Εξετάζονται μέτρα στήριξης κρατών, προωθούνται οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις ενώ παραμένουν επιφυλάξεις για την Κύπρο
Η ιστορική άνοδος στις τιμές του πετρελαίου λόγω της έκρυθμης κατάστασης στη Μέση Ανατολή σήμανε αναπόφευκτα συναγερμό στις Βρυξέλλες. Εν μέσω αυτής της απρόβλεπτης κατάστασης για τις οικονομικές προεκτάσεις, τις διακυμάνσεις στις τιμές της ενέργειας, καθώς και τον αντίκτυπο που θα υπάρξει Ευρωζώνη συνεδρίασε την περασμένη Δεύτερα, το Eurogroup.
Παρά την οικονομική αβεβαιότητα στις τιμές ενέργειας, ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, εμφανίστηκε ιδιαίτερα καθησυχαστικός τονίζοντας πως η κατάσταση είναι ακόμη διαχειρίσιμη. Δεν παρέλειψε ωστόσο να διευκρινίσει πως ο αντίκτυπος για την Ευρώπη είναι σημαντικός και θα έχει σοβαρές επιπτώσεις και στον πληθωρισμό. Η Ευρώπη όπως είπε, «είναι προετοιμασμένη ωστόσο επιβάλλεται να υπάρχει καλός συντονισμός».
Σε αυτό το πλαίσιο διαχείρισης σημαντικό ρόλο θα παίξει η διάρκεια που θα έχει η κρίση αυτή. Και αυτό γιατί σύμφωνα με πληροφορίες του «Alpha της Κυριακής», το κλειδί ενεργοποίησης του μηχανισμού λήψης μέτρων στήριξης προς τα επηρεαζόμενα κράτη βρίσκεται στο κατά πόσο οι τιμές της αγοράς θα παραμείνουν πάνω από 100 δολάρια το βαρέλι για παρατεταμένη περίοδο περίπου 2 εβδομάδων.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Προωθείται μια ενιαία Ευρωπαϊκή αγορά
Η κατάσταση έφερε για άλλη μια φορά στο προσκήνιο την αμηχανία της Ε.Ε μπροστά στην ενεργειακή κρίση και την ανάγκη να ληφθούν εγκαίρως μέτρα. O πρόεδρος του Eurogroup έβαλε στο τραπέζι την ιδέα της «ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας» η οποία θα απελευθερώσει τις δυνατότητες της Ευρώπης ακόμα και σε επίπεδο κυριαρχίας. Αυτό σύμφωνα με τον ίδιο θα επιτευχθεί προωθώντας περαιτέρω την ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ένα μέτρο που επαναφέρει στο προσκήνιο και το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Ελλάδας Ισραήλ (GSI) που βρίσκεται στον αέρα.
Και ενώ στην Ε.Ε εκτιμάται πως η ευρωπαϊκή ενεργειακή αυτονομία θα επιτευχθεί μέσα από τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, στην Κύπρο παραμένουν ακόμη επιφυλάξεις για τον GSI. Σύμφωνα με πληροφορίες του «Alpha της Κυριακής» φαίνεται πως οι ανησυχίες και οι ενδοιασμοί για το συγκεκριμένο έργο για το υπουργείο οικονομικών δεν έχουν αρθεί. Για το υπουργείο οικονομικών το έργο πριν καν ακόμη υλοποιηθεί θα πρέπει να είναι βιώσιμο, να έχει ξεκάθαρο κόστος και να είναι γνωστό και ποιο θα είναι το όφελος για τους καταναλωτές.
Παραμένουν οι επιφυλάξεις για GSI
Ενδεικτική η διαφωνία που υπάρχει μεταξύ του του υπουργού οικονομικών, Μάκη Κεραυνού στο θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης και της θέσης που εξέφρασε ο Πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης. Όπως ο ίδιος δήλωσε από το βήμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, «τα 25 από τα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βρίσκονται ηλεκτρικά διασυνδεδεμένα ωστόσο παραμένουν ακόμη ψηλά οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος». Ευρωπαϊκές πηγές αναφέρουν ακόμη ότι αρκετές χώρες εκφράζουν προβληματισμό για τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και στο τραπέζι έχει τεθεί και το θέμα της πυρηνικής ενέργειας.
Πέραν της ηλεκτρικής διασύνδεσης, τα κράτη μέλη της Ε.Ε αναμένουν από την Ε.Ε να βρίσκεται σε επιφυλακή προκειμένου να λάβει και έγκαιρα τα όποια μέτρα. Η κατάσταση πάντως παραμένει εξαιρετικά ρευστή ενώ το «σκαμπανέβασμα» που επικρατεί στις τιμές των καυσίμων, δεν επιτρέπει στην Ε.Ε να λάβει τις όποιες αποφάσεις για πιθανά μέτρα στήριξης προς τα επηρεαζόμενα κράτη. Σύμφωνα πάντως με ευρωπαϊκές πηγές, η κατάσταση δεν είναι ακόμη τέτοια ούτως ώστε να απαιτείται άμεση λήψη μέτρων. Άλλωστε υπάρχουν και διαφορετικές απόψεις ανάμεσα στα κράτη μέλη για τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν καθώς οι οικονομικές επιπτώσεις δεν είναι οι ίδιες για όλους.
Στα Ευρωπαϊκά συρτάρια η «εργαλειοθήκη» του 2022
Σε περίπτωση όπου η Ευρώπη ενεργοποιήσει τον μηχανισμό λήψης μέτρων στήριξης θα χρησιμοποιηθεί μια «εργαλειοθήκη» με μέτρα που αναπτύχθηκαν στο παρελθόν και συγκεκριμένα την περίοδο του 2022 όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία. Ανάμεσα στα πιθανά μέτρα που ενδεχομένως να ληφθούν είναι και η αποδέσμευση αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου. Με βάση πάντως τους κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάθε κράτος μέλος πρέπει να διαθέτει στρατηγικά αποθέματα ενέργειας διάρκειας από 85 μέχρι 90 μέρες.
Αξίζει πάντως να σημειωθεί πως την περίοδο της κρίσης του 2022, η Ευρώπη είχε μείωσε τους φόρους και τις επιδοτήσεις ενέργειας εφαρμόζοντας παράλληλα και την μείωση του ΦΠΑ στο ηλεκτρικό ρεύμα και στο φυσικό αέριο. Παράλληλα μειώθηκαν οι φόροι στα καύσιμα και υπήρξαν άμεσες επιδοτήσεις σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Ανάμεσα στα μέτρα η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε πολιτικές μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας και προσπάθησε να ρυθμίσει την αγορά ενέργειας.
Είναι συνεπώς ακόμη ανοικτό το πως θα κινηθεί σήμερα η Ε.Ε. Κατά πόσο θα λάβει ή όχι μέτρα στήριξης προς τα επηρεαζόμενα κράτη. Σε αυτό το πλαίσιο διαπιστώνεται πως στις Βρυξέλλες θα αναμένουν από τη μία σταθεροποίηση στις τιμές και την ίδια στιγμή θα πρέπει να κινητοποιηθούν με γοργούς ρυθμούς ούτως ώστε να εξετάσουν μέτρα ενεργειακής αυτονομίας.
