ALPHA της Κυριακής

Η ερμηνεία πίσω από την μεγάλη ήττα Όρμπαν και η επόμενη μέρα για την Ουγγαρία

Όταν αλλάζει η κυβέρνηση μίας χώρας μετά από 16 συναπτά έτη, είναι από μόνο του ένα μεγάλο γεγονός. Αυτή την κομβική διαδικασία διάγει η Ουγγαρία μετά τη συντριπτική ήττα του Viktor Orbán. Κομβική, γιατί πρόκειται για 16 ταραχώδη χρόνια, κατά τα οποία ο απερχόμενος Πρωθυπουργός της χώρας έχει διαβρώσει τους θεσμούς της χώρας, θέτοντας τους υπό τον έλεγχό του, όπως και ΜΜΕ, σε μια μορφή οιονεί απολυταρχικού καθεστώτος.

Η μετάβαση της εξουσίας στον μεγάλο νικητή Péter Magyar αναμένεται να ολοκληρωθεί στις αρχές Μαΐου. Όπως όλα δείχνουν, ο Viktor Orbán δεν αναμένεται να έρθει στην Κύπρο την ερχόμενη βδομάδα για την άτυπη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 23 και 24 του μήνα. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο ηττημένος των εκλογών της 12^ης Απριλίου θα παραμείνει στη Βουδαπέστη ώστε να είναι παρών κατά την παράδοση της εξουσίας στον Péter Magyar. Ούτε και ο νέος εκλεγμένος ηγέτης της Ουγγαρίας θα έρθει στο νησί, καθώς δε θα έχει αναλάβει και επίσημα τα ινία της χώρας. Η δε Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Θεμάτων, Μαριλένα Ραουνά, δήλωσε ότι στο άτυπο Συμβούλιο η Ουγγαρία αναμένεται να εκπροσωπηθεί σε επίπεδο μόνιμου αντιπροσώπου.

Ποιος είναι ο Péter Magyar

Η εκλογή του Péter Magyar έχει αναπτερώσει τις ελπίδες των Βρυξελλών για ξεκλείδωμα του πακέτου βοήθειας σε μορφή δανείου ύψους €90 δις. προς την Ουκρανία το οποίο παραμένει μπλοκαρισμένο από το Φεβρουάριο λόγω του Viktor Orbán. Ο διάδοχός του όμως, δεν ανήκει σε αντίθετο ιδεολογικό στρατόπεδο, δεδομένου ότι ανδρώθηκε πολιτικά στο κόμμα Fidesz του απερχόμενου πρωθυπουργού. Προερχόμενος από μία συντηρητική οικογένεια τις αρχές της οποίας ο ίδιος δηλώνει ότι ασπάζεται, εντάχθηκε στο κόμμα Fidesz του Viktor Orbán το 2002 σε ηλικία 21 ετών. Αφορμή της αποχώρησής του το 2024 δεν είναι οι ιδεολογικές διαφοροποιήσεις του από τον Orbán αλλά το σκάνδαλο χάριτος της τότε Προέδρου της Ουγγαρίας, Katalin Novák.

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, ο Péter Magyar σκιαγραφούσε τη διατήρηση μια χριστιανοσυντηρητικής ατζέντας, «χωρίς τη διαφθορά του Fidesz». Παρόλα αυτά, Péter Magyar, δεν είναι Viktor Orbán. Ακόμα και σε ένα ζήτημα με το οποίο δεν διαφοροποιείται ιδεολογικά, όπως το μεταναστευτικό, ο Magyar απορρίπτει την ακραία αντιμεταναστευτική ρητορική του προκατόχου του, υποστηρίζοντας μια πιο συμβατική με ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο στάση. Ακόμη πιο σημαντικό για τις Βρυξέλλες είναι η φιλοδυτική στάση του και η πρόθεση να ανατρέψει την ρωσική επιρροή στη χώρα.

Παρά το ότι δεν δείχνει ιδιαίτερο ζήλο για την αποστολή βοήθειας στην Ουκρανία, είναι αντιληπτό από διπλωματικούς κύκλους ότι η στάση του για ξεπάγωμα των €90 δις για το Κίεβο είναι πραγματιστική. Για χρόνια η Ουγγαρία αποτελεί ουραγό στην απορρόφηση ευρωπαϊκών κονδυλίων λόγω του συγκρουσιακού Orbán. Σε αυτό το πλαίσιο, ο νέος Ούγγρος ηγέτης δήλωσε ότι θα στοχεύσει στην απεξάρτηση της χώρας του από το ρωσικό φυσικό αέριο μέχρι το 2035. Όπως ανέφεραν στον «Alpha της Κυριακής» πηγές, υπό αυτά τα δεδομένα δεν αναμένεται να ξεκλειδώσει το δάνειο των €90 δις. προς την Ουκρανία. Αφενός γιατί δεν θα έχει αναλάβει η νέα κυβέρνηση της Ουγγαρίας και αφετέρου γιατί το επερχόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Κύπρο είναι άτυπο και δε μπορεί να λάβει αποφάσεις. Αυτό αναμένεται να γίνει στην επόμενη επίσημη συνεδρία του Συμβουλίου τον Ιούνιο, με την περίοδο που μεσολαβεί να εκτιμάται πως θα είναι έντονη για τη λήψη της απόφασης.

