ALPHA της Κυριακής

Η εβδομάδα που ανέτρεψε τις εκτιμήσεις για το Κυπριακό, η άφεση αμαρτιών στην Ολγκίν και ο ρόλος της Τουρκίας

Η θερμοκρασία στο κυπριακό ανέβηκε απότομα την εβδομάδα που πέρασε, εν μέσω μιας κινητικότητας που λίγοι ομολογουμένως ανέμεναν.

Ο Αντόνιο Γκουτέρες ετοιμάζεται να κρεμάσει τα διπλωματικά του παπούτσια σε 53 μέρες. Από εκεί που δημιουργείτο η εντύπωση για αδράνεια και μια επίπλαστη κινητικότητα, η εικόνα ανατράπηκε ραγδαία με την κάθοδο της προσωπικής απεσταλμένης του γ.γ. στην Κύπρο πριν από μια βδομάδα. Τα βλέμματα ήταν μεν στραμμένα στα όσα θα έκρυβε στον χαρτοφύλακά της, από την άλλη όμως δεν δημιουργούνταν εύκολα προσδοκίες για ουσιαστικές εξελίξεις. Τελικά η επίσκεψή της στη λεγόμενη «πρεσβεία» των κατεχομένων, δημιούργησε ένα νέο κλίμα το οποίο την οδήγησε σε προγραμματισμό έκτακτων ραντεβού και με τους δύο ηγέτες.

Γιατί συγχωρέθηκε το διπλωματικό ολίσθημα της Ολγκίν

Η συνάντηση της Μαρίας Ολγκίν με τον λεγόμενο πρέσβη της Τουρκίας συνιστούσε όντως ατόπημα, στο οποίο κανείς δεν ανέμενε ότι θα μπορούσε να πέσει η ίδια η προσωπική απεσταλμένη του γ.γ. του ΟΗΕ, από την οποία αναμένεται να είναι θεματοφύλακας των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.   

Το παράνομο της επίσκεψης έπεσε όμως τελικά στα μαλακά, αφού η ίδια έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι έπρεπε να πάει στην «πρεσβεία» για να λάβει ένα πολύ σημαντικό μήνυμα από την τουρκική κυβέρνηση με φόντο το κυπριακό. Με αυτό τον τρόπο ο προβολέας έφυγε από την προσωπική απεσταλμένη, της οποίας, υπό άλλες συνθήκες η κυπριακή κυβέρνηση ενδεχομένως να ζητούσε και την απομάκρυνσή, μέσα από διαβήματα στον ΟΗΕ. Σε μια περίοδο ειδικά που η Λευκωσία μέχρι και την προηγούμενη βδομάδα αντιμετώπιζε με δυσπιστία την κ. Ολγκίν. Το κλίμα έμοιαζε να τορπιλίζεται, λόγω του άρθρου γνώμης της στο οποίο έδωσε την αίσθηση σε κάποιους ότι τηρούσε πολιτική ίσων αποστάσεων, με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να αφήνει και αιχμές για την αραιή της παρουσία στο νησί. Εν μέσω μιας τέτοιας τεταμένης ατμόσφαιρας δεν θα μπορούσε κανείς να αναμένει ότι  ο Νίκος Χριστοδουλίδης θα  ανεχόταν ελαφρά τη καρδία το μεγάλο διπλωματικό της ολίσθημα.    

 Τελικά, παρά τον αρχικό εκνευρισμό ο Πρόεδρος πείστηκε για την «αναγκαιότητα» της επίσκεψης της στον τούρκο διπλωμάτη, λόγω ακριβώς του μηνύματος που θα μετέφερε.

Ένας «αθόρυβος» Φιντάν

Την κινητικότητα ήρθε να κορυφώσει και η  κάθοδος του Χακάν Φιντάν στην Κύπρο την Παρασκευή με μόνο θέμα στην ατζέντα το κυπριακό, παρά το γεγονός ότι τουρκικά ΜΜΕ αναφέρονται σε κάθοδο η οποία κλείδωσε πριν από τρείς βδομάδες. 

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών ήρθε, είδε και απήλθε σχεδόν αθόρυβα. Επέλεξε να μην προβεί δημόσια σε δηλώσεις αλλά και να κρατήσει ένα συγκεκριμένο προφίλ που κατά περίεργο τρόπο δεν τορπίλισε τη διαδικασία με εμπρηστικές δηλώσεις περί δύο κρατών. Από την άλλη η λεγόμενη «προεδρία» περιορίστηκε σε μια λιτή ανακοίνωση χωρίς να μπαίνει στην ουσία των όσων συζητήθηκαν. Κινήσεις που από τη μια μεγαλώνουν το πέπλο μυστηρίου για τις προθέσεις της Άγκυρας και από την άλλη τείνουν να επιβεβαιώσουν ότι κάτι ετοιμάζεται.  

