ALPHA της Κυριακής

Πεπ σε ευχαριστούμε και εις το επανιδείν!

Υπάρχουν προπονητές που κερδίζουν τίτλους. Υπάρχουν προπονητές που αλλάζουν ομάδες. Και υπάρχουν κάποιο εκλεκτοί, που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το ίδιο το παιχνίδι. Ο Πεπ Γουαρδιόλα ανήκει αδιαμφισβήτητα στην τελευταία κατηγορία. Το τέλος μιας εποχής στη Μάντσεστερ Σίτι, δεν αποτελεί απλώς το κλείσιμο ενός επιτυχημένου κύκλου. Πρόκειται για την ολοκλήρωση ενός ποδοσφαιρικού κεφαλαίου που άφησε αποτύπωμα όχι μόνο στους τίτλους αλλά και στη γλώσσα του ίδιου του αθλήματος. Όταν ο Καταλανός τεχνικός έφτασε στη «γαλάζια» περιοχή της πόλης το καλοκαίρι του 2016, η Σίτι ήταν ήδη ένας σύλλογος με φιλοδοξίες και οικονομική ισχύ. Είχε κατακτήσει πρωταθλήματα, είχε αποκτήσει διεθνή αίγλη, όμως της έλειπε κάτι δυσκολότερο να αγοραστεί: η ταυτότητα. Ο Γουαρδιόλα δεν ήρθε να προσθέσει μόνο τρόπαια στις προθήκες. Ήρθε να εμφυσήσει την ιδέα. Τα πρώτα βήματα δεν ήταν τόσο θριαμβευτικά όσο θυμόμαστε σήμερα. Υπήρξαν αμφισβητήσεις, προσαρμογές, ακόμη και η αίσθηση πως το αγγλικό ποδόσφαιρο ίσως να μην υποτασσόταν εύκολα στις αρχές του. Όμως ο Πεπ δεν άλλαξε το σχέδιό του, άλλαξε τη Σίτι.

Στα επόμενα χρόνια, το Μάντσεστερ έγινε το εργαστήριο της πιο εξελιγμένης εκδοχής του ποδοσφαίρου κατοχής. Οι ακραίοι έγιναν δημιουργοί, οι στόπερ οργανωτές, τα μπακ μετατράπηκαν σε χαφ και κάθε τετραγωνικό του γηπέδου απέκτησε συγκεκριμένο νόημα. Η ομάδα του δεν κυνηγούσε απλώς τη νίκη· κυνηγούσε τον έλεγχο. Και οι τίτλοι ήρθαν σαν φυσική συνέπεια.

Πρωταθλήματα, κύπελλα, εγχώρια κυριαρχία και, τελικά, η πολυπόθητη κορυφή της Ευρώπης. Το τρόπαιο του Champions League δεν αποτέλεσε απλώς μια επιτυχία· ήταν η επιβεβαίωση ότι η Σίτι είχε ολοκληρώσει τη μετάβασή της από φιλόδοξος σύλλογος σε ποδοσφαιρική δύναμη με ιστορικό βάρος. Ωστόσο, για να κατανοήσει κανείς τον Γουαρδιόλα στο Μάντσεστερ, πρέπει να γυρίσει το χρόνο πίσω.

Στη Βαρκελώνη γεννήθηκε ο μύθος.

Όταν ανέλαβε την πρώτη ομάδα της Μπαρτσελόνα το 2008, ελάχιστοι περίμεναν ότι ένας νεαρός προπονητής θα άλλαζε το σύγχρονο ποδόσφαιρο. Μέσα σε λίγα χρόνια δημιούργησε κάτι που ακόμη και σήμερα αντιμετωπίζεται σχεδόν σαν μύθος. Η ομάδα του Μέσι, του Τσάβι και του Ινιέστα δεν κέρδιζε μόνο. Έδινε την αίσθηση ότι έπαιζε ένα διαφορετικό άθλημα. Το περίφημο tiki-taka δεν ήταν ποτέ απλή κατοχή. Ήταν γεωμετρία, υπομονή, έλεγχος χώρου και μια σχεδόν φιλοσοφική αντίληψη ότι η μπάλα είναι μέσο κυριαρχίας και όχι απλώς επίθεσης.