Η σημειολογία της νίκης Magyar για την ΕΕ

Ο εκλεγμένος Πρωθυπουργός της Ουγγαρίας στηρίχθηκε στην κόπωση του λαού του από τα συνεχιζόμενα σκάνδαλα διαφθοράς της κυβέρνησης Orbán, την οικονομική στασιμότητα της χώρας και τη θεσμική διάβρωση. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που ο Magyar μίλησε υπέρ της απορρόφησης κρίσιμων για τη χώρα ευρωπαϊκών κονδυλίων. Σε αυτό το σημείο αξίζει να σημειωθεί ότι η Ουγγαρία, εντάχθηκε στην ΕΕ το 2004, όταν εντάχθηκε και η Κύπρος. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας είναι από τις χώρες που επωφελήθηκαν λιγότερο οικονομικά από την ένταξή τους στην ΕΕ. Ενδεικτικά, ο Orbán εκλέγηκε στην εξουσία το 2010, 6 μόλις χρόνια μετά την ένταξη της χώρας.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η Ουγγαρία, ενώ υπερδιπλασίασε το κατά κεφαλή ΑΕΠ της (135%), χώρες που βρίσκονταν σε παρόμοια κατάσταση κατά την ένταξη τους στην ΕΕ όπως η Πολωνία, η Σλοβακία και η Εσθονία έχουν υπερτριπλασιάσει το κατά κεφαλή ΑΕΠ τους ξεπερνώντας πλέον κατά πολύ την Ουγγαρία, με το μοναδικό κράτος μέλος που εντάχθηκε τον 21^ο αιώνα με χειρότερο δείκτη από αυτήν να είναι η Κροατία. Ο Magyar φαίνεται να κατάφερε να περάσει το μήνυμα αυτό στο λαό του υποστηρίζοντας τη θέση ότι η Ουγγαρία χάνει δισεκατομμύρια από την ΕΕ λόγω της διάβρωσης του κράτους δικαίου και των ζητημάτων διαφθοράς, και ότι η επίλυση αυτών θα προέλθει μέσα από την αποκατάσταση των σχέσεων Βουδαπέστης – Βρυξελλών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η συντριπτική νίκη επί του Orbán επήλθε παρά την έμπρακτη στήριξη που έλαβε από το Κρεμλίνο. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι προ εβδομάδων καταγγελίες έκαναν λόγο για προβοκατόρικη δράση των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών στη χώρα, με αποκορύφωμα τη ψευδή είδηση περί πιθανής δολιοφθοράς στον αγωγό μεταφοράς ρωσικού φυσικού αερίου από τη Σερβία στην Ουγγαρία. Ψεύδη που χρησιμοποιήθηκαν από τον Orbán για να συναντηθεί με τον Πρόεδρο της Σερβίας, σε ένα βίντεο που είχε την πρόθεση πολιτικής επικοινωνίας και εντέλει γύρισε σε μπούμεραγκ, με τους δύο ηγέτες να παριστάνουν ότι χαιρετούν κόσμο από το τρένο, ενώ οι δρόμοι ήταν άδειοι. Σύμφωνα με όσα είχαν δημοσιευτεί, στόχος της προβοκάτσιας ήταν να χρησιμοποιηθεί η ψευδής είδηση για να κηρυχθεί η χώρα σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκη και να ανασταλούν οι εκλογές. Παραμονές των εκλογών παρευρέθηκε σε προεκλογική συγκέντρωση του Orbán ακόμη και ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, JD Vance, ενώ υπέρ του τοποθετήθηκε δημόσια ακόμα και ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ, Βενιαμίν Νετανιάχου.

Και όμως ο Magyar, νίκησε, χωρίς οι Βρυξέλλες να κουνήσουν το δάκτυλό τους. Η οικονομική δύναμη της ΕΕ και το πολιτικό κεφάλαιο που της αποφέρει, φαίνεται να έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στη νίκη του Magyar. Είναι αυτή ακριβώς η οικονομική δύναμη που λειτούργησε ως ένας μεγάλος μοχλός πίεσης για επίτευξη στόχων. Στέλνει το μήνυμα μίας ισχυρότερης Ευρώπης, με ίδια μέσα και κεφάλαιο που μπορεί να το αξιοποιήσει για να αποτελέσει αυτοτελής πόλος ισχύς στη παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα, ανθεκτική στις εξωτερικές πιέσεις από ΗΠΑ και Ρωσία, ακόμα και όταν τα συμφέροντα και οι επιλογές τους συγκλίνουν όπως στην περίπτωση του Viktor Orbán.

Σε συνδυασμό με τις τεταμένες σχέσεις ΕΕ-Τραμπ και ΝΑΤΟ-Τραμπ, το κάποτε αρραγές μέτωπο της δύσης περνά περίοδο κρίσης που είναι άγνωστο πότε το σχίσμα και η πληγή της αμοιβαίας εμπιστοσύνης θα επουλωθεί. Η παρούσα κατάσταση όμως δείχνει να βάζει όχι μόνο σε σκέψεις αλλά σε μία εν εξελίξει διαδικασία χειραφέτησης της ΕΕ που, δείχνει εμπράκτως την ισχύ τόσο στην περίπτωση της Κύπρου κατά την κρίση της Μέσης Ανατολής όσο και στην ήττα Orbán στην Ουγγαρία. Ως εκ τούτου φαντάζει σε αυτή τη φάση τουλάχιστον να παραμένει, παρά τα προβλήματά της, ο πιο αξιόπιστος εταίρος της Κύπρου και το σπίτι στο οποίο η χώρα μπορεί να έχει την πιο ισχυρή αίσθηση του «ανήκειν».