Πως η σύγκρουση συμφέροντος Γιώργου Σαββίδη και Σάββα Αγγελίδη λειτουργεί δικαίως ή αδίκως διαβρωτικά για τον θεσμό
Όταν τον Ιούνιο του 2020, ο Νίκος Αναστασιάδης ανακοίνωνε τον διορισμό του Γιώργου Σαββίδη και Σάββα Αγγελίδη στην θέση του γενικού εισαγγελέα και βοηθού αντίστοιχα, η είδηση έπεσε εν πολλοίς στα μαλακά. Δεν ήταν μόνο το γεγονός ότι η παρουσία τους στο υπουργικό συμβούλιο ήταν αθόρυβη. Ούτε το ότι ουδέποτε τα ονόματά τους είχαν συνδεθεί ή συζητηθεί στους δικηγορικούς κύκλους ως πιθανές επιλογές. Αλλά ότι η επικρατούσα μέχρι τότε φημολογία ήθελε τον Ιωνά Νικολάου να διορίζεται στη θέση του γενικού εισαγγελέα ως αντάλλαγμα για την αναγκαστική παραίτησή του από το υπουργείο Δικαιοσύνης. Ο Ιωνάς Νικολάου, ένας σκληρά κομματικός και για πολλούς συγκρουσιακός πολιτικός, αποτελούσε κόκκινο πανί σε αυτούς που θεωρούσαν πως ο θεσμός θα κομματικοποιείτο αυτόματα με τον ίδιο στο πηδάλιο. Κάπως έτσι ο διορισμός τελικά των δύο ανδρών, έκανε μέρος των ΜΜΕ να μιλούν για επιλογή σοβαρότητας και τον τότε γ.γ του ΑΚΕΛ Άντρο Κυπριανού να παραδέχεται ευσχήμως πως είχε προτείνει τον Γιώργο Σαββίδη για την θέση του γενικού εισαγγελέα στον τότε Πρόεδρο. Όσο όμως κάποιοι πανηγύριζαν για την αποφυγή της επιλογής Ιωνά Νικολάου, αγνόησαν μία πολύ σημαντική παράμετρο, που θα βάραινε τον θεσμό όλο αυτό το διάστημα: Την σύγκρουση συμφέροντος που τους συνόδευε, δεδομένου πως τόσο ο Γιώργος Σαββίδης όσο και ο Σάββας Αγγελίδης, ήταν μέχρι την προηγούμενη μέρα υπουργοί του Νίκου Αναστασιάδη.
Κάποιος εμπιστοσύνης…
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Τόσο οι σκέψεις διορισμού του Ιωνά Νικολάου όσο και ο τελικός διορισμός των Σαββίδη -Αγγελίδη, έστειλαν το μήνυμα πως ο Νίκος Αναστασιάδης ήθελε άνθρωπο της δικής του εμπιστοσύνης στο συγκεκριμένο πόστο. Για τους καλοπροαίρετους, δεν υπήρχε κάτι μεμπτό δεδομένου οτι και ο Γλαύκος Κληρίδης διόρισε τον Αλέκο Μαρκίδη. Για άλλους ήταν μία προσπάθεια να πέσουν οι τόνοι μεταξύ του Προέδρου και των δύο ανεξάρτητων θεσμών -γενικής εισαγγελίας και ελεγκτικής υπηρεσίας- με τους οποίους βρισκόταν σε ευθεία ρήξη. Για τους πιο καχύποπτους όμως, ήταν μία προσπάθεια να προλάβει καταστάσεις που ίσως να έφερναν σε δύσκολη θέση και τον ίδιο προσωπικά αλλά και την κυβέρνησή του στη συνέχεια. Δεν είναι καθόλου τυχαίο άλλωστε, πως ο Γιώργος Σαββίδης ουδέποτε έκρυψε την στενή φιλία που έχει με τον Νίκο Αναστασιάδη. Άλλοτε με κοινές εξορμήσεις τους στα μπουζούκια της Αθήνας άλλοτε τα Σαββατοκυρίακα για καφέ στην Λεμεσό, ο γενικός εισαγγελέα έλεγε περήφανα παντού για την 40χρονη αυτή φιλία που τους συνέδεε. Εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για το ανεξάρτητο του θεσμού, για το αν ο ίδιος μπορεί να επιτελέσει σωστά τον ρόλο του, πόσο θα είναι σε θέση να τον ελέγξει αν το πόρισμα της Αρχής κατά της Διαφθοράς για το Κράτος Μαφία δεν είναι αθωωτικό για τον τέως Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Και κυρίως ήγειρε ζητήματα σοβαρότητας του γενικού εισαγγελέα.