Η δική του Μπαρτσελόνα έγινε σημείο αναφοράς μιας ολόκληρης εποχής. Και ίσως εκεί να βρίσκεται και η μεγαλύτερη δυσκολία του ίδιου του Πεπ: να ξεπερνά διαρκώς τον εαυτό του.

Το πέρασμα από την Μπάγερν Μονάχου

Στη Γερμανία πολλοί περίμεναν μια απλή συνέχεια των επιτυχιών. Όμως εκεί ο Γουαρδιόλα επιχείρησε κάτι πιο σύνθετο: να εξελίξει τη σκέψη του. Η Μπάγερν έγινε πιο τεχνική, πιο ευέλικτη, πιο σύνθετη τακτικά. Δεν κατέκτησε το Champions League, γεγονός που για κάποιους θεωρήθηκε αποτυχία. Και όμως, αρκετοί ποδοσφαιριστές εκείνης της περιόδου έχουν περιγράψει τα χρόνια μαζί του ως το μεγαλύτερο σχολείο της καριέρας τους. Η αλήθεια είναι ότι ο Πεπ δεν υπήρξε ποτέ μόνο συλλέκτης τροπαίων. Υπήρξε δημιουργός ποδοσφαιρικής γνώσης.

Και τώρα;

Η συζήτηση για το τέλος εποχής στη Σίτι δεν αφορά μόνο συμβόλαια ή αποτελέσματα. Αφορά τη φυσική φθορά κάθε μεγάλης δυναστείας. Όταν έχεις κερδίσει σχεδόν τα πάντα, το δυσκολότερο δεν είναι να φτάσεις στην κορυφή· είναι να βρεις νέο λόγο να μείνεις εκεί. Ο ίδιος κατά καιρούς έχει μιλήσει για την ανάγκη της παύσης, για την ένταση που απαιτεί το επάγγελμα και για τη σημασία του να ξαναβρίσκει κανείς την ποδοσφαιρική πείνα και δίψα. Δε μοιάζει με άνθρωπο που θα προπονεί μέχρι τα εβδομήντα του. Δίνει περισσότερο την εντύπωση ενός δημιουργού που χρειάζεται κύκλους: να χτίζει, να κορυφώνει και να αποχωρεί.

Τι μπορεί να ακολουθήσει;

Ίσως μια εθνική ομάδα. Η ιδέα να καθοδηγήσει μια μεγάλη εθνική σε Παγκόσμιο Κύπελλο μοιάζει σχεδόν αναπόφευκτη. Ίσως η Ισπανία, ίσως μια εντελώς διαφορετική πρόκληση. Ίσως ακόμη και μια περίοδος αποχής από το ποδόσφαιρο — κάτι που έχει ήδη κάνει στο παρελθόν. Υπάρχει βέβαια και το πιο ενδιαφέρον σενάριο: να επιστρέψει κάποτε εκεί όπου όλα άρχισαν, όχι απαραίτητα ως προπονητής αλλά ως άνθρωπος ιδεών και δομών. Όποια και αν είναι η συνέχεια, ένα πράγμα μοιάζει βέβαιο. Από τη στιγμή που ο Γουαρδιόλα αποχαιρέτισε τη Σίτι μέσα από το ανοιχτό λεωφορείο σε γύρο θριάμβου στους δρόμους του Μάντσεστερ, δεν άφησε πίσω του μόνο τίτλους και στατιστικά. Άφησε έναν τρόπο σκέψης δημιούργησε μια ολόκληρη προπονητική σχολή. Γιατί προπονητές τον αντέγραψαν, ομάδες τον μιμήθηκαν και ποδοσφαιριστές έμαθαν να βλέπουν το γήπεδο και το παιχνίδι μέσα από άλλο πρίσμα.

Και τότε ίσως καταλάβουμε πως το πραγματικό μέγεθος μιας εποχής δε φαίνεται όταν ζεις μέσα σε αυτήν, αλλά όταν τελειώνει.

Γιατί οι αυτοκρατορίες κάποτε πέφτουν.

Οι ιδέες, όμως, μένουν πάντα και είναι αθάνατες.