ALPHA της Κυριακής

Πώς ερμηνεύουν ΟΕΒ, Υπουργός Εργασίας και οικονομολόγοι τις προτάσεις που παρουσίασαν οι δύο πολιτικοί χώροι

Μπορεί για τον πολιτικό σκηνικό τα 2 λεπτά και 6 δευτερόλεπτα του βίντεο της Αννίτας Δημητρίου με τον Φειδία Παναγιώτου να έδωσαν τροφή για συζητήσεις περί πολιτικού τακτικισμού και λαϊκισμού, να προκάλεσαν μέχρι και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, να εμπλακεί μέσω δηλώσεων, προκάλεσαν όμως και ερωτήματα στην κοινωνία κατά πόσο είναι εφικτές οι προτάσεις.

Οι συγκλήσεις που κατέγραψαν με συγκεκριμένες προτάσεις και πραγματικούς αριθμούς σε δημογραφικό, συντάξεις και στεγαστικό ΔΗΣΥ και Άμεση Δημοκρατία, δημιουργούν προσδοκίες στους πολίτες. Ο «alpha της Κυριακής» επιχειρεί να διαπιστώσει κατά πόσο είναι εφικτό αυτές οι δεσμεύσεις να εφαρμοστούν. Όχι τόσο σε θέμα νομοθετημάτων, αλλά στο κατά πόσο τα οικονομικά της χώρας είναι σε θέση να δίνουν βασικές συντάξεις στα 1088 ευρώ, να κτίσουν σε 3-4 χρόνια 10,000 κατοικίες και να δώσουν χιλιάδες ευρώ για κάθε παιδί.

Η επιχειρηματική κοινότητα, πριν τις εκλογές εξέφραζε έντονη ανησυχία για το ποιοι εν τέλει θα αποφασίσουν για το μέλλον και την βιωσιμότητα της χώρας. Οι ψηφοφόροι, επέλεξαν ως πρώτο κόμμα, τον Δημοκρατικό Συναγερμό, το κόμμα που είχε ως αφήγημα την συνετή οικονομική πολιτική και ανάπτυξη της χώρας. Δύο εβδομάδες μετά τις εκλογές και η ΟΕΒ, εκδίδει ανακοίνωση και περιγράφει τις τοποθετήσεις για τις συντάξεις της Αννίτας Δημητρίου ως οικονομικά εξωπραγματικές. Κάνει λόγο για υπεραπλουστευμένες προσεγγίσεις και στην καλλιέργεια της εντύπωσης ότι υπάρχουν «μαγικές λύσεις».

Ο υπουργός Εργασίας, Μαρίνος Μουσιούττας, δήλωσε πως η βασική σύνταξη θα μπορούσε να πάει στα 1088, βάσει δύο προϋποθέσεων. Μέσω της αύξησης των εισφορών, άρα αύξηση των εισροών στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων ή αύξηση του ορίου αφυπηρέτησης. Δύο προϋποθέσεις, ξεκαθάρισε, τις οποίες δεν πρόκειται να εφαρμόσει η κυβέρνηση.

Πέραν τούτου, αυξάνοντας τη βασική σύνταξη στα 1088, αυτό σημαίνει ότι με αντίστοιχο τρόπο, ή έστω και σε λιγότερο βαθμό, θα πρέπει να αυξηθούν όλες οι συντάξεις. Αν δηλαδή τα €411 πάνε στα €1088, τότε οι €2,918 -υψηλότερη καταβληθείσα σύνταξη το 2024 σύμφωνα με τα στατιστικά του υπουργείου Εργασίας-, θα πρέπει να ξεπεράσει τις 7 χιλιάδες ευρώ. Βέβαια, η κυρία Δημητρίου, Πρόεδρος του μεγαλύτερου κόμματος μετά τις αντιδράσεις που προκάλεσε η τοποθέτησή της, δήλωσε ότι «με βάση μία αναλογιστική μελέτη την οποία είδαμε και στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής που το συζητήσαμε και χωρίς να διακυβεύεται η βιωσιμότητα του Ταμείου, είναι εφικτό ή μπορεί να είναι εφικτό»

Η άλλη όψη των αριθμών

Κληθείς να σχολιάσει το επίμαχο βίντεο και τα ποσά που ακούστηκαν, ο Αναπληρωτής Καθηγητής Λογιστικής και Χρηματοοικονομικών Αντρέας Μιλιδώνης, ανέφερε πως ένα τέτοιο ποσό για βασική σύνταξη είναι ανέφικτο. Θα πρέπει όπως ξεκαθάρισε, να χαμηλώσουν οι προσδοκίες που δημιουργούνται στον κόσμο. Εξηγεί πως επαρκή συνταξιοδότηση σημαίνει η αναπλήρωση εισοδήματος κοντά στο 70%, δηλαδή ένας συνταξιούχος θα πρέπει να έχει εισόδημα τουλάχιστον 70% του μέσου μηνιαίου εισοδήματός του πριν αποχωρήσει από την εργασία, ώστε να μπορεί να διατηρήσει το ίδιο επίπεδο διαβίωσης. Ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται στο 58%, ενώ στην Κύπρο περιορίζεται μόλις στο 42%.