Παρά τις ενδείξεις λοιπόν για το τι θα ακολουθούσε, ούτε ο Γιώργος Σαββίδης ούτε ο Σάββας Αγγελίδης έκαναν κάτι για να αποτινάξουν την καχυποψία και τις σκιές που κουβαλούσαν με τον διορισμό τους. Αντιθέτως, η συμπεριφορά τους έβαζε καθημερινά νερό στον μύλο της καχυποψίας. Άλλοτε με την μη δημοσιοποίηση πορισμάτων επικαλούμενοι το δημόσιο συμφέρον, άλλοτε σιγοντάροντας την κυβέρνηση Χριστοδουλίδη σε ζητήματα όπως την μη δημοσιοποίηση των δωρητών του φορέα και σίγουρα με την κίνηση παύσης του γενικού ελεγκτή, με τον οποίο βρίσκονταν σε πόλεμο καθώς ο τελευταίος εκτός από την αντιπολιτευτική του τάση, έθετε συχνά ζητήματα για τον ρόλο που επιτελούσαν οι ίδιοι. Το μεγάλο ωστόσο στοίχημα για τους ίδιους ήταν αν θα μπορούσαν σε ένα τέτοιο κλίμα όπου δεν υπήρχε η έξωθεν καλή μαρτυρία να επανακτήσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στον θεσμό. Γιατί μπορεί ο Κώστας Κληρίδης να επικρίθηκε ότι επί θητείας του κανείς δεν τιμωρήθηκε για την οικονομική κατάρρευση, όμως το τελικό καρφί στο μεγάλο εκείνο σκάνδαλο μπήκε από τον Γιώργο Σαββίδη. Η πρώτη του πολιτική πράξη ήταν άλλωστε το να μην ασκηθεί έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης του Μόνιμου Κακουργιοδικείου Λευκωσίας και να απαλλάξει έτσι τον Μιχάλη Ζολώτα από κατηγορίες που αφορούσαν την υπόθεση «Focus». Μία κίνηση που προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις, όπως άλλωστε και η αθώωση των δέκα που εμπλέκονταν στην υπόθεση του Συνεργατισμού, πέντε χρόνια αργότερα. Κινήσεις που εμπέδωσαν την αίσθηση πως για το σκάνδαλο της οικονομικής κατάρρευσης κανείς δεν πλήρωσε.
Από την ατιμωρησία του 13 στο Al Jazeera
Το ερώτημα συνεπώς που ηγέρθηκε είναι αν η ατιμωρησία θα εφαρμοζόταν και στην περίπτωση του σκανδάλου των χρυσών διαβατηρίων. Ένα σκάνδαλο που κορυφώθηκε επί διακυβέρνησης Νίκου Αναστασιάδη και που μετά το βίντεο του Al Jazeera, προκάλεσε τεράστιες αντιδράσεις στην κοινωνία. Τόσο που ενώ η κυβέρνηση κατάγγελλε υβριδικό πόλεμο πίσω από αυτό, αναγκάστηκε να το τερματίσει για να εκτονώσει την κρίση. Σε αυτή τη συζήτηση συνεπώς που άρχισε για το ενδεχόμενο τιμωρίας των ενόχων, αναδείχθηκε παράλληλα και το ζήτημα σύγκρουσης συμφέροντος που υπήρχε στην γενική εισαγγελία. Το ερώτημα που πλανάτο ήταν το πως θα μπορέσουν δύο πρώην υπουργοί του Νίκου Αναστασιάδη που υπέγραφαν πολιτογραφήσεις στο υπουργικό συμβούλιο να προχωρήσουν σε διώξεις. Άλλωστε και το πόρισμα Νικολάτου που ακολούθησε και για το οποίο ο γενικός εισαγγελέας είπε πως θα δημοσιοποιηθεί στο σημείο που δεν βλάπτει το δημόσιο συμφέρον, εκτός από τις πολιτικές ευθύνες, έθετε και ζήτημα δεοντολογίας. Συγκεκριμένα για τον Σάββα Αγγελίδη καθώς μαζί με τον Μάριο Δημητριάδη, υπέγραφαν πολιτογραφήσεις που αφορούσαν δικηγορικά γραφεία με τα οποία συνδέονταν.
