Η ταραχώδης διαδρομή του κόμματος. Από την ηγεσία του Βάσου Λυσσαρίδη, μέχρι την παρολίγον παραίτηση του Νίκου Αναστασίου
Το βράδυ της 24ης Μαΐου ήταν το χειρότερο που βίωσε η ΕΔΕΚ στην 57χρονη πορεία της. Ένα κόμμα που ιδρύθηκε από τον Βασο Λυσσαρίδη το 1969 και πρωταγωνίστησε για δεκαετίες στην πολιτική ζωή του τόπου, είδε τα ποσοστά του να κατρακυλούν σε πρωτοφανείς αριθμούς μένοντας εκτός του κοινοβουλίου για πρώτη φορά από το 1970.
Από την προσωπολατρία Λυσσαρίδη στις πληγές Σιζόπουλου
Η ΕΔΕΚ προσέλκυε πάντοτε ένα συγκεκριμένο προφίλ ψηφοφόρων οι οποίοι ως επι το πλείστων σαγηνεύονταν από την ευγλωττία του Βάσου Λυσαρίδη στις πολυπληθείς του συγκεντρώσεις, αλλά και τα επιχειρήματα του για απελευθέρωση και μη συμβιβασμό στο κυπριακό. Άλλοι είχαν ενταχθεί στους κόλπους του κόμματος επειδή πραγματικά είχαν ταυτιστεί με την μορφή και το πρόσωπο του Βάσου Λυσσαρίδη. Δεν είναι τυχαίο μάλιστα που ολόκληρες οικογένειες που δεν κινούνταν με πυξίδα την ιδεολογία τους, εγγράφονταν ως μέλη στο κόμμα από εκτίμηση, επειδή ήταν απλά ασθενείς του πετυχημένου τότε γιατρού.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Μετά την απόσυρσή του από την ενεργό πολιτική το 2001 η ΕΔΕΚ παρουσίασε τα πρώτα σημάδια κόπωσης με την έννοια ότι παρά το γεγονός ότι έμειναν ιστορικά στελέχη στο κόμμα, ξεκίνησε να παρουσιάζει μια δυστοκία στην ένταξη νέων μελών. Η σκληρή στάση που το κίνημα ακολουθούσε στο κυπριακό και η μη αποδοχή της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, ήταν η αιτία για την αποχώρηση μελών όπως για παράδειγμα του Τάκη Χατζηδημητρίου, αφού αναζητούσαν κάτι πιο φρέσκο και ευρωπαϊκό.
Τα χαστούκια όμως άφηναν μεγαλύτερο αποτύπωμα μετά την ανάληψη της ηγεσίας από τον Μαρίνο Σιζόπουλο το 2015 και την μυστηριώδη μέχρι σήμερα αποχώρηση του Γιαννάκη Ομήρου από την ηγεσία εν μια νυκτί. Ο Μαρίνος Σιζόπουλος παρουσίασε εξ αρχής μια αδυναμία να πείσει ότι ήρθε για να πάρει το κόμμα ένα βήμα πιο μπροστά. Η εσωστρέφεια, ο εμφύλιος διχασμός, οι υπόνοιες για σκάνδαλα και οι δημόσιες αντιπαραθέσεις στελεχών, που εμπεριείχαν ακόμα και ύβρεις, επηρέασαν ανεπανόρθωτα το κόμμα ιδιαίτερα την τελευταία πενταετία.
Τις πταίει
Το ιστορικό κίνημα έδειχνε να χάνει την ταυτότητά του και σημαντικά στελέχη. Μεταξύ άλλων Γιαννάκης Ομήρου, Δημήτρης Παπαδάκης, Γιώργος Βαρνάβα, Κωστής Ευσταθίου, Νίκος Νικολαΐδης και άλλα στελέχη που αποτελούσαν για χρόνια τον «πυρήνα» της ΕΔΕΚ βρέθηκαν μακριά από το κόμμα, ο κάθε ένας για διαφορετικούς λόγους. Όλοι τα βάζουν όμως με την ηγεσία και τους χειρισμούς του Μαρίνου Σιζόπουλου. Πρώην στελέχη μάλιστα όπως ο Κωστής Ευσταθίου διατύπωσαν ότι η μη είσοδος του κόμματος στη Βουλή έχει όνομα και επίθετο.
