Η ματαίωση, η οργή και η ανάγκη της νέας γενιάς να ακουστεί
Τις τελευταίες μέρες βρίσκονται στο επίκεντρο οι διαμαρτυρίες που γίνονται σε διάφορες χώρες. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους διεκδικώντας καλύτερες συνθήκες ζωής, οικονομική ασφάλεια, αλλαγές στην εκπαίδευση, στην στέγαση κλπ. Αν είναι κάτι όμως που έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι, πρωταγωνιστής σε όλη αυτή την ιστορία είναι η Gen Z. Μία γενιά που πολλοί χαρακτήριζαν ως απαθή, που εκτιμούσαν ότι αδιαφορεί για τα πολιτικά δρώμενα, κινητοποίησε χιλιάδες ανθρώπους στο να ξεσηκωθούν. Τι ισχύει όμως; είναι όντως μία γενιά που απέχει από την πολιτική ή απλώς η συμμετοχή της γίνεται με διαφορετικό τρόπο; Τι είναι λοιπόν, αυτό το οποίο πυροδότησε το κύμα οργής;
Μιλώντας στον «Alpha της Κυριακής» ο καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Παναγιώτης Σταυρινίδης δήλωσε ότι, πίσω από την έντονη αντίδραση της Gen Z κρύβεται ένας συνδυασμός κοινωνικών προβλημάτων που επηρεάζουν την νεολαία αλλά και ψυχολογικοί παράγοντες που διαμορφώνουν τη στάση και τις αντιδράσεις της.
Οι ψυχολογικοί παράγοντες
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ειδικότερα όπως εξηγεί ο κύριος Σταυρινίδης, το βασικό συναίσθημα το οποίο φαίνεται να πυροδοτεί αυτές τις αντιδράσεις είναι η ματαίωση. Πρόκειται για ένα συναίσθημα που μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στη νεολαία. Μπορεί να οδηγήσει σε έντονες, ακόμα και βίαιες αντιδράσεις. Αυτό συμβαίνει διότι καλλιεργείται η αίσθηση στους ανθρώπους ότι οποιεσδήποτε προσπάθειες καταβάλλονται από μέρους τους, οδηγούνται σε αποτυχία.
Νέοι και αποκλεισμός
Αρκετοί νέοι νιώθουν το αίσθημα του κοινωνικού αποκλεισμού. Ο αποκλεισμός, όπως αναφέρει ο κύριος Σταυρινίδης, μπορεί να διαμορφώσει την ταυτότητα των νέων. Πιο συγκεκριμένα, ενδέχεται να τους οδηγήσει στο να αυτοπροσδιορίζονται ως περιθωριοποιημένοι. Αισθάνονται δηλαδή ότι, συχνά ότι αδικούνται από αυτούς που έχουν την εξουσία και αντί να αντιλαμβάνονται το κράτος ως έναν σύμμαχο που θα τους στηρίξει για να χτίσουν το μέλλον τους, το αντιλαμβάνονται ως μια αυταρχική εξουσία που τους περιορίζει.
Gen Z και απάθεια
Αρκετοί χαρακτηρίζουν την Gen Z ως μια απαθή γενιά σε ό,τι αφορά τα πολιτικά ζητήματα. Σύμφωνα με τον κύριο Σταυρινίδη, δεν ισχύει απαραίτητα, πως οι όποιες συμπεριφορές εκλαμβάνονται ως αδιαφορία, είναι τέτοιες. Εξηγεί ότι, ενδεχομένως να αντανακλούν τη δυσκολία των μεγαλύτερων γενεών να κατανοήσουν τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι σκέφτονται.
Βίαιες αντιδράσεις και βανδαλισμοί
Τον γύρο του διαδικτύου κάνουν διάφορα βίντεο τα οποία καταγράφουν περιστατικά βίας και βανδαλισμών στις διαμαρτυρίες. Τι είναι αυτό που ωθεί ορισμένους σε αυτή τη συμπεριφορά; Όπως εξηγεί ο κύριος Σταυρινίδης, σε μία μεγάλη διαμαρτυρία, συμμετέχουν άνθρωποι με διαφορετικούς τρόπους έκφρασης και διαφορετικό τρόπο αυτοελέγχου. Για παράδειγμα, ένας διαδηλωτής μπορεί να εκφράσει την δυσαρέσκεια του για κάποια κοινωνικά ζητήματα μέσω συνθημάτων, ένας άλλος διαδηλωτής μπορεί να προβεί σε βίαιες πράξεις. Αυτό, όπως σημειώνει, σχετίζεται με την ικανότητα του κάθε ατόμου να ελέγχει τα συναισθήματα του. Μέσα στο πλαίσιο της ανωνυμίας και της ψυχολογίας της μάζας, ορισμένα άτομα ενδέχεται να καταφύγουν σε βίαιες πράξεις. Ωστόσο ο κύριος Σταυρινίδης αναφέρει ότι, «θα ήταν άδικο να θεωρηθούν αυτές οι συμπεριφορές το βασικό χαρακτηριστικό ή η ταυτότητα της διαμαρτυρίας».
