Η αύξηση στο ρεύμα δεν περιορίζεται στον ίδιο τον λογαριασμό. Το υψηλότερο ενεργειακό κόστος μεταφέρεται σταδιακά και σε προϊόντα και υπηρεσίες
Με το πετρέλαιο Brent να έχει περάσει και να παραμένει πάνω από το όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι τον Σεπτέμβριο, οι πρώτες επιβαρύνσεις έχουν ήδη φτάσει στην τσέπη των νοικοκυριών. Η αύξηση στα καύσιμα είναι η πρώτη που βλέπουμε στην καθημερινότητά μας, ενώ το επόμενο διάστημα αναμένεται να περάσουν στις τιμές και οι πιέσεις από την ενέργεια, με τα τρόφιμα και το ηλεκτρικό ρεύμα να βρίσκονται στο επίκεντρο.
Για ένα νοικοκυριό με εισόδημα έως 1.500 ευρώ τον μήνα, η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη. Όταν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος πηγαίνει σε βασικές ανάγκες που δεν μπορούν εύκολα να περιοριστούν, ακόμη και μια σχετικά μικρή αύξηση στις τιμές μεταφράζεται άμεσα σε απώλεια αγοραστικής δύναμης.
Με οδηγό την εμπειρία του καλοκαιριού του 2022, όταν το Brent είχε ξεπεράσει και τότε τα 100 δολάρια το βαρέλι μέσα σε ένα περιβάλλον έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων, επιχειρούμε μια πρώτη εκτίμηση του τι μπορεί να σημαίνει το νέο κύμα αυξήσεων για τα νοικοκυριά.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ουκρανία: Οι ρωσικές επιθέσεις «γονάτισαν» την οικονομία
Η εικόνα που προκύπτει αφορά τρία από τα βασικότερα έξοδα μιας οικογένειας: καύσιμα, τρόφιμα και ηλεκτρικό ρεύμα. Δεν βάζουμε στην εξίσωση άλλες δαπάνες, όπως ο καφές, η ένδυση ή η εστίαση, ούτε πιθανές επιβαρύνσεις από τα επιτόκια. Πρόκειται, επομένως, για μια πρώτη και μάλλον συντηρητική εικόνα της πίεσης που δημιουργείται.
Καύσιμα: η επιβάρυνση έχει ήδη φτάσει στο πορτοφόλι
Στα καύσιμα, η αύξηση είναι ήδη ορατή. Η μέση τιμή της αμόλυβδης 95 οκτανίων κινείται περίπου στα 1,64 ευρώ το λίτρο, από περίπου 1,40 ευρώ όταν το Brent βρισκόταν στην περιοχή των 75-80 δολαρίων το βαρέλι.
Η διαφορά των 24 σεντ το λίτρο σημαίνει αύξηση περίπου 17%. Για ένα νοικοκυριό που καταναλώνει 150-180 λίτρα καυσίμων τον μήνα, αυτό σημαίνει περίπου 36-43 ευρώ περισσότερα κάθε μήνα μόνο για καύσιμα.
Τρόφιμα: οι πιέσεις δεν έχουν ακόμη τελειώσει
Στα τρόφιμα η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Οι τιμές έχουν ήδη δεχθεί πιέσεις και το νέο ενεργειακό κόστος έρχεται να προσθέσει ένα ακόμη βάρος.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του «Πολίτη», οι τιμές των σιτηρών έχουν αυξηθεί κατά 25%-30% από την αρχή του έτους, ενώ για βασικά προϊόντα, όπως το ψωμί και τα αρτοσκευάσματα, οι ανατιμήσεις εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσουν ή και να ξεπεράσουν το 10%.
Το ακριβότερο πετρέλαιο προσθέτει κόστος τόσο στην παραγωγή όσο και στις μεταφορές. Και όσο μεγαλύτερο γίνεται αυτό το κόστος, τόσο αυξάνονται οι πιέσεις να περάσει και στις τελικές τιμές. Για ένα νοικοκυριό που δαπανά περίπου 600 ευρώ τον μήνα για τρόφιμα, μια αύξηση της τάξης του 10% θα σήμαινε περίπου 60 ευρώ επιπλέον κάθε μήνα.
Ρεύμα: το επόμενο μεγάλο μέτωπο
Το τρίτο μέτωπο είναι η ηλεκτρική ενέργεια. Η διμηνία Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου είναι πιθανό να αρχίσει να αποτυπώνει μέρος της επίδρασης από τις υψηλές τιμές του πετρελαίου που καταγράφηκαν τον Σεπτέμβριο.
Με βάση την εμπειρία του 2022 και τους υπολογισμούς για το νέο κόστος καυσίμου, η τελική τιμή της κιλοβατώρας θα μπορούσε να κινηθεί σε αισθητά υψηλότερα επίπεδα. Για ένα νοικοκυριό με κατανάλωση περίπου 1.000 kWh ανά διμηνία, αυτό σημαίνει ότι ο λογαριασμός του ρεύματος μπορεί να επιβαρυνθεί κατά αρκετές δεκάδες ευρώ.
Και εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα: η αύξηση στο ρεύμα δεν περιορίζεται στον ίδιο τον λογαριασμό. Το υψηλότερο ενεργειακό κόστος μεταφέρεται σταδιακά και σε προϊόντα και υπηρεσίες, μέσω του αυξημένου κόστους παραγωγής και μεταφοράς.
Η αγοραστική δύναμη στο στόχαστρο
Αν, λοιπόν, οι τιμές των καυσίμων παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα και οι εκτιμώμενες αυξήσεις σε τρόφιμα και ηλεκτρικό ρεύμα επιβεβαιωθούν, η πρόσθετη επιβάρυνση για ένα μέσο νοικοκυριό μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 1.500 ευρώ σε ετήσια βάση.
Για τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα, το ποσό αυτό δεν είναι καθόλου αμελητέο. Είναι χρήματα που φεύγουν κάθε μήνα από τον οικογενειακό προϋπολογισμό χωρίς να υπάρχει εύκολη δυνατότητα περικοπής, αφού αφορούν καύσιμα, τρόφιμα και ηλεκτρική ενέργεια.
Και το σημαντικότερο: η εκτίμηση αυτή αφορά μόνο τρεις βασικές κατηγορίες δαπανών. Αν προστεθούν οι υπόλοιπες καθημερινές ανάγκες, η πραγματική πίεση στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη.