Για χρόνια παρουσιαζόταν μια δυστοκία της ΕΔΕΚ ακόμα και για να προβεί σε εκλογές, ενώ σκιές αιωρούνται ακόμα και για τους ισχυρισμούς περί αλλοίωσης του μητρώου μελών από τον Μαρίνο Σιζόπουλο. Η ΕΔΕΚ απέτυχε να εκλέξει ευρωβουλευτή το 2024, ενώ ο τέως πρόεδρος του κινήματος παραιτήθηκε από την ηγεσία λίγους μήνες μετά. Τέσσερις προσωπικότητες έσπευσαν να μπουν στη μάχη για να τον διαδεχτούν. Τελικά ως μεταβατικός πρόεδρος ανέλαβε ο Νίκος Αναστασίου ο οποίος παρά τις προσπάθειες του για επανένταξη στελεχών και για να πρυτανεύσει η ενότητα στο κόμμα, εκ του αποτελέσματος δεν τα κατάφερε.
Τα πράγματα έμοιαζαν προδιαγεγραμμένα μήνες πριν αφού η ΕΔΕΚ συγκέντρωνε δημοκοπικά ποσοστά της τάξης του 1-2%. Παρά τις ελπίδες μελών της την τελευταία στιγμή δεν κατάφερε να πάρει το εισιτήριο για τη Βουλή συγκεντρώνοντας ποσοστό της τάξης του 3,3%.
Ο Νίκος Αναστασίου παρέλαβε όπως λένε ακόμα και στελέχη της ηγεσίας του κόμματος καμένη γη και κληρονόμησε βαρίδια και λάθη του παρελθόντος, από τα οποία ήταν πολύ δύσκολο να απαλλαγεί.
Η υπόθεση της Σάντυ, παρά το πόρισμα της αστυνομίας ήταν κάτι που ενδεχομένως να ζήμιωσε επίσης το κίνημα και αυτό επειδή στους ισχυρισμούς του Μακάριου Δρουσιώτη εμπλεκόταν με αναφορές για υποκλοπές, ο Αναπληρωτής Πρόεδρος του Μορφάκης Σολομωνίδης. Ο ίδιος φαίνεται να δήλωσε σε στενούς του συνεργάτες λίγες μέρες μετά τις εκλογές ότι για τον ίδιο η πολιτική με την έννοια της διεκδίκησης αξιωμάτων πέραν από το κόμμα, έχει τελειώσει.
Στην ηγεσία της ΕΔΕΚ βέβαια, αν και παραδέχονται τους λανθασμένους χειρισμούς χρόνων αποδίδουν την εκλογική ήττα σε επιμονή πρώην στελεχών να μην επαναπατριστούν, ακόμα και στη συμμετοχή του κόμματος στην διακυβέρνηση του τόπου. Είναι μάλιστα εμφανής η δυσφορία της ηγεσίας με την υπουργό Γεωργίας Μαρία Παναγιώτου, αφού θεωρούν ότι δεν βοήθησε το κόμμα όσο θα έπρεπε στην εκλογική αναμέτρηση, ως στέλεχος. Επίσης υπάρχει η αντίληψη ότι από την μέρα διορισμού της κρατά απόσταση από την κομματική της ταυτότητα.
Στο ενδεχόμενο ανασχηματισμού και απομάκρυνσης της Μαρίας Παναγιώτου, σε περίπτωση που τελικά αποφασίσει να βρεθεί στην έδρα διδασκαλίας τον Σεπτέμβρη, το προεδρικό δεν προτίθεται όπως λένε πληροφορίες να διορίσει άλλο μέλος της ΕΔΕΚ στο υπουργικό συμβούλιο, αφού το κόμμα έχει χάσει την κοινοβουλευτική του παρουσία και δεν κρύβει σε αρκετές περιπτώσεις την δυσαρέσκειά του με τον Νίκο Χριστοδουλίδη.