Gen Z και πολιτική
Την ίδια στιγμή βεβαίως ανοίγει το κεφάλαιο του αν η νέα γενιά ασχολείται με την πολιτική απλά με διαφορετικούς τρόπους. Σε δηλώσεις του στον «Alpha της Κυριακής» ο Αν. Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας Γιάννος Κατσουρίδης, αναφέρει ότι, η νεότερη γενιά δεν είναι απαθής προς την πολιτική. Αυτό που φαίνεται να ισχύει, είναι ότι αντιλαμβάνεται και συμμετέχει στην πολιτική, απλώς με διαφορετικούς τρόπους από τις παλαιότερες γενιές. Μπορεί να συμμετέχουν στα πολιτικά δρώμενα, είτε μέσω του διαδικτύου και των ΜΚΔ, είτε μέσα από τη συμμετοχή τους σε διαδηλώσεις και άλλες μορφές συλλογικής δράσης και ταυτόχρονα να μην τους ενδιαφέρουν οι παραδοσιακές μορφές πολιτικής. Όπως για παράδειγμα, να μην θέλουν να ενταχθούν σε παραδοσιακά πολιτικά κόμματα ή στις τυπικές εκλογικές διαδικασίες.
Τι πυροδότησε τις διαδηλώσεις
Βλέπουμε σε πολλές χώρες χιλιάδες διαδηλωτές να βγαίνουν στους δρόμους. Τι είναι όμως αυτό το οποίο πυροδότησε την οργή του κόσμου; Ο κύριος Κατσουρίδης αναφέρει ότι, πρόκειται για έναν συνδυασμό κοινωνικών ζητημάτων αλλά και για τον τρόπο τον οποίο βιώνεται η δημοκρατία σήμερα. Μάλιστα αναφέρει ότι υπάρχει μεγάλη απόσταση μεταξύ των πολιτών και των πολιτικών θεσμών. Αυτό φαίνεται μέσα από την έλλειψη εμπιστοσύνης και μέσα το αίσθημα ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται δεν εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον.
Η αφύπνιση της νέας γενιάς
Αναζητώντας τις βαθύτερες αιτίες του φαινομένου που παρατηρείται τελευταίως να κατακλύζουν τους δρόμους οι νέοι, ο κύριος Κατσουρίδης φαίνεται να συγκλίνει με την άποψη του κύριου Σταυρινίδη, επισημαίνοντας ότι η νέα γενιά βιώνει έντονα το συναίσθημα της ματαίωσης. «Είναι η γενιά που βιώνει την ματαίωση ενός κοινωνικού συμβολαίου το οποίο υπήρχε για δεκαετίες. Ότι δηλαδή μέσα από τις σπουδές και τη δουλειά μας θα ζήσουμε καλύτερα από τους γονείς μας. Αυτο δεν ισχύει σήμερα». Προσθέτει ότι, υπάρχει ένα σημαντικό χάσμα ανάμεσα σε όσα περιμένουν οι νέοι από τη δημοκρατία και σε όσα βιώνουν στην καθημερινότητα τους. Πιο συγκεκριμένα, αισθάνονται ότι οι πολιτικοί θεσμοί δεν συμβαδίζουν με τις ανάγκες και τις προσδοκίες τους, ότι τα πολιτικά κόμματα δεν τους αντιπροσωπεύουν αλλά και ότι οι κυβερνήσεις δεν ανταποκρίνονται στα αιτήματα τους.
Η κουλτούρα της διαμαρτυρίας στη Γαλλία
Η Γαλλία αποτελεί διαχρονικά μία από χώρες της Ευρώπης με έντονη παράδοση κοινωνικών διαμαρτυριών. Όπως σημειώνει ο κύριος Κατσουρίδης η Γαλλία, από την Γαλλική Επανάσταση και έπειτα κρατάει μία παράδοση ότι η κοινωνική διαμαρτυρία είναι μέρος της πολιτικής συμμετοχής και του τρόπου με τον οποίο εκφράζονται τα πολιτικά αιτήματα.
Η πιθανότητα κλιμάκωσης
Ένα εύλογο ερώτημα που γεννάται είναι, πόσο πιθανό είναι οι υφιστάμενες διαμαρτυρίες να λάβουν μεγαλύτερες διαστάσεις. Ο κύριος Κατσουρίδης επισημαίνει ότι δεν είναι απίθανο να δούμε την κατάσταση να χειροτερεύει, ωστόσο δεν μπορούμε να το προδιαγράψουμε. «Έχουμε δει κύματα διαμαρτυριών κατά καιρούς στην Ευρώπη, τα οποία σε κάποια φάση υποχώρησαν. Ωστόσο, η έξαρση των ανισοτήτων που υπάρχουν σε πάρα πολλά επίπεδα και τα προβλήματα που υπάρχουν και στα πολιτικά συστήματα πέραν των κοινωνικών ανισοτήτων, μας δείχνουν ότι οι συγκεκριμένοι κύκλοι διαμαρτυρίας θα επαναληφθούν ή θα συνεχίσουν».