Το επαγγελματικό παρελθόν
Για τον Σάββα Αγγελίδη βεβαίως, άρχισαν να έρχονται στο προσκήνιο διάφορες περιπτώσεις που τον άφηναν εκτεθειμένο και δεν περιορίζονταν στις πολιτογραφήσεις. Ήταν η περίπτωση του μαύρου βαν στο οποίο φάνηκε να έχει εμπλοκή ο αδελφός του και της οποίας οι χειρισμοί έδιδαν την αίσθηση της συγκάλυψης. Ήταν και οι καταγγελίες που είχαν κατατεθεί στην Αρχή κατά της Διαφθοράς για το ενδεχόμενο ασυμβίβαστο του, σε τρεις περιπτώσεις προσώπων για τα οποία ανέστειλε την ποινική τους δίωξη. Καταγγελίες ωστόσο από τις οποίες απαλλάχθηκε από την Αρχή κατά της Διαφθοράς. Και βεβαίως η τελευταία περίπτωση καταδίκης της Κύπρου από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ), αναφορικά με αναστολή ποινικής δίωξης πολιτικού προσώπου που κατηγορήθηκε για βιασμό. Μία υπόθεση που βάσει του λεκτικού του ΕΔΑΔ, άφηνε έκδηλα εκτεθειμένο για τους χειρισμούς του τον Σάββα Αγγελίδη και έδιδε για άλλη μια φορά την αίσθηση της συγκάλυψης πολιτικού προσώπου που βρισκόταν στον ίδιο πολιτικό χώρο με αυτόν.
Όλο αυτό το σκηνικό, αλλά και η γενικότερη απαξίωση, είχε προκαλέσει πίεση στον Σάββα Αγγελίδη. Σε σημείο που να συζητείται συχνά το ενδεχόμενο παραίτησής του. Η τελευταία μάλιστα αποκάλυψη, μέσω παραπολιτικού της εφημερίδας «Πολίτης» ότι γνωστοποίησε στον Πρόεδρο την απόφασή του να παραιτηθεί καθώς δέχεται απειλές και επειδή η αστυνομία δεν κάνει σωστά την δουλειά της ήταν ενδεικτική της κατάστασης. Όχι μόνο της πίεσης που ένιωθε και που ήθελε να μετακυλήσει στον Νίκο Χριστοδουλίδη αλλά και της θεσμικής κρίσης. Καθώς αναδείκνυε πως την χώρα κυβερνά ο υπόκοσμος που με ευκολία απειλεί έναν θεσμό και πως η δικαιοσύνη δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε.
Το ζήτημα των απειλών και το ερώτημα του πως τελικά λειτουργεί η δικαιοσύνη, επανήλθε την βδομάδα που πέρασε μετά την αθωωτική απόφαση για την υπόθεση Al Jazeera. Ήδη μετά την απόφαση ενισχύθηκε η αίσθηση στην κοινωνία ότι επιχειρείται η συγκάλυψη ακόμη ενός μεγάλου σκανδάλου. Και επανήλθε αναπόφευκτα στο προσκήνιο ο ρόλος της γενικής εισαγγελίας. Πλέον οι δύο άνδρες δεν έχουν να απαντήσουν μόνο για το κατά πόσο ο πρότερος πολιτικός τους βίος ενδεχομένως να συγκρούεται με τον ρόλο τους. Έχουν να δώσουν απαντήσεις σε ζητήματα επάρκειας. Γιατί οι αποκαλύψεις περί απειλών μαρτύρων που δεν παρευρέθηκαν τελικά να καταθέσουν, η προχειρότητα-βάσει ομολογιών του δικαστηρίου- που επέδειξε η κατηγορούσα αρχή κατά την ανακριτική διαδικασία εγείρουν ερωτήματα αν υπάρχει κράτος δικαίου. Αν μπορούν οι δύο που ηγούνται της γενικής εισαγγελίας να οδηγήσουν τους ενόχους των μεγάλων σκανδάλων στην φυλακή, ή αν η παρουσία τους εκεί λειτουργεί πλέον διαβρωτικά για τον θεσμό και για το περί δικαίου αίσθημα.