Η τελευταία ευκαιρία
Το βράδυ των εκλογών πληροφορίες αναφέρουν ότι ο Πρόεδρος του κόμματος εμφανίστηκε έτοιμος να παραιτηθεί. Μάλιστα σύμφωνα με πληροφορίες του «ALPHA της Κυριακής» υπαγόρευσε σε στενό του συνεργάτη το κείμενο της παραίτησής του το οποίο αν και είχε ετοιμαστεί, την υστάτη μετά από παροτρύνσεις δεν ανέγνωσε. Γι’ αυτό και το βράδυ των εκλογών κυκλοφόρησε η φήμη για την παραίτησή του. Την ίδια πρόθεση διατύπωσε και πριν μια βδομάδα, χωρίς η κεντρική επιτροπή να κάνει την παραίτηση του αποδεκτή. Άλλωστε η εκλογική ήττα δεν αποδίδεται από το κόμμα στον Νίκο Αναστασίου αλλά σε λάθη που μετρούν ενδεχομένως και μια 20ετία.
Στο κόμμα επικεντρώνονται στο Ιδεολογικό-πολιτικό και εκλογικό συνέδριο τον Νοέμβριο στο οποίο θα γίνει εκλογή νέας ηγεσίας. Στόχος να γίνει ένα rebranding και ένα ύστατο ενδεχομένως κάλεσμα προς την κοινωνία και παλιούς εδεκίτες να συμπορευτούν στο καράβι του κινήματος.
Επί του παρόντος γίνονται διεργασίες οι οποίες θα οδηγήσουν στον εκσυγχρονισμό του κόμματος στο πρότυπο του ΠΑΣΟΚ και στην εκλογή ενός προσώπου, το οποίο με ηγετικές ικανότητες θα μπορέσει να οδηγήσει το κόμμα στην επόμενη μέρα και να το βγάλει από τον αναπνευστήρα. Εγχείρημα ιδιαίτερα δύσκολο αφού μια τέτοια προσωπικότητα δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα κυρίως επειδή η καχυποψία μεταξύ μελών, κυριαρχεί λόγω του βαθιά χαραγμένου διχασμού.
Ήδη ο Μάριος Χαννίδης όπως λένε οι πληροφορίες εξέφρασε ενδιαφέρον για να αναλάβει την προεδρία του κινήματος, χωρίς όμως να αποκλείεται να φιγουράρουν και άλλες προσωπικότητες.
Το ενθαρρυντικό για την ΕΔΕΚ είναι ότι στην τελευταία εκλογική αναμέτρηση βγήκαν μπροστά νέα στελέχη, λίγα στον αριθμό, που φαίνεται ότι έχουν όραμα και ελπίδα για το κόμμα. Μάλιστα η πρώτη σε σταυρούς προτίμησης παγκύπρια ήταν η Σοφία Χριστοδούλου, νεαρή δικηγόρος με 1799 ψήφους.
Η ΕΔΕΚ «δεν θα σβήσει» διαμηνύουν στελέχη του κόμματος αλλά έχει την δυνατότητα και κυρίως την οικονομική να οδηγηθεί στην επόμενη μέρα. Το κόμμα έχει στο δυναμικό του περιουσία εκατομμυρίων κυρίως λόγω των ακινήτων που κληρονόμησε από τον Βάσο Λυσαρίδη. Αυτή η δυνατότητα της δίνει την ευχέρεια να εργαστεί για την επόμενη μέρα και βάζει την ΕΔΕΚ σε μια προνομιακή θέση, σε σχέση με άλλα κινήματα που έμειναν εκτός βουλής όπως για παράδειγμα τους Οικολόγους και την ΔΗΠΑ.
Η επόμενη μέρα του συνεδρίου του Νοέμβρη θα είναι κρίσιμη για το κόμμα αφού είναι η τελευταία ευκαιρία για να αποδείξει ότι υπάρχει. Βεβαίως πέραν της όποιας δυναμικής που ενδεχομένως να δημιουργηθεί, τα αποτελέσματα αυτής της νέας προσπάθειας θα φανούν στις ευρωεκλογές του 2029 και κυρίως στις βουλευτικές εκλογές του 2031. Μέχρι τότε θα διαφανεί αν η ΕΔΕΚ κατάφερε να βγει από την «τεχνητή υποστήριξη» και θα αναπνεύσει ξανά ή εάν θα γραφτεί ο οριστικός πλέον επίλογος.