Από την άλλη αν απομονωθούν οι ενέργειες και η ρητορική της Τουρκίας, ακόμα και μέχρι πριν από λίγες ώρες, θα διαπιστωθεί ότι ούτε βήμα δεν έγινε, δημόσια τουλάχιστον, που να μπορεί να οδηγήσει στο συμπέρασμα της επαναξιολόγησης των ενεργειών και των αφηγημάτων της.   Και αυτό γιατί παραμένει η χώρα της οποίας οι ενέργειες συνθέτουν ένα κρεσέντο απειλών και παράνομων αξιώσεων στην Κύπρο και την ευρύτερη περιοχή. 

Κλειστά χαρτιά εν αναμονή ανακοινώσεων 

Παρά τα όσα διαρρέουν ως πληροφορίες οι επίσημες δηλώσεις που γίνονται ιδιαίτερα από ελληνοκυπριακής πλευράς, είναι λακωνικές. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης αποφεύγει να μιλά δημόσια για την ουσία των όσων αναμένεται να κλειδώσουν αλλά και για τις ενέργειες της Τουρκίας. Στάση την οποία ο Πρόεδρος δεν συνηθίζει να τηρεί, ωστόσο κρίνει ότι την δεδομένη στιγμή είναι απαραίτητη προκειμένου να μην τορπιλιστεί η διαδικασία, προκαταλαμβάνοντας ενδεχόμενες ανακοινώσεις και εξελίξεις.    

Όσα φαίνεται να κλειδώνουν

Μετά από ένα και πλέον χρόνο συζητήσεων με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη και 15 συναντήσεις, φαίνεται ότι στα σκαριά βρίσκεται κάτι απτό και ουσιαστικό. Πληροφορίες τoυ Alpha της Κυριακής αναφέρουν ότι μετά την συνάντηση της Δευτέρας θα εκδοθεί κοινό ανακοινωθέν μέσα από το οποίο θα κλειδώνει πακέτο μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Στο θέμα των οδοφραγμάτων κλειδώνει το άνοιγμα Αθηένου- Πυροίου- Αγλαντζιάς σε μια έκταση 11 περίπου χιλιομέτρων. Η συμφωνία θα γίνει στο πλαίσιο μιας συμβιβαστικής διευθέτησης, με την όδευση να περνά σε ένα μεγάλο μέρος από τα κατεχόμενα και σε ένα μικρότερο μέρος από τη νεκρή ζώνη.  

Αναμένεται επίσης να κλείσει συμφωνία για τη νέα πρόταση που περιλαμβάνεται στα 19 σημεία του Νίκου Χριστοδουλίδη για άνοιγμα του οδοφράγματος που θα ενώνει τον Κάμπο της Τσακκίστρας με το κατεχόμενο Καραβοστάσι. Τυχόν διάνοιξη του σημείου διέλευσης, αναμένεται να μειώσει κατά 30 περίπου λεπτά την ώρα που χρειάζονται οι κάτοικοι του Κάμπου προκειμένου να μεταβούν στη Λευκωσία.
Το σημείο αποτελεί σύμφωνα με διπλωματικές πηγές την εναλλακτική για το οδόφραγμα των Κοκκίνων, για τα οποία διαχρονικά Τουρκία και Ψευδοκράτος ασκούν βέτο. Αυτό δεν σημαίνει ότι απεμπολούνται τα Κόκκινα. Ωστόσο, ο Πρόεδρος ήθελε να βάλει στο τραπέζι μια εναλλακτική πρόταση, που θα μπορέσει πιο εύκολα να γίνει αποδεκτή και από την άλλη να διευκολύνει σε ένα βαθμό τους κατοίκους του Κάμπου, που εδώ και καιρό διαμαρτύρονται για την απομόνωσή τους.     

Σε σχέση με τις προτάσεις της τουρκοκυπριακής πλευράς γίνεται αποδεκτό το διάνοιγμα των οδοφραγμάτων σε Μια Μηλιά και Λουρουτζίνα – Λύμπια. Ο Τουφάν Έρχιουρμαν επενδύει περισσότερο στην Λουρουτζίνα παρά στην Μια Μηλιά, ωστόσο την αποδέχεται όπως δηλώνει επειδή αποτέλεσε αντικείμενο των συμφωνηθέντων μεταξύ Χριστοδουλίδη- Τατάρ και Γκουτέρες στην πενταμερή του 2025. Ο ίδιος ιδανικά θα επιδίωκε άνοιγμα διόδου στο Καϊμακλί για αυτοκίνητα. 

