοντας πώς τα όρια μεταξύ casual dining, takeaway και γρήγορης εστίασης έχουν γίνει πλέον πολύ πιο δυσδιάκριτα.
Καταστήματα: 4
Σημεία: Λευκωσία 2, Λεμεσός 1, Πόλη Χρυσοχούς 1
Κατηγορία: Ασιατική / ιαπωνική εστίαση
Goody’s Burger House
Η Goody’s αποτελεί διαφορετική περίπτωση, καθώς δεν είναι αμερικανικό αλλά ελληνικό brand. Ιδρύθηκε στη Θεσσαλονίκη τη δεκαετία του 1970 και εξελίχθηκε στον σημαντικότερο εγχώριο ανταγωνιστή των αμερικανικών burger chains στην Ελλάδα. Στην Κύπρο το πρώτο κατάστημα άνοιξε το 1997 και το δίκτυο έφτασε κάποτε τα πέντε εστιατόρια.
Το 2015, όμως, η αλυσίδα αποχώρησε από την κυπριακή αγορά λόγω προβλημάτων της εταιρείας που διαχειριζόταν τότε τα εμπορικά σήματα. Η επιστροφή έγινε τον Σεπτέμβριο του 2022, αρχικά στη Λεμεσό, με Κύπριους επενδυτές και νέο μοντέλο Goody’s Burger House. Ακολούθησαν Λευκωσία και Πάφος. Είναι επομένως μαζί με το Burger King μία από τις ενδιαφέρουσες περιπτώσεις ξένου brand που έκανε δεύτερη είσοδο στην κυπριακή αγορά.
Καταστήματα: 3
Σημεία: Λευκωσία 1, Λεμεσός 1, Πάφος 1
Κατηγορία: Fast food / burgers
Jamie Oliver Restaurants
Η πρώτη επιχειρηματική παρουσία του Jamie Oliver στην Κύπρο ήρθε το 2016, όταν άνοιξε το Jamie’s Italian στην Έγκωμη. Ακολούθησε το Jamie Oliver Kitchen στη Μαρίνα Λεμεσού, δημιουργώντας δύο διαφορετικά concepts του Βρετανού chef στην κυπριακή αγορά.
Η κυπριακή περίπτωση έχει και μια ενδιαφέρουσα διεθνή διάσταση. Όταν ο βρετανικός όμιλος εστιατορίων του Jamie Oliver κατέρρευσε το 2019 και έκλεισαν σχεδόν όλα τα εστιατόριά του στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα διεθνή franchises δεν περιλαμβάνονταν στη διαδικασία πτώχευσης και συνέχισαν να λειτουργούν. Έτσι το Jamie’s Italian της Κύπρου επέζησε από την κατάρρευση της μητρικής βρετανικής αλυσίδας και λειτουργεί μέχρι σήμερα.
Καταστήματα: 2
Σημεία: Λευκωσία 1, Λεμεσός 1
Κατηγορία: Casual dining
PizzaExpress
Η PizzaExpress δημιουργήθηκε στο Soho του Λονδίνου το 1965 από τον Peter Boizot, ο οποίος επιχείρησε να μεταφέρει στη Βρετανία το μοντέλο της ιταλικής πιτσαρίας. Η κυπριακή παρουσία της ξεκίνησε πολύ νωρίς. Το πρώτο PizzaExpress άνοιξε στη Λεμεσό το 1998 και ακολούθησε η Πάφος το 2000.
Τα δύο αυτά εστιατόρια παραμένουν το κυπριακό δίκτυο της αλυσίδας, γεγονός που τη διαφοροποιεί από brands όπως Pizza Hut και Domino’s. Δεν ακολούθησε δηλαδή επιθετική ανάπτυξη, αλλά παρέμεινε σε ένα μικρότερο μοντέλο casual dining, με παρουσία για περισσότερο από ένα τέταρτο του αιώνα.
Καταστήματα: 2
Σημεία: Λεμεσός 1, Πάφος 1
Κατηγορία: Pizza / casual dining
Subway
Η Subway ανήκει στην παλιά φρουρά των αμερικανικών franchises στην Κύπρο, η πορεία της στο νησί είναι όμως αντίστροφη από εκείνη αρκετών ανταγωνιστών της. Το 2019 λειτουργούσαν οκτώ Subway, με το όγδοο να ανοίγει τότε στο Nicosia Mall.
Σήμερα το αποτύπωμα είναι σαφώς μικρότερο. Το Kings Avenue Mall εξακολουθεί να διαθέτει Subway στην Πάφο, ενώ η επίσημη διεθνής σελίδα της αλυσίδας εμφανίζει κατάστημα εντός της Βρετανικής Βάσης Ακρωτηρίου. Η Subway είναι έτσι μία από τις λίγες περιπτώσεις στον χάρτη όπου η τάση των τελευταίων ετών ήταν συρρίκνωση και όχι επέκταση.
Καταστήματα: 1 στην Κυπριακή Δημοκρατία, 1 Βρετανικές Βάσεις Ακρωτηρίου
Σημεία: Πάφος 1, Λεμεσός 1
Κατηγορία: Sandwiches / fast food
