Η οικονομία αναπτύσσεται, αλλά η ακρίβεια εξανεμίζει τα οφέλη, πλήττοντας δυσανάλογα τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
Σε μια δύσκολη χρονιά, το τρένο της κυπριακής οικονομίας παραμένει στις ράγες και προχωρά μπροστά. Ωστόσο, είναι φανερό πως όλο και περισσότεροι βρίσκουν τον εαυτό τους στριμωγμένο από την ακρίβεια στα πίσω καθίσματα, με κίνδυνο μάλιστα να βρεθούν εκτός τρένου, ίσως και πάνω στις ράγες. Για αυτούς, δεν έχει σημασία μόνο αν το τρένο προχωρά, αλλά και με ποια ταχύτητα σε σχέση με προηγούμενες χρονιές, καθώς και πόσο κοστίζει η θέση τους σε αυτό. Γι’ αυτό και σημασία έχει τόσο ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας όσο και οι μετρήσεις του πληθωρισμού.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και το κύμα ακρίβειας, σε συνδυασμό με το πλήγμα στις βρετανικές βάσεις τον Μάρτιο, θα μπορούσαν να είχαν εκτροχιάσει την κυπριακή οικονομία. Το ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να ροκανίσει τα κέρδη των εταιρειών, ενώ το επεισόδιο με το ιρανικό πλήγμα θα μπορούσε να ανατρέψει τις οικονομικές προοπτικές της χρονιάς. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν συνέβη. Τόσο τα πρόσφατα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, που καταγράφουν ανάπτυξη 3,1% για το τρίτο τρίμηνο, όσο και οι φθινοπωρινές προβλέψεις της Κομισιόν, σύμφωνα με τις οποίες η χρονιά αναμένεται να κλείσει με αύξηση του ΑΕΠ κατά 3,4%, διαψεύδουν πανηγυρικά τους αρχικούς φόβους. Ωστόσο, ο ρυθμός ανάπτυξης, παρά το γεγονός ότι παραμένει θετικός, είναι μειωμένος σε σχέση με το 4,8% του 2025 και το 6,6% του 2024.
Η ανάπτυξη αυτή συνοδεύτηκε από συνθήκες πλήρους απασχόλησης, με το ποσοστό απασχόλησης να ξεπερνά το 82%, αλλά και από περιορισμό της ανεργίας σε επίπεδα σταθερά κάτω από το 4%, τόσο σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία όσο και με τις προβλέψεις της Κομισιόν. Με άλλα λόγια, η κυπριακή οικονομία δημιουργεί εισοδήματα και θα μπορούσε κανείς να κάνει το λάθος να χαρακτηρίσει ως γκρίνια ή ακόμη και μιζέρια τις φωνές που ζητούν μέτρα στήριξης και κρατική παρέμβαση για την αντιμετώπιση της ακρίβειας.
Μόνο που και εδώ οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Ο πληθωρισμός σκαρφάλωσε στο 4,4% τον Οκτώβριο, ενώ, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές προβλέψεις, η χρονιά αναμένεται να κλείσει στο 3,8%. Με άλλα λόγια, η ακρίβεια ροκανίζει ένα μεγάλο μέρος των οφελών από την ανάπτυξη και των εισοδημάτων των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, κάτι που γίνεται ακόμη πιο αισθητό στους χαμηλόμισθους που βρίσκονται στις πίσω θέσεις.
Και γίνεται πιο αισθητό επειδή πρόκειται για αυξήσεις που αφορούν, σε μεγάλο βαθμό, ανελαστικές δαπάνες των νοικοκυριών. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των καυσίμων κίνησης, όπου, σύμφωνα με τα στοιχεία του Οκτωβρίου, η αύξηση έφτασε το 30,62%. Το ίδιο συμβαίνει και με τον ηλεκτρισμό, όπου οι αυξήσεις ανήλθαν στο 13,62% σε σχέση με πέρσι, αλλά ακόμη και με τα τρόφιμα, όπου, αν και οι αυξήσεις είναι συγκριτικά πιο ήπιες, έφτασαν το 4,12%.
Το γεγονός αυτό καταγράφεται και στη μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία δημοσιεύθηκε ταυτόχρονα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις. Συγκεκριμένα, από το 2019 μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2026, το καλάθι κατανάλωσης του φτωχότερου 20% των κυπριακών νοικοκυριών παρουσίασε σωρευτική αύξηση τιμών κατά 2,2 ποσοστιαίες μονάδες μεγαλύτερη από εκείνη του πλουσιότερου 20%. Πρόκειται για ποσοστό υψηλότερο και από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ο οποίος διαμορφώνεται στο 1,7%.
Γι’ αυτό και τα όποια νέα έκτακτα μέτρα ετοιμάζει η κυβέρνηση και σκοπεύει να ανακοινώσει πριν από τα Χριστούγεννα δεν θα πρέπει να στοχεύουν τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών, όπως δήλωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης. Αντίθετα, θα πρέπει να στηρίζουν εκείνους που βρίσκονται στις πίσω θέσεις του κυπριακού τρένου, δηλαδή τα νοικοκυριά που ανήκουν στο φτωχότερο 20%.