Αυτό για το οποίο εκφράζονται επιφυλάξεις, για το αν θα κλειδώσει, είναι για την αποναρκοθέτηση. Αφορά έκταση 70.000 περίπου τ.μ κατά μήκος της νεκρής ζώνης, χωρίς όμως να εμπίπτουν μέσα σε αυτήν. Στην τριμερή δεν αναμένεται να κλειδώσουν και άλλα μέτρα που όπως πληροφορείται ο ΑΛΦΑ σχετίζονται με το περιβάλλον και τις τεχνικές επιτροπές.   

Οι υπολογισμοί του Προεδρικού και η ανάγκη για πρόοδο

 Στη βάση όλων αυτών είναι πολύ δύσκολο να μπει κάποιος στο μυαλό της Τουρκίας για να διαπιστώσει αν θα ανοίξει τον δρόμο για εξελίξεις ή αν επιδιώκει απλά την επίδειξη δύναμης και ισχύος, αγκαλιάζοντας στοργικά τους Τουρκοκύπριους.

Από την άλλη, η ελληνοκυπριακή πλευρά επιδιώκει διακαώς την άρση του αδιεξόδου αλλά και την συντήρηση κλίματος εξελίξεων, ανακοινώσεων και βημάτων προόδου. 15 μήνες πριν τις προεδρικές εκλογές ο Νίκος Χριστοδουλίδης δεν θα ήθελε το κυπριακό να παραμείνει στον βάλτο με δεδομένο ότι ένας από τους  εν δυνάμει ανθυποψήφιους του, ο Αβέρωφ Νεοφύτου, βασίζει την προεκλογική του στην κατά τον ίδιο αδυναμία του Προέδρου της Δημοκρατίας και των δύο ηγετών να ανοίξουν έστω και ένα οδόφραγμα. Ακόμα και ένα μικρό παράθυρο ευκαιρίας θα λειτουργήσει ευνοϊκά προς τον Πρόεδρο, του οποίου θα ανοίξει και ο δρόμος για παρουσίαση απτών αποτελεσμάτων κατά την περίοδο της προεκλογικής εκστρατείας.

Λίγο πριν χαθεί το μομέντουμ και τελειώσει η τελευταία παρτίδα 

Πιθανή επιτυχής έκβαση αυτής της τελευταίας παρτίδας του Αντόνιο Γκουτέρες θα επενεργήσει θετικά και για τον ίδιο τον γ.γ.  Αν δεν υπάρξουν εξελίξεις, στο χειρότερο σενάριο ο  Αντόνιο Γκουτέρες θα αφήσει στο διάδοχο του άλλο ένα πρόβλημα σε αδιέξοδο, παρά τις προσπάθειες που ο ίδιος κατέβαλε τα τελευταία 10 χρόνια για επίλυσή του.

Ο γ.γ. θα παραδώσει στον διάδοχο του μια διεθνή κοινότητα χειρότερη από αυτήν που παρέλαβε με δεκάδες ανοιχτά μέτωπα, στο έλεος των μεγάλων δυναστειών της εποχής και των συμφερόντων τους. Ανάμεσα σε αυτές και το κυπριακό. Έστω όμως και αν επιτευχθεί πρόοδος σε Μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης στο κυπριακό, θα μπορεί να παραδώσει έχοντας, στο χαρτοφυλάκιο του ένα ζωντανό ακόμα πρόβλημα με στίγματα προόδου και όχι ένα κυπριακό σε λήθαργο, το οποίο η διεθνής κοινότητα θα ξεκινήσει σιγά- σιγά να εγκαταλείπει.       

Εν αναμονή της τριμερούς της Δευτέρας το ερώτημα που προκύπτει είναι το τι πραγματικά μπορεί να αλλάξει ακόμα και αν ανοίξουν ακόμα δύο ή τέσσερα οδοφράγματα.

Πως μια Τουρκία που μιλά για δύο κράτη και φροντίζει να το διατυμπανίζει σε διεθνή φόρα, μπορεί μέσα σε ούτε δύο μήνες να δώσει τα χέρια για επάνοδο στο τραπέζι του διαλόγου στη βάση της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας σε μια πιθανή πενταμερή. Πώς μπορεί με τόση ταχύτητα να ξεμπλοκάρει μια διαδικασία όταν- από την άλλη πλευρά- μπαίνουν ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα και αξιώσεις για προεξόφληση του αποτελέσματος των διαπραγματεύσεων.

Tο μαγικό ραβδί, αν υπάρχει, ανήκει στην Τουρκία και στο πως η ίδια μπορεί αντιλαμβάνεται τα συμφέροντα και τις επιδιώξεις της, τα οποία εντάσσει στο πλαίσιο των διεθνών εξελίξεων και δεδομένων όπως αυτά διαμορφώνονται. Γι’ αυτό και τα επαναξιολογεί συνεχώς.