Το θέμα, όπως διευκρινίζει, δεν είναι μόνο τα ποσά τα οποία συζητούνται αλλά ότι από την Κύπρο, απουσιάζει η κουλτούρα αποταμίευσης. Παρατηρείται, όπως επισημαίνει, υπερβολική εξάρτηση από τον πρώτο πυλώνα του συνταξιοδοτικού συστήματος, δηλαδή τις κοινωνικές ασφαλίσεις. Αντίθετα, η πρόσβαση των πολιτών στον δεύτερο και τρίτο πυλώνα, δηλαδή τα Ταμεία Προνοίας και τα ιδιωτικά συνταξιοδοτικά και ασφαλιστικά προϊόντα, παραμένει περιορισμένη. Κάτι που όπως σημειώνει θα πρέπει να προβληματίσει, ιδιαίτερα τώρα, που τόσο η χώρα μας, όσο και η υπόλοιπη Ευρώπη, εισέρχεται σε περίοδο αυξανόμενης γήρανσης του πληθυσμού, με χαμηλή γεννητικότητα και αυξανόμενο προσδόκιμο ζωής.

Πέραν τούτου, σημειώνει, οτι περίπου το 45% των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα (και 40% όλων των εργαζόμενων) στην Κύπρο δεν διαθέτει κανένα φορολογικό κίνητρο για αποταμίευση, καθώς βρίσκεται κάτω από το φορολογητέο εισόδημα. Το φορολογητέο όριο ήταν ήδη από τα υψηλότερα στην Ευρώπη και αυξήθηκε περαιτέρω. Αυτό σημαίνει ότι ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού δεν έχει κανένα μηχανισμό κρατικής ενθάρρυνσης για αποταμίευση μέσω συνταξιοδοτικών σχεδίων, ακόμη και αν το έχει πραγματικά ανάγκη.

Το κρισιμότερο δε ζήτημα, είναι πως ακαδημαϊκοί και ειδικοί, οι οποίοι κατέχουν το κομμάτι της χρηματοοικονομικής παιδείας, βρίσκονται εκτός των συζητήσεων για την συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση και δεν γνωρίζουν ούτε τα νούμερα, αλλά ούτε από που αντλούνται τα νούμερα για τη διαμόρφωση των νέων συντάξεων. Αντ΄αυτού, αυτοί που θα κληθούν να αποφασίσουν για το μέλλον όλων, σε λίγους μήνες όταν τα νομοσχέδια τεθούν ενώπιον τους, προβαίνουν σε τοποθετήσεις οι οποίες κρίνονται από τους ειδικούς ως ανέφικτες.

Ο κύριος Μιλιδώνης, τόνισε ότι σε όλη αυτή την προσπάθεια, το βασικότερο είναι η ανεξαρτησία των εποπτικών αρχών. Η χώρα μας, σημείωσε, είναι η μία από τις δύο σε ολόκληρη την Ευρώπη που δεν διαθέτουν ανεξάρτητη εποπτική αρχή για τις συντάξεις. Κάτι που χαρακτήρισε ως το πρώτο και πιο ουσιαστικό βήμα που θα πρέπει να προχωρήσει από την κυβέρνηση.

Οι δεσμεύσεις και το προφίλ ενός ηγέτη

Οι δεσμεύσεις δε που δόθηκαν αφορούσαν κι άλλους τομείς. Μιλώντας και αναλύοντας το βίντεο στον «Alpha της Κυριακής», ο οικονομολόγος Στέλιος Πλατής, ανέφερε ότι το ζήτημα δεν είναι αν η κα Δημητρίου και ο κ. Παναγιώτου μπορούν να συμφωνήσουν σε τρεις ή δέκα προτάσεις. Ακόμη και να παραμερίσει κάποιος το θεσμικό εμπόδιο στην υλοποίησή τους ως Νομοθετική Εξουσία, το μείζον ζήτημα εδώ, επεσήμανε, είναι εάν η πολιτική παραμένει χώρος αρχών ή έχει πια τελεσίδικα μετατραπεί σε διαγωνισμό εντυπώσεων κενών περιεχομένου. Πόσο μάλλον όταν η εκλογή Προέδρου της Βουλής συνοδεύεται από υποσχέσεις που διαφημίζονται ως εφικτές, χωρίς σοβαρή κοστολόγηση, θεσμικό πλαίσιο και στρατηγική ιεράρχηση δαπανών, τότε δεν μιλούμε για μεταρρύθμιση. Μιλούμε, είπε ξεκάθαρα, για λαϊκισμό.

 Ο κύριος Πλατής, δήλωσε πως τα μεγάλα κοινωνικά μας προβλήματα δεν λύνονται με κούφιες εξαγγελίες. Το στεγαστικό, το δημογραφικό, οι χαμηλοί πραγματικοί μισθοί και η αποδυνάμωση της μεσαίας τάξης είναι συμπτώματα ενός οικονομικού μοντέλου που εξάντλησε τα όριά του. Μοντέλου που στηρίχθηκε υπερβολικά στις εύκολες υπεραξίες, στην όπως-όπως προσέλκυση πλούτου και σε μια ανάπτυξη που δεν επιστρέφει επαρκώς στους ανθρώπους που ζουν και εργάζονται εδώ.

 Ενώ, εξήγησε πως η Κύπρος χρειάζεται άλλο κοινωνικό συμβόλαιο: προσιτή στέγαση για πραγματικούς κατοίκους, στήριξη της παραγωγικής μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας, δίκαιη μισθολογική πολιτική και Θεσμούς χωρίς πελατειακές συναλλαγές.

 Μάλιστα, σημείωσε κατηγορηματικά πως καλό είναι να θυμόμαστε ότι κάποιος που αλλάζει αρχές ανάλογα με το ποιον έχει απέναντί του δεν έχει τα φόντα να ηγηθεί. Και μια κοινωνία που επιβραβεύει το αποτέλεσμα, αγνοώντας τον τρόπο επίτευξής του, υπονομεύει το μέλλον των παιδιών της.